Xe thiết giáp của Quân đội nhân dân Việt Nam

Xe thiết giáp BTR-60PB 'taxi chiến trường' chuyển từ chạy xăng sang chạy dầu diesel

Mai Thanh Hải- thanhhai2006@gmail.com

16/11/2026 06:30 GMT+7

BTR-60PB là mẫu xe đầu tiên trong loạt xe thiết giáp chở quân 8 bánh lốp của Liên Xô (cũ) và được gọi là 'taxi chiến trường'.

Được viện trợ vào Việt Nam từ đầu những năm 1970, đến nay xe thiết giáp BTR-60PB đã được Việt Nam nâng cấp cải tiến hiện đại và sử dụng trong lĩnh vực quân sự, an ninh trật tự...

Xe thiết giáp chở quân BTR-60PB có tầm hoạt động 500 km

Xe thiết giáp BTR-60PB được Liên Xô (cũ) thiết kế năm 1955 và đưa vào sản xuất tại Liên Xô trong giai đoạn 1960 - 1976. Xe được viện trợ cho Việt Nam từ đầu những năm 1970.

Xe thiết giáp BTR-60PB 'taxi chiến trường' chuyển từ chạy xăng sang chạy dầu diesel- Ảnh 1. — Xe BTR-60PB của Lữ đoàn Hải quân đánh bộ 101 (Vùng 1 Hải quân) diễn tập đổ bộ từ tàu vận tải quân sự, chở bộ binh đánh chiếm đảo

Ngay khi về Việt Nam, đầu năm 1973, Ban Nghiên cứu của Bộ Tư lệnh thiết giáp đã tập trung nghiên cứu, tìm hiểu tính năng của xe BTR-60PB, để hướng dẫn cho các đơn vị tăng thiết giáp và bộ binh cơ giới, khai thác sử dụng xe sau đó.

Xe thiết giáp BTR-60PB 'taxi chiến trường' chuyển từ chạy xăng sang chạy dầu diesel- Ảnh 2. — BTR-60PB thực hành bơi nước

Năm 1975, xe BTR-60PB đã cùng các loại xe tăng thiết giáp khác, phối thuộc bộ binh tiến công giải phóng Sài Gòn - Gia Định.

Đầu tháng 2.1976, một số xe tăng bơi nước và xe thiết giáp BTR-60PB được Bộ Quốc phòng điều chuyển cho Quân chủng Hải quân, biên chế chủ yếu vào các tiểu đoàn tăng thiết giáp thuộc Lữ đoàn 126 Hải quân đánh bộ, Trung đoàn 83 Bạch Long Vỹ, Trung đoàn 101...

Xe thiết giáp BTR-60PB 'taxi chiến trường' chuyển từ chạy xăng sang chạy dầu diesel- Ảnh 3. — Xe BTR-60PB trên đường tiến vào Sài Gòn, ngày 30.4.1975

Trong cuộc chiến đấu đánh trả quân Pol Pot xâm lược, bảo vệ biên giới Tây Nam, chiến dịch phản công giải phóng Phnom Penh giúp nước bạn Campuchia thoát khỏi họa diệt chủng và làm nghĩa vụ quốc tế, các xe thiết giáp BTR-60PB cũng tham gia trong các cánh quân chiến đấu.

Xe thiết giáp BTR-60PB 'taxi chiến trường' chuyển từ chạy xăng sang chạy dầu diesel- Ảnh 4. — Xe BTR-60PB bàn giao cho Quân chủng Hải quân, năm 1982

Xe thiết giáp chở quân BTR-60PB có tầm hoạt động 500 km. Vũ khí gồm súng máy 14,5 mm và súng máy đồng trục 7,62 mm.

BTR-60PB nguyên bản sử dụng 2 động cơ xăng GAZ-49B. Tuy nhiên, ở Việt Nam, ngành kỹ thuật đã thực hiện thay thế bằng động cơ diesel để gia tăng tầm hoạt động. Kíp xe gồm 3 người (trưởng xe, pháo thủ, lái xe) và khoang chở các quân nhân đầy đủ trang bị chiến đấu.

