Đảng Cộng hòa mổ xẻ thất bại bầu cử 'thảm họa', tìm hướng đi mới

Nhiều nhân vật nổi bật của đảng Cộng hòa đang kêu gọi cải tổ đảng sau thất bại nặng nề trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ ngày 3.11. Những nhân vật như Thống đốc Florida Ron DeSantis, cựu thượng nghị sĩ Mitt Romney và cựu đại sứ Nikki Haley đã chỉ trích hướng đi của đảng, một số người cho rằng kết quả này báo hiệu sự suy tàn của phong trào MAGA (Làm cho nước Mỹ vĩ đại trở lại).

'Thảm họa tuyệt chủng'

Bình luận về thất bại, Thống đốc Florida Ron DeSantis đã không ngần ngại dùng những từ ngữ gay gắt nhất khi gọi kết quả bầu cử giữa kỳ của phe Cộng hòa là một "thảm họa cấp độ tuyệt chủng", theo tờ Politico.

"Tôi nghĩ việc gọi đó là một làn sóng là không hoàn toàn chính xác. Nó giống như một trận thiên thạch rơi xuống khắp nước Mỹ, các bang xanh, các bang đỏ và tất cả các bang ở giữa. Và bang duy nhất có thể giữ vững lập trường và chống chọi được với điều đó chính là bang Florida tự do này", ông DeSantis nói trong một cuộc họp báo ở Tallahassee.

Theo ông, thất bại của đảng Cộng hòa xuất phát từ việc cử tri từ chối các chính sách và quyết định của các nghị sĩ Cộng hòa tại Washington D.C, chứ không hẳn vì cử tri ủng hộ chương trình nghị sự của phe Dân chủ. Một số nguyên nhân chính được ông nêu ra là chiến dịch tranh cử tập trung sai trọng tâm vào các vấn đề cũ thay vì nỗi lo cấp thiết như kinh tế và xung đột với Iran, sự bất bình của cử tri về cách xử lý liên quan hồ sơ Epstein hay sự suy giảm niềm tin của công chúng về tình trạng thành viên quốc hội giao dịch cổ phiếu.

"Chúng ta biết mọi chuyện có thể tồi tệ hơn, nhưng tôi không nghĩ hầu hết chúng ta đều cho rằng nó lại tệ đến mức này. Điều này thực sự sẽ có tác động trong 2 năm, 4 năm, 6 năm, thậm chí có thể lâu hơn nữa, trước khi đảng Cộng hòa có thể giành lại quyền kiểm soát thống nhất ở Washington", ông DeSantis nói.

ẢNH: REUTERS

Cựu đại sứ Mỹ tại Liên Hiệp Quốc Nikki Haley, người từng làm việc trong chính quyền nhiệm kỳ đầu của ông Trump nhưng sau đó trở thành người chỉ trích, đã phê phán đảng Cộng hòa vì nghe theo chính quyền liên bang thay vì người dân Mỹ. "Trong khi người dân Mỹ đang than phiền giá thực phẩm, giá xăng, chi phí chăm sóc sức khỏe đều cao, các vị lại chẳng hề lắng nghe. Những gì các vị thấy ở Washington D.C. là sự tư lợi, tham nhũng và ăn mừng", bà Haley nói.

Cựu thượng nghị sĩ Mitt Romney, từng là ứng cử viên tổng thống của đảng năm 2012, đánh giá thất bại của phe Cộng hòa là do "chính sách tồi và tư cách kém". "Chính sách tồi, nhân cách tồi tạo nên chính trị tồi: thuế quan thất thường, chiến tranh Iran bốc đồng, ân xá tràn lan, tham nhũng rõ ràng, công lý bị vũ khí hóa, sự tàn bạo của ICE [Cơ quan Thực thi di trú và hải quan], thâm hụt ngân sách khổng lồ, che giấu [Jeffrey] Epstein, bỏ rơi đồng minh và dung túng kẻ thù. Tôi hy vọng sẽ có sự điều chỉnh hướng đi, vì lợi ích của đất nước và cho đảng của tôi", ông Romney viết trên X.

Bà Meghan McCain, con gái của cố thượng nghị sĩ John McCain, thì cho rằng cuộc bầu cử này là khởi đầu cho sự lụi tàn của phong trào MAGA. "Mọi người đã liên tục cảnh báo về điều này suốt nhiều tháng nay, nhưng đây là lần đầu tiên tôi nói ra. Hãy nhìn vào những tiểu bang mà chúng ta vừa mất. Cái tên Trump không còn quyền lực quyết định thắng thua nữa", bà McCain nói.

