Vụ án tranh chấp về thừa kế tài sản giữa nguyên đơn là bà Võ Thị Hồng Nhung (trái) và bị đơn là bà Võ Thị Hồng Loan thu hút sự quan tâm của dư luận
Ảnh: L.X
Hôm 23.6, Tòa phúc thẩm Tòa án nhân dân Tối cao tại TP.HCM mở phiên xét xử phúc thẩm vụ "Tranh chấp về thừa kế tài sản, yêu cầu hủy quyết định cá biệt và Đòi nhà cho ở nhờ", giữa nguyên đơn là bà Võ Thị Hồng Nhung (em gái NSƯT Vũ Linh) và bị đơn là bà Võ Thị Hồng Loan (con gái NSƯT Vũ Linh).
Tuy nhiên, phiên tòa phải hoãn do bà Võ Thị Hồng Loan có đơn xin hoãn phiên tòa vì lý do sức khỏe. Bên cạnh đó, tình trạng tham gia tố tụng của các đương sự tại phiên tòa chưa bảo đảm đầy đủ theo quy định.
Trước đó, Tòa phúc thẩm TAND Tối cao tại TP.HCM từng mở phiên xét xử vào tháng 5.2025 và tháng 4.2026, nhưng phải hoãn do vắng mặt nhiều người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan...
Như vậy, đây là lần thứ 3 phiên tòa phúc thẩm không thể diễn ra theo kế hoạch. Suốt hơn ba năm qua, vụ tranh chấp di sản thừa kế của cố NSƯT Vũ Linh liên tục thu hút sự quan tâm của dư luận, kéo theo nhiều tranh cãi trên mạng xã hội. Việc một vụ án dân sự liên quan đến người nổi tiếng kéo dài không chỉ khiến các đương sự thêm mệt mỏi mà còn khiến công chúng mong mỏi một phán quyết cuối cùng. Mỗi diễn biến mới của vụ việc đều nhận được sự chú ý đặc biệt, cùng hàng loạt thắc mắc về thời điểm vụ tranh chấp sẽ được giải quyết dứt điểm.
Trao đổi với Thanh Niên, luật sư Nguyễn Văn Hậu, Chủ tịch Trung tâm Trọng tài Thương mại Luật gia Việt Nam, đã có những phân tích về các quy định tố tụng cũng như những bài học pháp lý từ vụ việc.
Pháp luật không giới hạn số lần hoãn nếu có lý do khách quan
Theo luật sư Nguyễn Văn Hậu, về nguyên tắc, bộ luật Tố tụng dân sự (BLTTDS) năm 2015 không quy định số lần tối đa một phiên tòa phúc thẩm được phép hoãn nếu việc hoãn xuất phát từ các lý do khách quan, hợp pháp. Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa vụ án có thể bị kéo dài vô thời hạn. Ông cho biết pháp luật đã thiết lập nhiều cơ chế nhằm tránh việc lợi dụng việc hoãn phiên tòa để kéo dài quá trình giải quyết vụ án.
Bà Hồng Nhung (thứ hai từ trái sang) cùng một số người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan có mặt, nhưng phải ra về vì hoãn phiên tòa
Ảnh: L.X
Theo quy định, nếu người kháng cáo hoặc đương sự được triệu tập hợp lệ lần đầu nhưng vắng mặt thì HĐXX phải hoãn phiên tòa, trừ trường hợp họ có đơn xin xét xử vắng mặt. Đến lần triệu tập hợp lệ thứ 2, nếu người kháng cáo tiếp tục vắng mặt mà không có đơn xin xét xử vắng mặt thì được xem là từ bỏ quyền kháng cáo. Tuy nhiên, theo quy định tại khoản 3 điều này nếu người kháng cáo vắng mặt vì sự kiện bất khả kháng hoặc trở ngại khách quan thì tòa án phải hoãn phiên tòa. Điều này có nghĩa là, chừng nào đương sự vẫn chứng minh được sự vắng mặt của mình là do lý do khách quan chính đáng thì HĐXX vẫn có cơ sở pháp lý để ra quyết định hoãn nhằm đảm bảo quyền tham gia tố tụng của họ.
Luật sư cũng cho biết, về thời hạn, điều 233 BLTTDS 2015 quy định mỗi lần hoãn phiên tòa phúc thẩm thời hạn là không quá 1 tháng. Quyết định hoãn phải nêu rõ ngày, giờ, địa điểm mở lại phiên tòa. Mặc dù luật không giới hạn số lần hoãn cho các lý do khách quan khác nhau, nhưng tiến trình giải quyết vụ án vẫn bị ràng buộc bởi thời hạn chuẩn bị xét xử phúc thẩm tại điều 286 BLTTDS 2015, thường là 2 tháng (vụ án phức tạp có thể gia hạn thêm không quá 1 tháng) kể từ ngày thụ lý.
Ngoài ra, nếu trong quá trình xét xử mà phát sinh tình huống người tiến hành hoặc tham gia tố tụng không thể tiếp tục vì lý do sức khỏe, HĐXX có thể tạm ngừng phiên tòa theo điều 259 BLTTDS 2015 với thời hạn tối đa 1 tháng; nếu hết thời hạn này mà lý do tạm ngừng chưa được khắc phục thì tòa án sẽ ra quyết định tạm đình chỉ giải quyết vụ án theo quy định tại điều 214 BLTTDS 2015.
"Trong vụ án tranh chấp di sản thừa kế của cố nghệ sĩ Vũ Linh, việc hoãn 3 lần vì các lý do khách quan như vắng mặt đại diện UBND phường, hay đương sự nhập viện là phù hợp với nguyên tắc bảo vệ quyền lợi đương sự và làm rõ tình tiết khách quan. Tuy vậy, trong trường hợp các trở ngại khách quan này tiếp tục kéo dài ở các phiên xử tới, HĐXX chắc chắn sẽ phải cân nhắc đến biện pháp tạm đình chỉ giải quyết vụ án thay vì tiếp tục hoãn, nhằm giải quyết triệt để bài toán thời hạn theo đúng quy định pháp luật...", luật sư Hậu phân tích.
Theo luật sư Nguyễn Văn Hậu, trong trường hợp bị đơn hoặc các đương sự khác tiếp tục vắng mặt vì lý do sức khỏe và có xác nhận của cơ sở y tế, HĐXX vẫn sẽ căn cứ quy định điều 227 và điều 296 BLTTDS 2015 để ra quyết định hoãn phiên tòa nhằm bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của họ. Trong trường hợp sự cố sức khỏe xảy ra khi phiên tòa đang diễn ra, HĐXX có thể áp dụng điều 259 BLTTDS 2015 để ra quyết định tạm ngừng phiên tòa với thời hạn tối đa không quá 1 tháng.
Những phiên xử vừa qua thu hút đông đảo YouTuber, TikToker tập trung trước cổng tòa, kéo theo nhiều tranh cãi trên mạng xã hội
Ảnh: L.X
Luật sư phân tích thêm: "Trong trường hợp hết thời hạn hoãn hoặc tạm ngừng phiên tòa mà trở ngại về sức khỏe của đương sự vẫn chưa được khắc phục, tòa án sẽ ra quyết định tạm đình chỉ giải quyết vụ án dân sự theo quy định tại điều 214 BLTTDS 2015. Căn cứ khoản 3 điều 286 BLTTDS 2015, trong thời gian tạm đình chỉ, thời hạn chuẩn bị xét xử phúc thẩm sẽ ngừng tính và được tính lại từ đầu kể từ ngày tòa án ra quyết định tiếp tục giải quyết vụ án.
Quy định này vừa bảo vệ quyền tham gia tố tụng của đương sự, vừa bảo đảm thời hạn giải quyết vụ án của tòa án đúng quy định pháp luật; ngay sau khi lý do tạm đình chỉ không còn, tòa án phải ra quyết định tiếp tục giải quyết vụ án trong thời hạn 3 ngày làm việc".
Vụ kiện có thể kéo dài bao lâu?
Về dự đoán mốc thời gian có thể kết thúc vụ án này, luật sư Nguyễn Văn Hậu cho rằng rất khó đưa ra mốc thời gian cụ thể cho phán quyết phúc thẩm cuối cùng, bởi tiến trình này phụ thuộc hoàn toàn vào tốc độ khắc phục các trở ngại khách quan từ phía đương sự và các cơ quan quản lý nhà nước liên quan.