Xe thiết giáp BTR-60PB 'taxi chiến trường' chuyển từ chạy xăng sang chạy dầu diesel- Ảnh 5. — Hải quân đánh bộ luyện tập lên xe BTR-60BP

Dòng xe của Việt Nam hiện nay chủ yếu là BTR-60PB trọng lượng 10,3 tấn.

Xe thiết giáp BTR-60PB 'taxi chiến trường' chuyển từ chạy xăng sang chạy dầu diesel- Ảnh 6. — Xe BTR-60PU chỉ huy thông tin được hoán cải từ BTR-60PB tham gia huấn luyện nhiệm vụ A80, tháng 7.2025

Xe thiết giáp cải tiến của Việt Nam

Thời điểm từ 1981 - 1989, Việt Nam nhận được gần 250 chiếc xe thiết giáp BTR-60PB từ Liên Xô, trong đó có 122 chiếc chuyển sang trong năm 1981 - 1982.

Xe thiết giáp BTR-60PB 'taxi chiến trường' chuyển từ chạy xăng sang chạy dầu diesel- Ảnh 7. — Xe BTR-60 của Lữ đoàn 144 Bộ Tổng Tham mưu

Số xe này được chuyển về các trung, lữ đoàn tăng thiết giáp và tiểu đoàn độc lập ở một số sư đoàn bộ binh. Sau một thời gian sử dụng, các xe BTR-60PB xuất hiện nhiều hỏng hóc, khiến Cục Kỹ thuật Tăng thiết giáp, Tổng cục Kỹ thuật (tháng 8.1987, Cục Tăng thiết giáp và Phòng Kỹ thuật của Bộ Tư lệnh Thiết giáp sáp nhập thành Cục Kỹ thuật Binh chủng Thiết giáp) phải tung cán bộ xuống các đơn vị tìm hiểu, phát hiện ra nguyên nhân: chưa thay nước chống đông, dẫn đến nhiệt độ động cơ tăng nhanh làm yếu lực, không phát huy được tốc độ xe; trình độ lái xe còn yếu (đa số là lái xe BRĐM-2 và lái ô tô chuyển loại sang), chưa được huấn luyện kỹ về quy tắc sử dụng BTR-60PB…

Xe thiết giáp BTR-60PB 'taxi chiến trường' chuyển từ chạy xăng sang chạy dầu diesel- Ảnh 8. — Hải quân đánh bộ luyện tập cùng BTR-60PB

Ngay sau đó, ngày 30.4.1984, Cục Tăng thiết giáp đã phải ra văn bản yêu cầu các đơn vị huấn luyện kỹ thuật cho lái xe BTR-60BP trước khi sử dụng và nhấn mạnh: "Khi hoạt động, khi thấy nước làm mát lên quá mức quy định, phải dừng xe kịp thời"…

Xe thiết giáp BTR-60PB 'taxi chiến trường' chuyển từ chạy xăng sang chạy dầu diesel- Ảnh 9. — BTR-60PB của Bộ Tư lệnh TP.HCM diễn tập, tháng 11.2026

Cuối năm 2007, Đảng ủy Quân sự Trung ương (nay là Quân ủy Trung ương) ra Nghị quyết số 382-NQ/ĐUQSTW (ngày 29.11.2007) về lãnh đạo công tác kỹ thuật trong tình hình mới.

Xe thiết giáp BTR-60PB 'taxi chiến trường' chuyển từ chạy xăng sang chạy dầu diesel- Ảnh 10. — Diễn tập trên thao trường

Ngay sau đó, việc "diesel hóa" (chuyển từ chạy xăng sang chạy dầu) xe thiết giáp BTR-60PB của các đơn vị sẵn sàng chiến đấu được khẩn trương thực hiện.

Bên cạnh đó, Tổng cục Kỹ thuật cũng tập trung sửa chữa khắc phục hư hỏng; kiểm tra, điều chỉnh các cụm, bộ phận cả phần xe, vũ khí, khí tài, thiết bị điều khiển hỏa lực, thông tin liên lạc, hệ thống bơi nước và thiết bị đặc biệt của xe thiết giáp bánh lốp BTR-60PB...

