Hạt giống trắc ẩn từ thành phố xanh Almaty

Những chuyến xe đêm dưới bưu điện thành phố

10 năm trước, Dariya Kham (sinh năm 1981) rời Almaty - Kazakhstan đến VN theo lời mời làm việc từ một công ty quảng cáo. Hiện cô định cư tại TP.HCM với công việc trong lĩnh vực sáng tạo.

ẢNH: NVCC

Ở quê nhà Almaty, Dariya đã nuôi dưỡng một hạt giống đặc biệt: hạt giống của lòng trắc ẩn. Cô là trưởng nhóm của hai dự án từ thiện: Một dự án giúp đỡ các gia đình khó khăn có trẻ nhỏ, dự án còn lại hỗ trợ trẻ mắc bệnh hiểm nghèo, một trải nghiệm "rất đau lòng" mà cô nhớ mãi. Khi rời Kazakhstan, Dariya bàn giao lại toàn bộ dự án thiện nguyện cho bạn bè. Cô tâm sự: "Khi chuyển đến VN, tôi rất nhớ cảm giác được làm những công việc đó". Với Dariya, dù ở Almaty hay TP.HCM, nỗi đau của sự khốn khổ và cô độc luôn có chung một dáng hình.

Tháng 3.2019, Dariya tình cờ biết đến Help Saigon's Homeless (HSH) qua mạng xã hội và lập tức gia nhập. Đây là nhóm những người nhiệt huyết, được thành lập bởi Osama Sayed và Christopher Axe. Họ thường tập trung tại Bưu điện Thành phố vào mỗi tối thứ năm để mang mì tôm, bánh, sữa và nhu yếu phẩm phân phát cho người vô gia cư. Trên những chuyến xe xuyên đêm ấy, Dariya gặp gỡ những người bạn đa quốc tịch cùng chung chí hướng. Từ một tình nguyện viên, cô bắt đầu cấu trúc lại hoạt động của nhóm sao cho khoa học và hiệu quả hơn, và dần dần cô tiếp quản vị trí điều hành.

Bản đồ của lòng trắc ẩn

Nhãn quan của một quản lý chuyên nghiệp đã giúp Dariya biến nhóm của họ thành một cộng đồng bài bản. Thời điểm đó, họ có hơn 200 tình nguyện viên thường trực đến từ nhiều quốc gia như VN, Kazakhstan, Ai Cập, Nga, Anh, Úc, Mỹ, Ấn Độ… và hàng nghìn tình nguyện viên tham gia cộng đồng trên mạng xã hội.

Dariya lập bản đồ 3 tuyến đường cố định xuyên qua những khu vực người vô gia cư thường tập trung. "Điều này rất hữu ích cho các tình nguyện viên mới, vì họ có lộ trình cụ thể, thay vì đi lang thang không phương hướng hoặc phát nhầm cho những người không thực sự cần", cô cho biết. Mỗi đội có một đội trưởng dẫn đường, đào tạo người mới và một đội phó đi cuối đoàn để đảm bảo không ai bị lạc. Mỗi nhóm thường có 5 - 7 xe máy, chở đầy bánh mì tươi và các túi thực phẩm khô.

ẢNH: NVCC

Anh Ricky Sahni, một tình nguyện viên đến từ Ấn Độ đã tham gia HSH vào năm 2020, nhận định: "Ở vai trò người dẫn dắt, Dariya rất thẳng thắn và quyết đoán, điều này giúp cả nhóm định hình rõ mục tiêu. Đồng thời, cô cũng trao quyền và sự tin tưởng cho các tình nguyện viên, để họ có thể chủ động xử lý tình huống thực tế khi cần. Chính điều đó đã giúp nhóm duy trì hoạt động ổn định qua nhiều năm".

Để duy trì hoạt động, Dariya còn tận dụng một phòng trong phòng gym tư nhân làm nơi lưu trữ thực phẩm. "Họ rất tốt bụng khi cho chúng tôi mượn một phòng để trữ đồ, và họ còn có một chú mèo để giữ kho khỏi chuột", cô kể. Nhờ đó việc chuẩn bị và phân phối thực phẩm cho mỗi chuyến đi trở nên chủ động và hiệu quả hơn.

Thấu hiểu nỗi đau của những người yếu thế, Dariya đặt ra các nguyên tắc rõ ràng cho tình nguyện viên. Cô nghiêm cấm việc chụp ảnh selfie với người vô gia cư để câu tương tác trên mạng xã hội và nói không với những người đến chỉ để tìm kiếm mối quan hệ cá nhân. Song song với đó, lòng tốt luôn phải đi cùng với sự tỉnh táo. Không ít lần Dariya phải đối mặt với vấn nạn người vô gia cư giả, những người giả vờ khó khăn để nhận đồ cứu trợ. Có những tình huống nguy hiểm khi họ trở nên hung hăng, vây quanh xe máy để giật đồ ăn, thậm chí đuổi theo xe đang chạy để cướp túi thực phẩm. "Họ không có la bàn đạo đức, thường tụ tập quanh người vô gia cư thật đang ngủ để chờ quà rồi lao vào la hét, thậm chí ăn cắp đồ của những người khốn khổ ấy", Dariya xót xa. Để hạn chế rủi ro, cô tổ chức các buổi hướng dẫn riêng, giúp tình nguyện viên mới nhận diện và xử lý những tình huống này.

Sự chuyên nghiệp của Dariya còn thể hiện ở cách cô gây dựng nguồn lực dựa trên lòng tin và sự minh bạch. Đa số nguồn tài chính hỗ trợ đến từ các thành viên trong nhóm HSH và mạng lưới quan hệ cá nhân của Dariya. Thay vì quyên góp lẻ tẻ, cô duy trì sự kết nối trực tiếp và lâu dài. Đại diện Saigon Soup Company - đơn vị cung cấp súp dinh dưỡng cho các hoạt động của HSH, chia sẻ: "Chúng tôi tin tưởng tuyệt đối vào Dariya và HSH nhờ sự nhất quán và minh bạch trong cách vận hành của họ. Họ cũng rất chú trọng vệ sinh, đóng gói cẩn thận và thực sự kết nối với người cần giúp đỡ, thay vì chỉ phát quà một cách ngẫu nhiên".

Bước ngoặt của sự tử tế

Từ năm 2024, hành trình của HSH bước sang một giai đoạn mới. Dariya nhận thấy sự thay đổi tích cực khi chính quyền tập trung quan tâm đến vấn đề vô gia cư và thiết lập một số mái ấm lớn. Cô cho biết: "Mái ấm lớn nhất nằm ở Bình Thạnh; chúng tôi đã liên hệ ngay và hỗ trợ họ một số hạng mục, chẳng hạn như hệ thống lọc nước công suất lớn". Dần dần, số lượng người vô gia cư giảm dần, Dariya cảm thấy rất hạnh phúc. "Hiện tại chúng tôi vẫn duy trì đi phát quà 1 - 2 lần mỗi tháng, cung cấp thực phẩm và các bữa ăn nóng nhờ sự hỗ trợ từ Saigon Soup Company. Khi số người vô gia cư giảm bớt, chúng tôi chia sẻ thực phẩm cho cả những người nhặt ve chai, người đạp xích lô và người già neo đơn", cô nói.

ẢNH: MICHAEL TATARSKI

Kể từ đó, Dariya và HSH dồn lực vào một sứ mệnh mới: hỗ trợ các "ca gia đình". HSH hiện tập trung vào việc đồng hành cùng các bà mẹ đơn thân gặp hoàn cảnh ngặt nghèo cho đến khi họ có thể tự đứng vững. