Đánh thức báu vật có từ thời vua Hùng

Người xem như được đi nhờ "cỗ máy thời gian" của Doraemon trở về khai phá những trầm tích văn hóa thời đại kim khí - nơi đất, lửa và bàn tay tài hoa của con người cùng tạo nên một hình thức nghệ thuật mang dấu ấn riêng của các cộng đồng cư dân Việt cổ.

ẢNH: TUẤN HOÀNG

GỐM CỔ CÁCH NAY 4.000 NĂM

Nhóm hiện vật đồ gốm đất nung văn hóa Phùng Nguyên có giá trị đặc biệt, tiêu biểu cho kỹ thuật, nghệ thuật trang trí của văn hóa tiền Đông Sơn, đồng thời có giá trị thực tiễn cao.

Nhà sưu tập Chi Bảo tiết lộ: "9 hiện vật gốm Phùng Nguyên được phát hiện trên địa bàn xã Thanh Thủy (Phú Thọ), bảo tàng may mắn nhận được chuyển nhượng từ một nhà sưu tập tư nhân địa phương. Cổ vật nổi bật với các loại hình gốm như bát bồng, bình miệng loe, cổ thót, thân phình, bình chân đế, bên cạnh những tạo hình đặc biệt như bình dáng con tiện, bình thân chia bốn múi và bình tạo hình động vật".

Chiêm ngưỡng những kiểu dáng gốm hiện vật gốc, sản phẩm có nguồn gốc bản địa có niên đại 4.000 - 3.500 năm cách ngày nay, người xem càng hiểu thêm về cư dân văn hóa Phùng Nguyên không chỉ chú trọng chức năng sử dụng mà đã có ý thức rõ rệt về thẩm mỹ. Đặc biệt, việc biến đổi thân bình thành các múi, tạo đường nét gợi hình con tiện hoặc mô phỏng hình gà cho thấy sự phong phú trong tư duy tạo hình, vượt ra khỏi những dạng đồ đựng thông thường.

"Sự kết hợp giữa hình khối cân đối, đường cong mềm mại và hoa văn trang trí có nhịp điệu tạo nên nét đặc sắc của nghệ thuật gốm. Sản phẩm được trang trí với hoa văn khắc vạch hình chữ S và các biến thể, đường cong, đường song song bố trí thành băng dải, kết hợp in chấm, chấm dải, văn thừng và in nan đan; một số hiện vật còn dùng bột trắng làm nổi hoa văn. Bố cục giàu nhịp điệu thể hiện kỹ thuật thủ công điêu luyện, tư duy tạo hình và cảm quan thẩm mỹ cao", ông Chi Bảo giải thích thêm.

ẢNH: TUẤN HOÀNG

BÌNH CON BÒ CỔ ĐỘC ĐÁO

Bình tạo dáng hình bò có niên đại khoảng 4.000 - 3.800 năm cách ngày nay xuất hiện gần như nguyên vẹn là điểm nhấn thú vị cho triển lãm Báu vật từ cội nguồn.

Cổ vật được chế tác bằng đất nung là sự "giao thoa" khéo léo giữa công năng đồ đựng với nghệ thuật tạo hình động vật. Con bò được thể hiện trong tư thế đứng, thân dài, bốn chân cao, sừng nhọn; phần thân rỗng tạo thành lòng bình, miệng mở trên lưng. Nghệ nhân không chỉ sao chép tự nhiên một cách đơn thuần mà còn khái quát và cách điệu hình khối, tạo nên dáng vẻ chắc khỏe, cân đối nhưng giàu biểu cảm. Bề mặt tượng bò được miết láng; thân trang trí bằng kỹ thuật khắc vạch kết hợp chấm, tạo những băng hoa văn chữ S nối tiếp theo một mô típ đặc trưng.

ẢNH: TUẤN HOÀNG

Đáng chú ý, bộ phận sinh sản của con vật còn được thể hiện có chủ ý, gợi liên tưởng đến tư duy phồn thực, niềm mong cầu sinh sôi, sung túc của cộng đồng cư dân nông nghiệp cổ. Sự hòa quyện giữa công năng, hình tượng động vật, hoa văn cho thấy tư duy thẩm mỹ giàu sức sáng tạo của người Phùng Nguyên. Chiếc bình có giá trị vô giá về nghệ thuật, đồng thời là một tư liệu quý về đời sống tinh thần và quan niệm thẩm mỹ của cư dân Việt cổ.

Ngoài ra, bộ sưu tập 15 hiện vật gốm Sa Huỳnh - Đông Sơn (niên đại chủ yếu khoảng 2.300 - 2.000 năm cách ngày nay) cung cấp thêm lát cắt sinh động về kỹ thuật, mỹ thuật và những tiếp xúc văn hóa giữa các cộng đồng cư dân. Sự đan xen về các loại hình, kỹ thuật và mô típ trang trí mang sắc thái cả truyền thống Sa Huỳnh và Đông Sơn gợi mở quá trình tiếp xúc, trao đổi và tiếp biến văn hóa giữa cư dân hai miền Trung - Bắc thời Sơ sử.