Đây là kết luận của nhóm nghiên cứu do ông Emmanuel Guillerm thuộc Trung tâm khoa học địa chất GFZ Helmholtz (Đức) và Đại học Binghamton (Mỹ) dẫn đầu, được công bố trên tạp chí Science Advances. Nghiên cứu cho thấy sự thu hẹp của biển Chết không chỉ là hệ quả mà còn có thể góp phần làm nước hồ nóng lên.
Biển Chết là hồ nước có độ mặn rất cao, nằm giữa Jordan ở phía đông và Israel cùng Bờ Tây ở phía tây. Hồ không có lối thoát tự nhiên mà duy trì mực nước nhờ sự cân bằng giữa lượng nước đổ vào từ sông và lượng nước bốc hơi. Tuy nhiên, con người đã chuyển hướng các dòng nước chảy vào hồ, khiến mực nước giảm mạnh và muối ngày càng cô đặc.
“Phần ấm lên của nước này là do việc chuyển hướng dòng nước, và cộng thêm vào hiện tượng ấm lên của nước do sự nóng lên của không khí do hoạt động của con người gây ra”, ông Guillerm nói với ScienceAlert.
Để tìm hiểu cơ chế này, nhóm nghiên cứu xây dựng mô hình kết hợp sự thay đổi mực nước, nồng độ muối và trao đổi nhiệt. Mô hình được hiệu chỉnh bằng các phép đo trong giai đoạn 2012-2015 và có thể tái hiện xu hướng nóng lên cùng biến động nhiệt độ theo mùa của biển Chết từ năm 1979-2019.
Ảnh chụp từ trên không cho thấy vùng đất từng được bao phủ bởi nước biển Chết, gần thành phố Jericho ở khu Bờ Tây đang dần cạn
ẢNH: REUTERS
Theo cơ chế đầu tiên, việc nước bốc hơi sẽ mang theo nhiệt lượng vào không khí và làm mát phần nước ở lại, tương tự như cách cơ thể con người đổ mồ hôi để hạ nhiệt. Tuy nhiên, hàm lượng muối rất cao tại biển Chết làm giảm khả năng bốc hơi tự nhiên. Khi mực nước tiếp tục giảm, lượng muối trong hồ càng cô đặc, khiến quá trình làm mát qua bốc hơi suy yếu và nước còn lại giữ nhiều nhiệt hơn.
Các số liệu nghiên cứu cho thấy tầng nước sâu của hồ đã tăng tới 2,8 độ C trong giai đoạn 1979-2019. Điều này tạo thành một vòng lặp: nước càng cạn, hồ càng mặn; độ mặn càng tăng, khả năng làm mát càng giảm và nước càng dễ tích nhiệt.
Cơ chế thứ 2 liên quan đến cách nhiệt truyền xuống các tầng nước sâu. Vào mùa hè, lớp nước mặt biển Chết ấm và mặn hơn phía dưới, đưa nhiệt xuống sâu qua hiện tượng “salt fingering”. Vào mùa đông, sự xáo trộn của khí quyển tiếp tục giúp nhiệt truyền xuống các tầng nước sâu hơn.
Trong các mô phỏng tương lai, nhóm nghiên cứu giả định toàn bộ dòng nước chảy vào biển Chết dừng lại, hoạt động khai thác công nghiệp chấm dứt và hồ vẫn trộn lẫn mỗi năm một lần. Kết quả cho thấy đến năm 2100, mực nước có thể giảm khoảng 85 mét, trong khi nhiệt độ nước tăng 5-8 độ C tùy mức phát thải khí nhà kính.
Ông Guillerm cho rằng khôi phục dòng nước ngọt có thể ngăn mực nước tiếp tục giảm và chấm dứt tình trạng ấm lên do độ mặn gia tăng. Khi đó, lớp nước mặt ít mặn hơn có thể giúp cách ly các tầng nước sâu khỏi tác động ấm lên của khí quyển.
Nghiên cứu cũng cho thấy những túi nước muối mắc kẹt trong tinh thể muối có thể lưu giữ dấu vết về nhiệt độ nước trong quá khứ. Phân tích sự thay đổi nhiệt độ qua các lớp muối vì thế có thể giúp giới khoa học tìm hiểu quá trình các biển cổ đại thu hẹp và biến mất.
Bình luận (0)