Có một thầy Hà…

5 năm rồi, thầy vẫn lặng thầm như thế để lo cho "đàn con thơ" đang cùng ăn, cùng ở với mình như một điểm tựa nuôi dưỡng những giấc mơ xa. Người thầy đặc biệt ấy là Trần Thanh Hà (51 tuổi), giáo viên Trường phổ thông dân tộc bán trú tiểu học và THCS Trà Bùi, xã Cà Đam, tỉnh Quảng Ngãi.

Ảnh: Võ Minh Huy

Ai cũng chọn việc nhẹ nhàng, gian khổ dành phần ai !

Cái nắng dai dẳng những ngày đầu tháng 4.2026 như giúp con đường đất độc đạo dài ngoằn ngoèo dẫn lên thôn Tang, xã Cà Đam bớt nhầy nhụa hơn đôi chút; nhưng dấu tích về những trận núi lở vùi lấp đường trong mùa mưa năm 2025 thì vẫn còn hiển hiện.

Cung đường này đã quá quen với thầy giáo Hà suốt 5 năm qua kể từ năm 2021, khi thầy tình nguyện xung phong lên điểm trường lẻ thôn Tang để dạy chữ cho những đứa học trò nghèo con em đồng bào dân tộc Cor.

Ảnh: Võ Minh Huy

Sau đôi lần lỡ hẹn, tôi mới có dịp theo chân thầy như lịch hẹn. 4 giờ một sáng tháng 4, tôi có mặt ở trụ sở UBND xã Trà Bùi cũ (nay là xã Cà Đam) sau hành trình gần 1 giờ đồng hồ ngược núi. Thầy Hà cùng một đồng nghiệp đã chờ sẵn tại điểm hẹn đón tôi. Trên vai thầy Hà mang theo một túi xách nặng trịch.

Thấy tôi nhìn chăm chăm vào chiếc ba lô, thầy Hà cười bảo: "Ngoài giáo án thì trong này là gạo, thức ăn mang lên cho các em trên trường. Mấy đứa nhỏ trên đó tội lắm". Nói đoạn thầy ra hiệu cho tôi đi thẳng về hướng núi. Chiếc ô tô của tôi đi được tầm 5 km thì không thể tiếp tục di chuyển vì đường tắc do sạt lở núi chưa thông. Thầy Hà phụ đồng nghiệp là thầy Nguyễn Thanh Tuấn (52 tuổi) đẩy chiếc xe máy lên khỏi đỉnh dốc rồi ngược xuống cùng tôi ăn vội hộp bún chay mang theo, rồi đi bộ trực chỉ thôn Tang.

"Đường này bị sạt lở từ tháng 10.2025. Từ đó đến nay chủ yếu thầy đi bộ. Từ đây lên tới thôn Tang phải mất gần 2 tiếng đồng hồ. Hồi cuối năm 2025, đi từ dưới này lên tới thôn Tang phải mất gần 3 tiếng, chưa kể phải đối mặt với nguy hiểm núi lở đe dọa tính mạng", thầy Hà vừa đi vừa kể khi những giọt mồ hôi bắt đầu rơi.

Ảnh: Võ Minh Huy

Tôi thấm mệt sau 50 phút theo chân thầy Hà. Tôi hỏi thầy: "Đi dạy khổ như thế này sao thầy lại tình nguyện đăng ký lên đây chi cho cực?". Thầy Hà ngoảnh đầu lại nhìn tôi cười hiền, rồi đáp: "Ai cũng chọn việc nhẹ nhàng, gian khổ dành phần ai? Vả lại thầy thấy các em học trò ở trên này gia đình khó khăn lắm, ăn uống thiếu thốn, cha mẹ các em cũng không quan tâm đến chuyện học của con nên trách nhiệm làm thầy thì mình phải chịu cực, mình không xung phong đi thì coi sao được. Phải đi vì sự học của các con".

Sau gần 2 tiếng đồng hồ lội bộ, tôi và thầy Hà cũng đặt chân đến điểm trường thôn Tang. Thầy Hà tháo vội đôi ủng rồi lôi từ trong túi xách ra nào gạo, mắm, muối, bún, rau, củ, quả… Thầy bảo, hôm nay là ngày rằm nên trưa nay sẽ làm món bún chay cho các em. Tranh thủ chưa tới giờ đứng lớp, thầy Hà cặm cụi gọt từng củ cà rốt, rửa sạch những sợi bún khô đem ngâm chờ gần trưa nấu ăn cho trò rồi lên bục giảng buổi dạy đầu tuần.

Ảnh: Võ Minh Huy

Ở điểm trường thầy Hà cắm bản có 2 lớp, lớp 1 và lớp 2 với tổng cộng 14 học sinh. Thầy Hà đảm nhận một lớp. Đồng nghiệp của thầy phụ trách lớp kia. Lớp học hôm nay đông đủ. Tuần nào thứ hai mà vắng em nào là thầy chạy xe máy quanh làng "gom" các em về trường để dạy và chăm sóc từng em cho đến hết tuần.

