Ánh đèn điện như một cỗ máy không nghỉ, chẳng biết có mệt không?

Nhớ ánh đèn điện đầu hẻm và mẹ tôi

Hồi đó, mẹ tôi đi buôn. Chẳng phải thứ gì lớn lao, chỉ là những chuyến hàng nhỏ chở cá, mực,.. từ Vũng Tàu lên TP.HCM lúc tinh mơ. Điểm hẹn chờ xe là ngọn đèn đường đầu hẻm, đối diện Trường đại học Luật TPHCM cơ sở 2.

Mẹ đến đó đón xe đi Vũng Tàu, rồi cũng dừng ở đấy khi nhận hàng từ chiều ngược lại. Mẹ bảo đứng dưới đèn để xe dễ thấy mình, mà mình cũng "đỡ sợ". Ngày ấy đèn đóm chưa nhiều, xe cộ cũng thưa thớt, những ngọn đèn đường vàng vọt, hay Ánh đèn điện hắt từ ô cửa của nhà nào chưa đóng, luôn là thứ ánh sáng làm mẹ an tâm.

Ảnh: TƯ LIỆU

Mẹ kể, có đợt xe về khuya, mẹ ngồi chờ chuyến, sương giăng đẫm mái đầu. Từ con hẻm gần đường ray có vài bóng người, tiếng huýt sáo khiến mẹ giật thót. Ngọn đèn đường bỗng trở thành thứ ánh sáng duy nhất khiến cái tối tăm không cắn nuốt lấy mẹ. "Đỡ sợ", tôi chợt nghĩ tới điều mẹ nói ngày trước. Hóa ra, ánh điện không phải chỉ để mắt mình sáng rõ, mà còn để lòng mình bớt chênh chao..

Từ những ngọn đèn đường, đèn điện của thành phố, mấy chuyến hàng của mẹ đã nuôi lớn ánh sáng trong tôi. Tôi bắt đầu thấy lòng mình rộng hơn hệt những đường dây tải điện đang ngày càng nâng cấp, thấy mắt mình nhìn rõ hơn những bóng lưng gầy của mẹ trên mặt đường mỗi sớm tinh mơ, và cũng biết ơn thêm những ngọn đèn chẳng bao giờ ngủ suốt mấy mươi năm đằng đẵng.

Ký ức của tôi về thành phố này, vì thế, không phải là tòa nhà cao tầng hay những con đường đông đúc. Nó bắt đầu từ một ngọn đèn đường, nơi mẹ tôi đứng chờ trong mỗi chuyến xe đêm.

Tôi bắt đầu nhìn thành phố này bằng... ánh sáng

Có lẽ từ những đêm mẹ chờ đón xe, tôi bắt đầu nhìn thành phố này bằng ánh sáng.

Những năm đại học, tôi trở lại con hẻm quen, khi là sinh viên Trường đại học Luật TP.HCM. Ngọn đèn đường đã sáng hơn lời kể của mẹ, hàng quán cũng bàng bạc những dải sinh cơ. Để trang trải sinh hoạt phí, tôi đi làm gia sư. Lớp học kết thúc thường là lúc thành phố đã qua giờ cao điểm, đèn đường bật sáng, ngõ hẻm đã bớt tiếng ồn ào.

Ảnh: EVNHCMC

Tôi nhớ mãi những hôm về muộn, sương muối giăng kín lối làm lạnh run. Nói không sợ thì lại giả quá, nhưng chỉ cần thấy những ánh đèn điện từ xa, là lòng tôi như được neo lại vào trong dạ.

Tôi đạp xe qua từng dãy phố, nhìn từng ô cửa sáng đèn, nơi có người đang xem tivi, cũng có người đang cặm cụi tăng ca làm việc. Những hôm mưa giăng, tôi dừng trú ở dưới một mái hiên tạp hóa còn sáng đèn. Những đoạn đường vắng, chỉ có tôi và ngọn đèn làm bạn. Tiếng xe lăn trên mặt đường, những vầng sáng nối tiếp chạy ngang, cứ thế vẽ nên quãng đời sinh viên của tôi bằng những quầng sáng, tối nối tiếp.

