Cá niên ruột đắng, lá mì xào hoa đu đủ: Ẩm thực Ca Dong khiến thực khách ngỡ ngàng

Cá niên ruột đắng, lá mì xào hoa đu đủ đực, bánh sừng trâu thơm nếp nương… những cái tên nghe thôi đã thấy lạ lẫm. Giữa đại ngàn Sơn Tây Thượng (Quảng Ngãi), ẩm thực của đồng bào Ca Dong không chiều lòng vị giác bằng vị ngọt quen thuộc, mà chinh phục thực khách bằng cái đắng, cái cay, cái mộc mạc của núi rừng. Và chính những dư vị ấy lại khiến người ta nhớ mãi không quên.

"Hương vị đại ngàn - ẩm thực Ca Dong Sơn Tây Thượng", hội thi ẩm thực do UBND xã Sơn Tây Thượng  tổ chức chiều 23.2 thu hút 19 đội ở các thôn và những đơn vị trên địa bàn tham gia. Nhưng đấy không chỉ là một cuộc tranh tài, mà còn gói ghém những ký ức và chiều sâu văn hóa...

ẢNH: TRANG THY

Hương vị đặc trưng

Các đội dự thi chế biến những món ăn dân dã, đậm đà hương vị núi rừng. Chẳng hạn như cơm lúa rẫy. Gạo lúa rẫy trồng trên nương, không bón phân hóa học nên khi nấu chín tỏa hương thơm đặc trưng miền sơn cước.

ẢNH: TRANG THY

Món này được đồng bào Ca Dong dâng cúng thần linh và tổ tiên để tạ ơn đất trời, cầu cho mùa màng bội thu, nhà nhà no đủ.

Bánh sừng trâu cũng là món ăn đậm đà bản sắc dân tộc Ca Dong nơi đại ngàn. Bà con thường gói bánh để dâng cúng vào dịp tết và những lễ hội chốn non cao. Chiếc bánh hình đôi sừng trâu với nếp nương gói trong lá dong rồi nấu chín. Chậm rãi lột lớp lá bên ngoài, hương thơm tỏa ra xung quanh như gọi mời. Những hạt nếp được ví như hạt ngọc của núi rừng dẻo mềm, thơm ngon khiến nhiều người xuýt xoa khen ngợi.

"Không chỉ là món ăn, bánh sừng trâu còn là biểu tượng của sức lao động, lòng biết ơn và niềm tin vào cuộc sống của người dân miền núi...", cô Phạm Thị Bích Thúy, Phó hiệu trưởng Trường mầm non Tu Kpan (đơn vị dự thi), chia sẻ.

ẢNH: TRANG THY

Món cá niên nấu cùng lá rù rì tạo nên dư vị khó phai. Cá bắt lên từ suối, rửa sạch rồi cho vào nồi nước đun trên củi lửa bập bùng. Nước sôi, cho vài lát ớt xắt mỏng, thêm ít muối cùng đường, bột ngọt và lá rù rì. Cá chín thì nhấc nồi xuống khỏi bếp, dùng đũa nhẹ nhàng gắp ra đĩa đặt cạnh chén muối ớt giã nhuyễn, vừa nhìn đã thấy thèm.

Cá niên mang hương thơm đặc trưng như được ướp mùi rong rêu cùng dòng nước ngầm tinh khiết của núi rừng. Vị ngọt từ thịt cá quyện với vị mặn của muối cùng ớt cay tạo cảm giác tê nhẹ nơi đầu lưỡi. Ruột cá có vị đắng nhưng lưu lại vị ngọt khác lạ làm cho thực khách nhớ mãi sau khi thưởng thức. Húp ngụm nước kho cá màu xanh rêu để tăng thêm vị ngọt, chợt nhận ra điều đắng - ngọt của kiếp nhân sinh.

Dân dã lá mì

Tôi thực sự ấn tượng với những món ăn chế biến từ lá mì của đồng bào Ca Dong nơi đây.

Chỉ với món lá mì xào cùng thịt heo và hoa đu đủ đực cũng đủ mê mẩn lắm rồi. Họ hái lá bánh tẻ và rửa sạch rồi vớt ra rổ cho ráo nước. Nhẹ tay ngắt những cành hoa đu đủ đực thành đoạn ngắn trước khi rửa sạch.

ẢNH: TRANG THY

Món rau xào thơm ngon không thể thiếu ớt cay, vài củ hành tím cùng dăm nhánh sả thơm ngát. Ớt, sả và hành tím rửa sạch rồi xắt mỏng. Dùng chày và cối giã nát lá mì rồi vắt sơ cho ráo nước trước khi gỡ rời. Cho ít thịt heo vào chảo rán cho chảy mỡ phát tiếng xèo xèo vô cùng thích thú.

Tiếp đến, cho hành tím vào chảo đến khi tỏa hương thơm thì cho lá mì và hoa đu đủ vào rồi dùng đũa đảo đều. Cuối cùng là cho ớt, sả cùng gia vị, đun lửa vừa và không đậy nắp để giữ màu xanh của rau.

Món rau xào dân dã gây "thương nhớ" khi thưởng thức. Rau vừa vào miệng đã cảm nhận vị đắng từ hoa đu đủ và lá mì át cả béo từ thịt cùng mặn, ngọt của gia vị. Lưỡi như bị "gượng ép tiếp đón" rồi "niềm nở chào mừng" khi vị ngọt hậu thấm vào từng tế bào vị giác. Ớt cay nồng khiến cho miệng tê tê để vị giác cảm nhận trọn vẹn hương vị rau xào.

Vị ngọt đậm sâu khi đắng lắng dịu khiến thực khách ngỡ ngàng bởi điều tuyệt vời của tạo hóa.

ẢNH: TRANG THY

ẢNH: TRANG THY