Ngày 28.9, Bộ GD-ĐT ban hành Điều lệ Ban đại diện cha mẹ học sinh (CMHS) mới kèm Thông tư 81/2026/TT-BGDĐT có hiệu lực từ ngày 15.11.2026, thay thế Thông tư 55/2011. Điểm mấu chốt là ban đại diện không còn cầm tiền. Khi cần hỗ trợ cho một hoạt động đã có trong kế hoạch, ban phải công khai mục đích và nhu cầu, phụ huynh tự nguyện góp hiện vật hoặc trả thẳng cho bên cung cấp, ban không đứng ra thu hay giữ khoản nào. Ban cũng bị cấm đặt khoản đóng góp bắt buộc, ấn định mức bình quân, mức tối thiểu hay thời hạn đóng và không được nhân danh mình đi vận động tài trợ cho trường.
Nhiều người thở phào. Nhưng có lẽ nên bình tĩnh trước khi tin rằng câu chuyện muôn thuở này sẽ khép lại.
Thứ nhất, trước nay lạm thu luôn bị cấm. Ngay Điều lệ năm 2011 đã cấm Ban đại diện CMHS quyên góp những khoản không tự nguyện và cấm hẳn các khoản như vệ sinh trường lớp, mua sắm trang thiết bị, sửa chữa hay xây mới công trình của nhà trường. Quy định cũ cũng không cho đặt mức ủng hộ bình quân. Vậy mà ti vi, máy lạnh vẫn được mua bằng tiền của phụ huynh suốt 15 năm qua. Cái thiếu không nằm ở câu chữ, mà ở chỗ khi câu chữ bị vượt qua thì gần như không ai phải trả giá.
Thứ hai, phụ huynh vẫn phải bỏ tiền, chỉ khác là không còn nộp vào quỹ. Khi ban đại diện vẫn được thông báo nhu cầu và phụ huynh vẫn được gợi ý trả thẳng cho nhà cung cấp, con số chia đều vẫn tự hiện ra trong đầu mỗi người. Cái tên "quỹ" mất đi, còn áp lực thì ở lại. Thậm chí việc giám sát có thể khó hơn, bởi thay cho một cuốn sổ quỹ chung để đối chiếu là hàng chục lần chuyển khoản lẻ tẻ không ai tổng hợp.
Thứ ba là câu chuyện chế tài. Ban đại diện không có tư cách pháp nhân, không con dấu, không tài khoản riêng. Thành viên là những phụ huynh làm việc không công. Nếu họ vi phạm thì chế tài thực tế là gì ngoài việc bị bầu lại? Một bản điều lệ có thể vạch ranh giới nhưng không phải là công cụ xử phạt.
Phần lớn những khoản bị phản ánh là máy lạnh, ti vi, tiền vệ sinh… tức là những thứ phục vụ cơ sở vật chất của nhà trường. Người hưởng lợi cuối cùng không phải ban phụ huynh. Khi ngân sách không đủ cho điều kiện tối thiểu của một lớp học, nhà trường cần một kênh "mềm". Và Ban đại diện CMHS lâu nay chính là kênh ấy. Bịt kênh này mà không giải quyết nhu cầu thì nhu cầu sẽ tìm kênh khác.
Điều lệ mới cấm gây bất lợi cho học sinh khi phụ huynh có hỗ trợ hay không. Quy định này đúng và cần thiết nhưng phụ huynh không sợ điều đã xảy ra mà sợ điều có thể xảy ra. Nếu con mình bị giáo viên lơ đi, ít được gọi phát biểu hay bị đối xử khác đi một chút vì gia đình không đóng góp, phụ huynh gần như không có cách nào để bảo vệ con. Những đối xử khác biệt kiểu đó thường rất khó nhận ra, càng khó chứng minh, nên phụ huynh chọn đóng cho yên tâm.
Điều lệ mới là bước đi đúng, lần đầu tách bạch rằng Ban đại diện CMHS không giữ tiền nhưng để triệt để thì cần nhiều hơn một văn bản. Đó là ngân sách phải bảo đảm điều kiện tối thiểu của lớp học để nhà trường không còn lý do "nhờ" phụ huynh. Trách nhiệm của hiệu trưởng phải gắn với mọi hình thức huy động trá hình, kể cả kiểu trả thẳng cho nhà cung cấp.
Quan trọng không kém, phụ huynh cần được bảo vệ đủ để dám nói "không". Luật có thể cấm quỹ phụ huynh còn thói quen xin - cho trong trường học chỉ mất đi khi không còn ai cần đến nó.
Bình luận (0)