Tôi thường gom lòng lại sau mỗi ngày bươn chải, ngồi uống trà dưới ánh đèn điện của mái hiên nhà trọ, rồi xem mấy chú hàng xóm đánh cờ, tám chuyện đời, chuyện người. Những lúc ấy thấy lòng nhẹ nhàng lắm. Trong cái ồn ào của thành phố là một góc nhỏ bình yên để kịp soi chiếu lại, chỉ là mình đã đủ chậm để cảm hay chưa.

Ra trường, tôi tiếp tục ở lại thành phố, nhận làm việc tại một tòa nhà cao tầng. Mấy lần đứng trên tầng cao sau buổi tăng ca, thấy thành phố thu nhỏ lại qua những ánh đèn điện. Có người đang lom khom quét rác dưới đèn đường. Có người đạp xe rao bánh chưng, bánh giò, rồi dừng lại trước ngôi nhà sáng điện. Cũng có người ngồi vò đầu tăng ca như tôi, chỉ kịp ăn tạm tô mì gói dưới ánh đèn công ty chưa tắt. Tự nhiên lòng có gì đó trĩu nặng.

Ánh điện cứ như một cỗ máy không nghỉ. Rồi chẳng biết nó có thấy mệt hay không? Nó cứ chạy như thế từ khi nắng chưa kịp lên ở mấy tòa nhà văn phòng, cửa hàng, tới lúc sương xuống trên mấy xe đẩy bánh mì, bánh bao cuối phố. Nó hào nhoáng ban sáng, rồi thật tới rất đời về đêm. Nó làm tôi không thể quên, dù rằng chẳng phải ký ức nào cũng nhẹ nhàng khi nhớ tới.

Tôi cống hiến, ánh điện cũng làm việc. Nghĩ tới đó, tôi mới bất giác bật cười. Thì ra mình và ánh điện hình như đều đã, đang tham gia vào lịch sử phát triển của thành phố này, tự bao giờ chẳng hay.

Hai con người cùng gặp một ánh sáng

Có buổi tối nọ, tôi chờ xe buýt ở góc đường quen, ngay trên quốc lộ 13, cạnh Trường đại học Luật TP.HCM. Ngọn đèn trên cao hắt xuống, tạo thành vầng sáng nhỏ trên đầu, làm tôi chợt nghĩ tới ngọn đèn điện năm xưa của mẹ. Tôi đứng trong vầng sáng ấy, bất giác thấy mình như nhỏ lại, quay về một buổi tối xa xăm.

Mẹ đứng đó chờ một chuyến xe, khi ngày chưa bắt đầu. Còn tôi đứng đó, chờ một chuyến xe, khi ngày sắp đi qua. Hai thời điểm, hai con người khác nhau, nhưng cùng gặp nhau trong một vầng sáng.

Ảnh: EVNHCMC

Ngành điện với tôi, không phải là những con số kỹ thuật khô khan. Nó chỉ đơn giản là những ngọn đèn như thế. Những ngọn đèn đầu hẻm, cuối phố, trên đường, trong những ô cửa sổ,... Sau những ngọn đèn ấy là bao người làm việc khi thành phố đã ngủ, bao người giữ cho dòng điện không ngắt, bao người đi trong đêm để sửa một đoạn dây để một ngọn đèn có thể bật lại,…

Ánh đèn điện, với tôi, không phải là một danh từ hay thuật ngữ. Mà hình như nó đã trở thành một người bạn già thân thiết. Kể cả khi cái suy nghĩ đi hay ở lại thành phố luôn song song tồn tại, ánh đèn điện trong tôi vẫn là một dấu ấn khó diễn tả thành lời.

Cảm ơn ánh đèn đã luôn thức cùng tôi...