Vì sao PSG công hay mà thủ yếu?

Muốn cố thủ trên sân nhà cũng chẳng được

Như mọi người đã biết trận PSG thắng Bayern Munich 5-4 giữa tuần qua là lần đầu tiên một trận bán kết Champions League có đến 9 bàn thắng. Quá hấp dẫn, nhưng tỷ số ấy lại nói lên hàng loạt vấn đề. Vì sao người ta ghi đến 5 bàn trong một trận đấu đỉnh cao, mà vẫn không thể chiếm được ưu thế áp đảo? Vì sao PSG từng dẫn đến 3 bàn cách biệt ngay trên sân nhà (5-2 vào giữa hiệp 2), nhưng vẫn không chuyển sang lối chơi an toàn để bảo vệ ưu thế quá quan trọng ấy, lại để đội khách gỡ thành 5-4?

Trước tiên, hãy nói về một khái niệm rất quan trọng trong suốt lịch sử bóng đá, đó là ưu thế sân nhà. Cái lợi lớn nhất của đội chủ nhà thật ra không phải là sự cổ vũ của khán giả, cũng không phải là sự quen thuộc sân bãi (bây giờ thì mọi sân bóng ở Champions League đã được tiêu chuẩn hóa đến mức gần như hoàn toàn giống nhau rồi). Giới chuyên môn nghiên cứu và đúc kết: sân nhà thường là nơi đội chủ nhà có khả năng cao nhất trong việc chủ động áp đặt lối chơi của mình.

Ảnh: AFP

Một nghiên cứu khác là ưu thế sân nhà trong những năm gần đây có vẻ đã giảm hẳn tác dụng. Liên đoàn Bóng đá châu Âu (UEFA) bỏ luôn quy định "bàn thắng trên sân đối phương" một phần cũng vì điều này. Câu hỏi vừa nêu: Vì sao PSG không thể chủ động quay sang lối chơi an toàn để bảo vệ ưu thế 3 bàn cách biệt (gần như đồng nghĩa với việc sẽ đi tiếp vào chung kết), cũng là một ví dụ nói lên tình trạng ưu thế sân nhà bây giờ đã giảm tác dụng.

Lối chơi của PSG rất hay. Nhưng cũng vì vậy, PSG không dễ linh động chuyển sang lối chơi khác, mục tiêu khác; nghĩa là tính chủ động trong việc áp đặt lối chơi của họ không cao.

Đá bằng vị trí, không phải nhân sự

Về mặt chiến thuật, PSG luôn để cặp trung vệ giữ vững vị trí, phòng khi đối phương phản đòn. Đấy là cặp "mỏ neo" phòng ngự. Ngoài ra, luôn có 3 "mỏ neo" khác ở mặt trận tấn công: cặp tiền vệ cánh đứng thật sát biên để mở rộng tối đa đội hình tấn công và vị trí trung phong đứng cao nhất có thể. Nhìn vào đội hình PSG, luôn có người trấn giữ 5 vị trí vừa nêu. Sự khác biệt ở chỗ: cặp trung vệ là nhân sự cố định, còn 3 vị trí phía trên luôn có người, dù không nhất thiết là ai.

Mùa trước, PSG vô địch và lập kỷ lục về tỷ số đậm nhất trong trận chung kết Cúp C1/Champions League (5-0 trước Inter Milan, một đội nổi tiếng về phòng thủ). Tỷ số kỷ lục ấy được mở ra thế nào? Thật kinh ngạc khi hậu vệ phải Achraf Hakimi đứng ở vị trí… trung phong, đệm bóng vào lưới từ cự ly 7 m, khi bóng mới lăn 12 phút.

Nếu là một đội yếu hoặc đội thất bại, người ta sẽ chỉ vào Hakimi trong pha bóng ấy để kết luận về một lối chơi hỗn loạn, cầu thủ đứng sai vị trí… Kỳ thực, khi PSG tấn công thì trung phong đứng ở giữa sân, hậu vệ biên lọt vào vị trí trung phong hoặc tiền vệ cánh xuất hiện ở khu trung lộ là điều bình thường. Kỷ luật chiến thuật của HLV Luis Enrique chỉ tuyệt đối yêu cầu: có người ở 5 vị trí "thả neo", trong đó 2 "mỏ neo" phòng thủ phải là trung vệ.

Lối chơi của PSG thành công chủ yếu nhờ họ quá nhuần nhuyễn. Các cầu thủ di chuyển như cỗ máy tự động để thế chỗ cho nhau. Đấy là cách đá bằng khoảng trống và sự di chuyển, hơn là đá bằng cầu thủ cụ thể. Chỉ sau khi các siêu sao Neymar, Lionel Messi, Kylian Mbappe đều đã ra đi, lối chơi của PSG mới bắt đầu hay. Và bây giờ họ xuất sắc với những cái tên chỉ như Kvaratskhelia hoặc Doue. Ông Enrique từng nói: "Trong đội của tôi không có mẫu cầu thủ di chuyển theo ý riêng của mình". PSG tập cách đá ấy đến mức nhuần nhuyễn, nên khi muốn lui về cố thủ thì… cũng chẳng được. Thế là mưa bàn thắng xuất hiện ở cả hai đầu sân, khi họ gặp đối thủ mạnh.