Gỡ 'nút thắt' dự án điện hạt nhân Ninh Thuận

Nghị quyết số 121/2026 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội (về bổ sung, điều chỉnh một số cơ chế, chính sách đặc biệt đầu tư xây dựng dự án điện hạt nhân Ninh Thuận của Nghị quyết 189/2025) chính thức có hiệu lực từ ngày 30.3. Nghị quyết được xem bước ngoặt quan trọng trong việc tháo gỡ các vướng mắc pháp lý kéo dài liên quan đến bồi thường, hỗ trợ và tái định cư cho người dân vùng dự án điện hạt nhân Ninh Thuận. Văn bản này tạo nền tảng để tỉnh Khánh Hòa đẩy nhanh tiến độ triển khai dự án sau nhiều năm "chững lại" vì điểm nghẽn giải phóng mặt bằng.

TĂNG MỨC BỒI THƯỜNG, BẢO ĐẢM QUYỀN LỢI NGƯỜI DÂN

Trước đó, Nghị quyết số 189/2025 đã đặt nền móng cho cơ chế đặc thù của dự án, song nhiều nội dung quan trọng, nhất là về bồi thường và tái định cư, chưa được quy định đầy đủ. Thực tế triển khai tại các xã Phước Dinh và Vĩnh Hải cho thấy công tác giải phóng mặt bằng gặp nhiều khó khăn, kéo dài. Nghị quyết số 121/2026 ra đời nhằm lấp đầy khoảng trống này, thiết lập hệ thống chính sách ưu đãi riêng, vượt trội so với quy định chung. Điểm đáng chú ý là việc làm rõ trách nhiệm thực thi khi thay cụm từ "người đứng đầu cơ quan có thẩm quyền" bằng "chủ đầu tư", qua đó hạn chế tình trạng đùn đẩy, chậm trễ.

ẢNH: BÁ DUY

Nổi bật nhất trong nghị quyết là quy định áp dụng hệ số 1,5 lần đối với toàn bộ khung bồi thường và hỗ trợ hiện hành. Theo đó, người có đất bị thu hồi và tài sản gắn liền với đất đủ điều kiện sẽ được chi trả cao hơn đáng kể so với trước.

Đối với đất nông nghiệp, chính sách hỗ trợ đào tạo và chuyển đổi nghề được nâng lên mức tối đa bằng 5 lần giá đất trong bảng giá, sau đó tiếp tục nhân hệ số 1,5 lần cho diện tích trong hạn mức. Phần diện tích vượt hạn mức vẫn được bồi thường chi phí đầu tư vào đất còn lại với hệ số 1,5 lần.

Đối với người có đất nông nghiệp thu hồi đủ điều kiện bồi thường nhưng không thuộc diện hỗ trợ chuyển đổi nghề, mức hỗ trợ tiền mặt tương đương 3 lần giá đất nông nghiệp, nhân hệ số 1,5 lần đối với diện tích trong hạn mức. Phần diện tích vượt hạn mức cũng được bồi thường chi phí đầu tư vào đất còn lại bằng 1 lần giá đất nhân hệ số 1,5 lần.

ẢNH: BÁ DUY

Nghị quyết cũng gỡ một vướng mắc đáng chú ý khi quy định rõ: trường hợp đất nông nghiệp (không phải đất lúa) đã được người dân chuyển mục đích sử dụng thuộc diện không phải xin phép nhưng chưa thực hiện thủ tục đăng ký biến động, thì vẫn được xem xét bồi thường theo hiện trạng sử dụng thực tế.

Về tái định cư, người dân đủ điều kiện theo điều 111 luật Đất đai được giao đất tại khu tái định cư và miễn 100% tiền sử dụng đất đối với suất tối thiểu. Trường hợp được bố trí tái định cư tại lô đất lớn hơn suất tối thiểu, người dân chỉ nộp bổ sung phần diện tích tăng thêm.

ẢNH: BÁ DUY

Đáng chú ý, các trường hợp đã nhận quyết định thu hồi đất hoặc phê duyệt phương án bồi thường theo Nghị quyết số 189/2025 vẫn được áp dụng đầy đủ các chính sách mới, bảo đảm tính thống nhất và công bằng trong toàn dự án.

HỖ TRỢ NHÀ Ở TẠM, ỔN ĐỊNH ĐỜI SỐNG

Song song với chính sách từ trung ương, UBND tỉnh Khánh Hòa đã ban hành quy định bố trí nhà ở tạm hoặc hỗ trợ tiền thuê nhà cho các hộ dân trong thời gian chờ tái định cư.

Theo đó, hộ có không quá 4 thành viên được bố trí 1 căn nhà ở tạm tại địa phương; trường hợp đông người hơn có thể được xem xét thêm. Nếu người dân tự lo chỗ ở, mức hỗ trợ là 5 triệu đồng/hộ/tháng đối với hộ không quá 4 thành viên, tăng thêm 10% cho mỗi thành viên từ người thứ 5.

ẢNH: BÁ DUY

Thời gian hỗ trợ kéo dài từ khi bàn giao mặt bằng đến khi được bố trí tái định cư, cộng thêm 6 tháng để xây dựng nhà ở mới. UBND tỉnh Khánh Hòa giao Sở NN-MT chủ trì theo dõi, hướng dẫn thực hiện, Sở Tài chính đảm bảo nguồn kinh phí, chủ đầu tư dự án có trách nhiệm bố trí đầy đủ kinh phí chi trả theo quy định.

Với hệ thống chính sách đồng bộ, rõ ràng, Nghị quyết 121/2026 được kỳ vọng sẽ tạo chuyển biến tích cực trong công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư, góp phần củng cố sự đồng thuận của người dân và đưa dự án điện hạt nhân Ninh Thuận trở lại đúng lộ trình.