Xe thiết giáp BTR-60PB 'taxi chiến trường' chuyển từ chạy xăng sang chạy dầu diesel- Ảnh 11. — Sửa chữa, nâng cấp BTR-60PB

Việc cải tiến đồng bộ được ưu tiên hàng đầu cho các đơn vị sẵn sàng chiến đấu ở địa bàn trọng điểm, biên giới, hải đảo. Việc nghiệm thu xe sau sửa chữa đồng bộ được tiến hành chặt chẽ, theo Quy chế nghiệm thu sản phẩm quốc phòng của Bộ Quốc phòng.

Khi nghiệm thu, phải chạy thử 8 - 10 km để kiểm tra tình trạng kỹ thật của các hệ thống, kết hợp lái, bắn ban đêm bằng kính hồng ngoại. Các xe bơi nước được thử độ kín và khả năng bơi nước.

Xe thiết giáp BTR-60PB 'taxi chiến trường' chuyển từ chạy xăng sang chạy dầu diesel- Ảnh 12. — Kiểm tra kỹ thuật xe

Trong giai đoạn 2015 - 2016, Bộ Quốc phòng triển khai trong toàn quân dự án cải tiến, nâng cấp hệ thống kính quan sát, ngắm bắn ban đêm trên xe tăng thiết giáp.

Sau cải tiến, xe được nâng khả năng quan sát, ngắm bắn đêm; thụ động hóa hoàn toàn, nhằm hạn chế thấp nhất khả năng phát hiện của đối phương. Việc cải tiến không làm ảnh hưởng đến bố trí không gian của xe, không làm thay đổi thao tác sử dụng của kíp xe, giữ nguyên hình dạng bên ngoài...

Xe thiết giáp BTR-60PB 'taxi chiến trường' chuyển từ chạy xăng sang chạy dầu diesel- Ảnh 13. — BTR-60PB phối thuộc cùng hải quân đánh bộ diễn tập thực hành đánh chiếm đảo

Cũng từ năm 2016 - 2017, Bộ Quốc phòng từng bước thay thế khí tài thông tin thế hệ cũ bằng khí tài thông tin kỹ thuật số, thế hệ mới... trên các xe thiết giáp BTR-60PB.

Từ năm 2017, việc nghiên cứu cải tiến khả năng chiến đấu của xe BTR-60PB đã được Bộ Quốc phòng đặt cấp thiết. Năm 2017, Viện Kỹ thuật Cơ giới Quân sự đã triển khai nhiều đề tài cải tiến, nâng cấp cho xe BTR-60PB, điển hình là việc cải tiến hỏa lực của xe.

Xe thiết giáp BTR-60PB 'taxi chiến trường' chuyển từ chạy xăng sang chạy dầu diesel- Ảnh 14. — Hải quân đánh bộ Lữ đoàn 147 diễn tập cùng BTR-60PB

Nội dung của đề tài tập trung vào việc lắp đặt các hệ thống dẫn động tháp súng bằng điện và quan sát, ngắm bắn đêm trên xe thiết giáp chở quân BTR-60PB.

"Việc này sẽ cho phép BTR-60PB tác chiến yểm trợ hỏa lực tốt hơn vào ban đêm", một cán bộ kỹ thuật của Viện Kỹ thuật cơ giới quân sự cho biết vậy và giải thích: "Trong khi khẩu súng chính vẫn không thay đổi, việc cải tiến hệ thống điện cho phép quay tháp pháo tự động không cần dùng sức người. cũng góp phần cải thiện đáng kể khả năng tấn công đối phương ở mọi phương hướng".

Xe thiết giáp BTR-60PB 'taxi chiến trường' chuyển từ chạy xăng sang chạy dầu diesel- Ảnh 15. — Thực hành đổ bộ đánh chiếm đảo

Đầu năm 2022, Tổng cục Công nghiệp quốc phòng đã cho ra đời xe chỉ huy thông tin BTR-60 PU được các cơ quan, đơn vị Việt Nam trực tiếp nâng cấp cải tiến trên cơ sở xe BTR-60PU do Liên Xô viện trợ trước đây.