Căn cứ vào diễn biến thực tế áp dụng quy định của BLTTDS 2015, vụ án có thể được xét xử và ban hành phán quyết trong vòng 1 đến 3 tháng tới nếu tại phiên tòa tiếp theo, tình trạng sức khỏe của đương sự ổn định và sự có mặt của người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan được bảo đảm. Theo quy định tại điều 233 BLTTDS 2015, thời hạn hoãn phiên tòa phúc thẩm tối đa cho mỗi lần chỉ là 1 tháng, do đó nếu các bên có thể tham gia tranh tụng đầy đủ thì HĐXX sẽ sớm hoàn tất việc xét xử.
Ngược lại, vụ án có nguy cơ kéo dài thêm nhiều tháng hoặc thậm chí hàng năm nếu tình trạng sức khỏe của các đương sự diễn biến phức tạp và phải điều trị y tế dài ngày liên tục. Khi hết thời hạn hoãn hoặc tạm ngừng phiên tòa mà trở ngại này vẫn tiếp diễn, tòa án buộc phải ra quyết định tạm đình chỉ giải quyết vụ án theo điều 214 BLTTDS 2015. "Một khi quyết định tạm đình chỉ được ban hành, toàn bộ tiến trình tố tụng sẽ tạm dừng và thời hạn xét xử chỉ được tính lại từ đầu khi lý do tạm đình chỉ không còn, khiến thời gian giải quyết vụ tranh chấp di sản này bị kéo dài và rất khó kiểm soát", ông nhận định.
Bài học từ vụ tranh chấp tài sản thừa kế
Từ vụ tranh chấp kéo dài của gia đình cố nghệ sĩ Vũ Linh, luật sư Nguyễn Văn Hậu cho rằng bài học lớn nhất từ các vụ tranh chấp di sản gia đình là việc chủ động định đoạt tài sản khi còn sống hoặc khi còn hoàn toàn minh mẫn và sáng suốt.
Căn cứ quy định tại điều 609 và điều 624 bộ luật Dân sự 2015, mỗi cá nhân đều có quyền lập di chúc để định đoạt tài sản của mình cho người khác sau khi chết. Để bảo đảm tính an toàn pháp lý cao nhất và hạn chế tối đa nguy cơ bị tranh chấp hoặc bị tòa án tuyên vô hiệu, người dân nên ưu tiên lựa chọn hình thức lập di chúc bằng văn bản có công chứng hoặc chứng thực theo đúng trình tự tại điều 636 bộ luật Dân sự 2015. Việc có sự xác nhận của cơ quan công chứng không chỉ bảo đảm tính khách quan về mặt ý chí mà còn là bằng chứng đập tan các cáo buộc sau này về việc người lập di chúc bị cưỡng ép, lừa dối hoặc không đủ năng lực hành vi dân sự.
Theo luật sư, một lưu ý quan trọng khác để di chúc không bị tuyên vô hiệu hoặc phát sinh tranh chấp là nội dung phải đáp ứng đầy đủ điều kiện tại điều 630 bộ luật Dân sự 2015, bao gồm việc người lập di chúc phải minh mẫn, sáng suốt và nội dung không vi phạm điều cấm của luật.
Bên cạnh đó, người lập cần hiểu rõ quy định về người thừa kế không phụ thuộc vào nội dung di chúc tại điều 644 bộ luật Dân sự 2015; theo đó, con chưa thành niên, cha, mẹ, vợ, chồng và con thành niên không có khả năng lao động của người quá cố vẫn phải được hưởng ít nhất hai phần ba suất của một người thừa kế theo pháp luật, ngay cả khi họ không được chỉ định trong di chúc.
"Nếu không lập di chúc, tài sản sẽ được chia theo pháp luật dựa trên hàng thừa kế quy định tại điều 651 bộ luật Dân sự 2015. Để tránh các tranh chấp tại tòa án, mỗi cá nhân nên xác định rõ di sản bao gồm những gì (tài sản riêng, phần tài sản trong khối tài sản chung) theo điều 612 bộ luật Dân sự 2015 và nên lập di chúc khi còn minh mẫn đảm bảo những tranh chấp giống như vụ án không xảy ra", luật sư Nguyễn Văn Hậu khuyến nghị.
Bình luận (0)