Cô giáo đưa học trò cù lao An Bình ‘chạm’ vào trang sách

(TP.HCM)

14/11/2026 13:00 GMT+7

Mang sách vào lớp, kết nối tác giả với học trò cù lao An Bình, cô giáo Trần Huỳnh Nhị bền bỉ khơi dậy tình yêu đọc sách. Qua những buổi 'Chạm sách' và phòng đọc Cà Chua Ngọt, cô mong mỗi gia đình đều có tủ sách và thời gian đọc.

Trước khi giới thiệu một cuốn sách, cô Trần Huỳnh Nhị thường hỏi học trò hôm ấy có điều gì vui, buồn hay trăn trở. Câu trả lời của các em giúp giáo viên ngữ văn Trường THPT Hòa Ninh (Vĩnh Long) tìm một đoạn văn, câu chuyện phù hợp để mở đầu tiết học.

Với cô Nhị, khuyến đọc bắt đầu từ những cách “nhỏ xíu” như thế. Cuốn sách mang theo mỗi ngày vừa phục vụ bài giảng, vừa là cầu nối để cô trò chuyện với học sinh. Một tâm sự được lắng nghe có thể mở ra cơ hội để các em nhận ra sách cũng nói về những điều mình đang trải qua.

“Việc đọc trước hết phải mang lại niềm vui”, cô Nhị nói. Theo cô, muốn đưa sách đến gần người trẻ, cần bắt đầu từ sự thích thú, nhu cầu và khả năng tiếp nhận của từng em.

Cô Huỳnh Nhị - người đưa những trang sách đến gần hơn với học trò cù lao An Bình (Vĩnh Long)

ẢNH: TGCC

Tìm lối vào sách cho từng học trò

Cô Nhị về công tác tại Trường THPT Hòa Ninh năm 2021. Thư viện khi ấy chủ yếu có sách giáo khoa, sách tham khảo, ít tác phẩm văn học và truyện. Cuối năm đó, được lãnh đạo trường ủng hộ, cô phát động chương trình “Tết sách”, kêu gọi cộng đồng góp sách cho học sinh.

Không dừng ở việc bổ sung đầu sách, cô tiếp tục tìm cách tạo cơ hội để học sinh sử dụng sách. Nhà trường tổ chức “tiết đọc thư viện”, “tiết học thư viện”, dành thời gian cho các em đọc tự do, tìm tư liệu, chọn sách bổ trợ kiến thức và mượn về nhà. Khi thư viện không đủ chỗ, trường bố trí thêm phòng giáo viên làm không gian học tập, đọc sách.

Riêng tại những lớp phụ trách, cô duy trì hoạt động “Mỗi ngày thông thái hơn”. Học sinh ghi lại câu tâm đắc từ sách lên những mảnh giấy nhỏ, dán lên tờ giấy lớn được trang trí thành cây hoặc ngôi nhà tri thức. Từ những điều các em lựa chọn, cô hướng dẫn cách trình bày quan điểm, liên hệ với bài học nghị luận xã hội.

Cô cũng chú ý đến khả năng đọc của từng học sinh. Có em đã lên THPT nhưng chưa quen theo dõi nhiều trang sách liên tục. Thay vì chọn sách chỉ dựa vào độ tuổi, cô tìm những nội dung vừa sức, phù hợp với mục đích đọc và khó khăn các em đang gặp.

Muốn giải trí, học trò có thể bắt đầu bằng cuốn sách vui, không quá phức tạp. Nếu đang vướng mắc chuyện gì, cô tìm tác phẩm có thể gợi mở một cách nhìn. Với cô, giới thiệu đúng cuốn sách cũng quan trọng như trao sách tận tay.

Tinh thần ấy được mở rộng qua chương trình “Chạm sách”, thường tổ chức mỗi tháng một lần. Trước mỗi buổi gặp, thầy cô chọn sách theo chủ đề để học sinh đọc, chuẩn bị nội dung, đồng thời kết nối diễn giả phù hợp. Nhờ các mối quan hệ bạn bè, đồng nghiệp, chương trình có thêm người đồng hành dù kinh phí còn hạn chế.

Không gian quen thuộc của “Chạm sách” là Thư viện Miệt Vườn, đặt trong khu nhà của chị Phạm Thị Ngọc Trinh, thường gọi là Út Trinh, ở cù lao An Bình. Năm 2023, sau một buổi kết nối học sinh Hòa Ninh với đoàn sinh viên Mỹ tại đây, cô Nhị và chị Út Trinh có thêm cơ duyên cùng phát triển không gian văn hóa đọc.