Tranh thủ giờ cho học sinh giải lao, thầy Hà ra phía sau lớp học, bên cạnh nhà công vụ nhóm bếp lửa bằng củi để nấu bún cho học trò ăn trưa. "Thứ hai thầy lên trường thì các con cũng mang quần áo, sách vở đến ở cùng thầy cả tuần. Cuối tuần thầy về nhà thì các con mới về nhà ở với cha mẹ. Một ngày thầy sẽ nấu cho các con ăn 3 bữa. 4 giờ phải dậy nấu cháo. Buổi trưa thầy cho các con ăn bún, buổi chiều rảnh hơn nên sẽ nấu cơm cho các con", thầy nói.

Ảnh: Võ Minh Huy

"Tiền đâu thầy lo được cho các em?", tôi hỏi. "Thầy lấy từ tiền lương rồi đi xin thêm từ bạn bè, người quen. Ai cho gì thì thầy nhận nấy", nói đoạn thầy Hà gọi học trò mang tô ra rồi thầy múc từng tô bún chay phân ra cho từng em.

4 đứa con nuôi

"Con phải chăm ngoan và cố gắng mà học tập", thầy Hà xoa đầu đứa con nuôi thứ 4 mà thầy vừa nhận nuôi. Mỗi học trò thầy nhận làm con nuôi đều là những đứa trẻ có hoàn cảnh hết sức đặc biệt và gia cảnh rất nghèo. Em Hồ Hoàng Vinh (6 tuổi) là con nuôi thứ 4 của thầy Hà. Cha mất, mẹ có chồng mới nên từ nhỏ Vinh sống với bà nội. Bà nội giờ bị bệnh nằm một chỗ nên thầy Hà quyết định nhận Vinh làm con nuôi ngay trong năm đầu tiên em vào lớp 1.

Ảnh: Võ Minh Huy

Hôm nào dưới xuôi lên có thịt, cá, gạo, mắm, muối xin được từ các nhóm từ thiện thì thầy Hà không quên mang tới biếu bà nội của Vinh. Từ ngày Vinh trở thành con nuôi, thầy Hà chăm Vinh như con ruột của mình. Cũng từ đó, một đứa trẻ nghèo như Vinh từng ngày dần nở nụ cười khi có vòng tay yêu thương của người cha đặc biệt: thầy Hà!

Đứa con nuôi đầu tiên của thầy là em Hồ Văn Thời (16 tuổi). 16 năm trước, trong một lần đi thiện nguyện ở thôn Quế, xã Cà Đam, thầy Hà chứng kiến cảnh dân làng dùng võng khiêng mẹ của Thời xuống núi để đưa đến bệnh viện sinh Thời. Nhưng điều không may đã xảy ra khiến mẹ Thời qua đời khi vừa kịp hạ sinh Thời. Sau khi nghe thông tin này, thầy Hà cảm thấy có điều gì đó thôi thúc thầy tìm đến với Thời. Tình yêu, đạo đức nghề nghiệp và lòng trắc ẩn đã đưa thầy tới quyết định nhận Thời làm con nuôi và chăm lo em tới tận bây giờ. Hiện Thời đang theo học ngành cắt gọt kim loại tại Trường cao đẳng Việt Nam - Hàn Quốc tại Quảng Ngãi. Nhắc đến thầy Hà, Thời nói thầy rất thương em và em cũng rất thương thầy. "Xuống dưới phố học, thầy Hà cũng lo tiền ăn uống và mọi khoản chi tiêu khác. Không có thầy Hà thì không biết cuộc đời em bây giờ sẽ ra sao", Thời bộc bạch.

Ảnh: Võ Minh Huy

Ngoài Vinh, Thời, thầy Hà còn nhận nuôi em Hồ Văn Huy (16 tuổi) và Hồ Văn Toàn (16 tuổi). Toàn và Huy cũng là con em đồng bào dân tộc thiểu số. Em Huy có cha bị tai biến, nhà nghèo. Em Toàn thì cha mẹ bỏ đi biệt tích, phải sống cùng bà ngoại khi còn rất nhỏ.

"Huy, Toàn và Thời đều học ở trường nghề. Mỗi tháng mình chu cấp cho các em tổng cộng 4 - 6 triệu đồng. Mọi người thấy các con như vậy cũng đóng góp một ít cùng với thầy. Mọi chuyện thầy làm chỉ ước sao khi còn ở với thầy, các em không đói, rồi khi ra trường có nghề kiếm sống để thoát cái nghèo là hạnh phúc lắm rồi", thầy Hà tâm sự.

Ảnh: Võ Minh Huy

Thầy Nguyễn Thanh Tuấn cho biết chưa có thầy giáo nào có tâm mà còn lại chịu khó như thầy Hà. "Sáng sớm lẽ ra ngủ thêm chút nữa cho khỏe nhưng thầy Hà đã thức dậy lo nấu ăn cho các em. Tôi phụ thầy mấy việc vòng ngoài chứ không được như thầy Hà. Tôi thấy rất vui và tự hào khi có được một đồng nghiệp như thầy Hà", thầy Tuấn nói.

"Sao thầy không xuống núi dạy cho khỏe?", tôi hỏi. "Mình xuống lúc nào thì mình xin xuống thôi. Nhưng xuống đó sẽ sướng cho mình nhưng lại cực cho các con!", thầy Hà nói.