Trước cuộc bầu cử, ông Trump đã kêu gọi người ủng hộ đảng Cộng hòa "hãy coi như tên tôi có trên lá phiếu". Tuy nhiên, khi kết quả lộ diện, ông đăng bài trên mạng xã hội nói rằng "nếu như tên của tôi có trên lá phiếu, chúng ta đã thắng áp đảo", đồng thời cho rằng nguyên nhân thất bại của đảng một phần là do cuộc xung đột với Iran.

Nhà bình luận chính trị bảo thủ Scott Jennings nhận định nguyên nhân chính dẫn đến thất bại là do cử tri không hài lòng về chi phí sinh hoạt và giá xăng. "Hãy nhìn xem, có rất nhiều lý do dẫn đến những gì đang xảy ra hiện nay. Vấn đề cấp bách nhất là chi phí sinh hoạt và giá xăng, và đó là điều cốt lõi. Bạn có thể suy diễn từ nhiều khía cạnh khác. Bạn có thể vui mừng về điều này hoặc điều khác. Nhưng cuối cùng, người dân Mỹ đang có những mối quan tâm trước mắt và đó thực sự là bài học bạn cần rút ra từ việc này", ông Jennings nói trên CNN.

Hướng đi sắp tới

Dù vẫn còn đang choáng váng về kết quả bầu cử, đảng Cộng hòa đang cố gắng vực dậy và tìm hướng đi cho chặng đường tiếp theo.

Sau thất bại, nhiều đảng viên đảng Cộng hòa đang đặt câu hỏi về tương lai của đảng và vai trò nếu có của Tổng thống Trump trong việc định hình tương lai đó, theo AFP.

Tờ The Wall Street Journal, nơi đại diện cho tiếng nói chính thống của cánh hữu, đã yêu cầu đảng "nhìn lại bản thân" và kêu gọi đoạn tuyệt với những lời lẽ dựa trên chủ nghĩa dân tộc cực đoan và chính trị bản sắc.

"Thuế quan và trục xuất hàng loạt không thể thay thế cho việc tăng thu nhập thực tế của người dân. Việc lấy lòng cử tri nòng cốt trong phong trào anh em MAGA không thể thay thế cho việc thuyết phục các cử tri gốc Mỹ Latin, cử tri độc lập và cử tri dao động ở vùng ngoại ô - những người đã quay lưng với đảng vào thứ Ba vừa qua", ban biên tập của tờ báo viết.

ẢNH: AP

Thượng nghị sĩ bang Utah John Curtis gọi kết quả này là một "thất bại thảm hại" và cảnh báo không nên đổ lỗi cho giới truyền thông, các cuộc thăm dò dư luận hay cử tri. Ông viết: "Có lẽ chúng ta nên bắt đầu bằng việc tự nhìn vào gương".

Ông Matt Dole, chủ tịch đảng Cộng hòa tại hạt Licking - một thành trì vững chắc của đảng này ở bang Ohio, chia sẻ: "Đảng Cộng hòa đang trải qua một giai đoạn tự nhìn nhận lại về hướng đi tương lai. Tôi cho rằng một bộ phận trong đảng Cộng hòa sẽ ủng hộ việc quay trở lại trạng thái bình thường; điều này không có nghĩa là từ bỏ hệ tư tưởng hay các chính sách của ông Trump, mà là từ bỏ phong cách của ông ấy".

Những người khác thì công khai bày tỏ sự vui mừng trước việc ông Trump sẽ rời ghế vào 2 năm tới, khép lại giai đoạn chịu sự ảnh hưởng từ chính trị kiểu Trump. "Nghe có vẻ hơi mỉa mai, nhưng dù sao tôi vẫn lạc quan về tương lai, bởi vì 2 năm nữa ông Trump sẽ rời đi", ông Bobby Charles, ứng viên đảng Cộng hòa thất bại trong cuộc đua giành ghế thống đốc bang Maine kỳ này, trả lời Politico.

"Đảng Cộng hòa cần quay trở lại với những giá trị nền tảng. Không còn những cuộc chiến tranh kéo dài vô tận... Khi nói đến kinh tế - vấn đề quan trọng số một - hãy theo đuổi các chính sách giúp đỡ người dân thường chứ không phải các nhóm lợi ích đặc biệt. Và hãy thực thi luật di trú một cách tỉnh táo và hợp lý, ông Matthew Boyle, một nhân vật nổi bật tại trang tin cực hữu Breitbart, viết trên X.

Reuters dẫn lời các đồng minh và nhà chiến lược của đảng Cộng hòa kêu gọi Tổng thống Trump thay đổi đường lối, cải tổ nhân sự Nhà Trắng, khôi phục kỷ luật và bãi bỏ các chính sách mà họ cho là đã gây ra thất bại, gồm cuộc xung đột với Iran và thuế quan.