Phiên bản "Made in Việt Nam" này lần đầu tiên xuất hiện tại Triển lãm Quốc phòng quốc tế Việt Nam 2024. Xe được trang bị SATCOM, ăng ten gấp gọn loại 10 mét, máy phát điện công suất lớn, để cấp điện cho nhiều đài trong xe...

Xe thiết giáp BTR-60PB 'taxi chiến trường' chuyển từ chạy xăng sang chạy dầu diesel- Ảnh 16. — Huấn luyện nhiệm vụ A80 năm 2025

Trong lễ kỷ niệm 80 năm Quốc khánh (2.9.1945 - 2.9.2025) - nhiệm vụ A80, xe chỉ huy thông tin BTR-60PU cải tiến lần đầu tiên có mặt trong đội hình khí tài cơ giới quân sự, diễu binh qua Quảng trường Ba Đình và Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh, diễu hành trên đường phố Hà Nội. (còn tiếp)

Xe thiết giáp BTR-60PB 'taxi chiến trường' chuyển từ chạy xăng sang chạy dầu diesel- Ảnh 17. — BTR-60PU diễu binh ngày 2.9.2025 trên Quảng trường Ba Đình

Ngày 1.5.1973, lần đầu tiên, đội hình lớn các xe tăng thiết giáp của Quân đội nhân dân Việt Nam xuất hiện trong lễ duyệt binh kỷ niệm ngày Quốc tế lao động và chào mừng thành công của Hiệp định Paris. Trong đó, bên cạnh các xe tăng T-34, T-54, xe thiết giáp chở quân K-63... lần đầu tiên xe thiết giáp BTR-60PB xuất hiện trước công chúng.

Xe thiết giáp BTR-60PB 'taxi chiến trường' chuyển từ chạy xăng sang chạy dầu diesel- Ảnh 18. — Xe BTR-60PB duyệt binh ngày 1.5.1973 tại Hà Nội

Ngày 9.4.1981, Bộ Quốc phòng lập Trường Đào tạo kíp xe chiến đấu bọc thép (phiên hiệu T-900) thuộc Bộ Tổng Tham mưu. Trường T-900 biên chế 5 tiểu đoàn, trong đó có 3 tiểu đoàn huấn luyện về kíp xe bọc thép (2 tiểu đoàn) và xe chiến đấu bộ binh.

Cũng tháng 4.1981, T-900 nhận từ Bộ Tư lệnh Thiết giáp 1 tiểu đoàn đào tạo kíp xe BTR-60PB và 1 xe BTR-60PB, toàn bộ khung đào tạo kíp xe BRĐM-2 hiện có ở Trường trung cấp kỹ thuật Tăng thiết giáp (T-500) và 15 xe BRĐM-2. Bên cạnh đó, 2 đại đội xe K63 cũng được điều động từ Trung đoàn 408 (Quân khu 3 về T-900).

Xe thiết giáp BTR-60PB 'taxi chiến trường' chuyển từ chạy xăng sang chạy dầu diesel- Ảnh 19. — Xe BTR-60PB duyệt binh ngày 2.9.1985

Trong lễ kỷ niệm 40 năm ngày Quốc khánh (2.9.1985), có 17 xe BTR-60PB đã tham gia trong đội hình 153 xe tăng thiết giáp, diễu binh qua Quảng trường Ba Đình lịch sử.

Xe thiết giáp BTR-60PB 'taxi chiến trường' chuyển từ chạy xăng sang chạy dầu diesel- Ảnh 20. — Sửa chữa, nâng cấp xe thiết giáp BTR-60PB

Hiện tại, xe BTR-60PB vẫn là xe thiết giáp chở quân chủ lực của các đơn vị tác chiến ở địa bàn biển đảo, sông ngòi và ở các tỉnh, thành phố ven biển... Đặc biệt là ở các đơn vị hải quân đánh bộ như Lữ đoàn 147 (Vùng 1 Hải quân) Lữ đoàn 101 (Vùng 4 Hải quân)... xe thiết giáp BTR-60PB còn liên tục tham gia các nội dung huấn luyện, diễn tập thực hành đổ bộ đánh chiếm, phòng thủ đảo ở các thao trường ven biển và đảo, quần đảo xa bờ.