Để mỗi lần gặp gỡ không lặp lại một khuôn mẫu, “Chạm sách” liên tục thay đổi hình thức. Có buổi học sinh nghe chia sẻ rồi đặt câu hỏi; có buổi các em chia nhóm năm, sáu người trò chuyện với diễn giả theo mô hình “thư viện sống”. Học trò cũng được thử sức trong vai trò hướng dẫn viên giới thiệu văn hóa quê hương, thuyết trình bằng tiếng Anh hoặc phản biện sách.

Người lớn lắng nghe và góp ý từ phần trình bày của học sinh. Qua đó, sách trở thành điểm khởi đầu cho những cuộc đối thoại, giúp các em tập diễn đạt điều mình hiểu và tiếp cận những kinh nghiệm chưa có. Cô Nhị xem đây là hoạt động chuyên sâu, hỗ trợ cả việc học lẫn định hướng tương lai.

Niềm vui khi học trò có tủ sách riêng

Với trẻ nhỏ, cô Nhị tạo thêm một điểm hẹn tại nhà: phòng đọc Cà Chua Ngọt. Ban đầu, đây là nơi cô lưu giữ những cuốn sách mua từ tình yêu đọc và để đọc cùng con. Khi con lớn hơn, nhiều đầu sách không còn phù hợp, cô nghĩ đến việc chia sẻ chúng với những bạn nhỏ chưa có điều kiện tiếp cận sách.

Nguồn sách dần được cộng đồng đóng góp. Theo cô Nhị, phòng đọc hiện có khoảng 1.500 cuốn dành cho trẻ mầm non, tiểu học và một phần cho lứa tuổi thiếu niên; sách dành cho người lớn được phân loại riêng. Tên Cà Chua Ngọt lấy cảm hứng từ một tác phẩm cô yêu thích, với những nhân vật mang khiếm khuyết nhưng vẫn có nét đẹp đáng được nhận ra.

Việc mở cửa phòng đọc cũng đưa cô đến với những cuộc trò chuyện cùng phụ huynh. Nhiều người lo con quá gắn với điện thoại, khó tập trung hoặc thiếu cơ hội trò chuyện. Cô mong muốn tạo một không gian sinh hoạt có sách, có người lắng nghe, để trẻ được tương tác trong sự tôn trọng và yêu thương.

“Người hướng dẫn giống như một chất xúc tác”, cô chia sẻ. Theo cô, sách hay cần đi cùng cách đồng hành khiến trẻ cảm thấy thoải mái. Khi một em từ chối tóm tắt nội dung vì nghĩ mình không làm được, cô chuyển sang hỏi em có điều gì thắc mắc hoặc muốn chia sẻ. Cuộc trò chuyện tiếp tục từ chính khả năng của đứa trẻ.

Cô cũng nhắc phụ huynh không nên mong đợi kết quả tức thời. Theo trải nghiệm của cô, giá trị của việc đọc cần thời gian để chuyển hóa từ bên trong. Nếu ép trẻ sớm chứng minh mình đã học được gì, người lớn có thể vô tình làm mất niềm vui vừa nhen lên.

Đáng chú ý, cô không đặt mục tiêu giữ tất cả bạn đọc ở lại phòng sách của mình. Không gian có hạn, trong khi nhu cầu còn nhiều. Điều cô mong muốn là phụ huynh nhận ra giá trị của sách, xây dựng tủ sách tại nhà và dành thời gian đọc cùng con.

Cô kể, hai bạn nhỏ đầu tiên đến Cà Chua Ngọt, sau một thời gian đã được gia đình làm tủ sách lớn. Không gian ấy còn đón trẻ hàng xóm và bà con đến đọc. Một người mẹ khác chọn mua sách hằng tháng cho cả mình lẫn con, rồi đưa con trở lại phòng đọc khi muốn sinh hoạt cùng bạn bè.

Vì vậy, có em ít đến thư viện hơn lại là tín hiệu vui: thói quen đọc đã được mang về nhà. Những cuộc gặp gỡ vẫn tiếp tục qua các sự kiện, buổi hướng dẫn kỹ năng hoặc khi các em có nhu cầu chia sẻ sách mới.

Từ lớp học đến phòng đọc, cô Nhị tìm cách kết nối những người yêu sách. Thầy cô góp công, bạn bè chia sẻ kinh nghiệm, cộng đồng góp sách, phụ huynh tiếp tục duy trì việc đọc tại nhà. Mỗi người góp một phần để cơ hội tiếp cận sách của trẻ không chỉ phụ thuộc vào một buổi giao lưu hay một người hướng dẫn.

Bản thân cô Nhị vẫn đọc hằng ngày, ưu tiên những cuốn sách phù hợp với người mình đang hướng dẫn. Trong hành trình giúp phụ huynh và học trò tìm đường đến với sách, cô cũng không ngừng học hỏi. Điều cô mong lan tỏa là một thói quen giản dị: mở sách, dành thời gian đọc và từng bước đưa những điều tốt đẹp từ trang sách vào cuộc sống.