Bác sĩ chuyên khoa 1 Đoàn Văn Thuyên, Trưởng khoa Thăm dò chức năng, Bệnh viện đa khoa An Sinh, giải đáp: Khi xuất hiện triệu chứng bất thường, người bệnh cần được khai thác bệnh sử, khám lâm sàng và đánh giá các yếu tố nguy cơ trước khi quyết định thực hiện xét nghiệm hoặc kỹ thuật chẩn đoán. Không có một phương pháp nào phù hợp với tất cả trường hợp, kể cả những kỹ thuật hiện đại như chụp CT hay MRI.
Với các triệu chứng tiêu hóa như đau vùng thượng vị, đầy bụng, ợ hơi, ợ chua hoặc trào ngược, bác sĩ sẽ xem xét thời gian xuất hiện, tần suất, mức độ triệu chứng, mối liên quan với bữa ăn và những dấu hiệu đi kèm. Tùy từng trường hợp, người bệnh có thể được chỉ định điều chỉnh chế độ ăn uống, dùng thuốc, xét nghiệm hoặc nội soi tiêu hóa.
Nội soi dạ dày giúp quan sát trực tiếp niêm mạc thực quản, dạ dày và tá tràng, qua đó phát hiện những tổn thương như viêm, loét hoặc các bất thường khác. Khi cần thiết, bác sĩ có thể lấy mẫu mô để xét nghiệm. Tuy nhiên, không phải cứ đau bụng hoặc đầy hơi là phải nội soi ngay; việc chỉ định cần dựa trên đánh giá chuyên môn.
Đối với các triệu chứng đau đầu, đau cổ vai gáy hoặc đau lưng, không phải trường hợp nào cũng cần chụp CT hoặc MRI. Bác sĩ cần đánh giá đặc điểm cơn đau, thời gian xuất hiện, tiền sử bệnh và kết quả khám thần kinh để xác định có cần chẩn đoán hình ảnh hay không.
Việc lựa chọn phương pháp chẩn đoán cần dựa trên triệu chứng và kết quả thăm khám từng bệnh nhân
ẢNH: A.S
Chụp CT có ưu thế về tốc độ, MRI cung cấp hình ảnh chi tiết
Chụp CT có ưu thế về tốc độ, thường được sử dụng trong những tình huống cần đánh giá nhanh, chẳng hạn chấn thương hoặc nghi ngờ một số tình trạng cấp tính. Trong khi đó chụp MRI cung cấp hình ảnh chi tiết của nhiều cấu trúc mô mềm, não, tủy sống và hệ cơ xương khớp, nên có thể được chỉ định khi cần làm rõ những bất thường mà các phương pháp khác chưa giải đáp được.
Dù vậy, chụp MRI không mặc nhiên tốt hơn CT trong mọi trường hợp. Việc lựa chọn còn phụ thuộc vào bệnh lý nghi ngờ, mức độ khẩn cấp, tình trạng người bệnh và khả năng đáp ứng của từng kỹ thuật. Chụp không đúng chỉ định có thể làm phát sinh chi phí, kéo theo những phát hiện tình cờ khó diễn giải và khiến người bệnh phải thực hiện thêm các kiểm tra không cần thiết. Một tình huống khác thường gặp là người bệnh ho kéo dài nhưng kết quả X-quang ngực chưa phát hiện bất thường.
Kết quả X-quang bình thường không có nghĩa là đã loại trừ hoàn toàn mọi bệnh lý ở phổi. Tuy nhiên, điều đó cũng không đồng nghĩa tất cả người bệnh đều cần chụp CT. Bác sĩ sẽ căn cứ vào thời gian ho, tiền sử hút thuốc, các bệnh nền, triệu chứng đi kèm và kết quả thăm khám để cân nhắc. CT ngực có thể được chỉ định khi cần khảo sát chi tiết hơn hoặc khi có nghi ngờ bệnh lý cụ thể. Với người ho kéo dài, việc tìm nguyên nhân còn có thể liên quan đến bệnh đường hô hấp, trào ngược dạ dày - thực quản, dị ứng hoặc tác dụng phụ của thuốc.
Mục tiêu của chẩn đoán không phải là thực hiện càng nhiều kỹ thuật càng tốt, mà là tìm đúng nguyên nhân bằng phương pháp phù hợp vào đúng thời điểm. Nội soi, siêu âm, CT và MRI có vai trò bổ trợ cho nhau, không thể thay thế hoàn toàn lẫn nhau.
Bình luận (0)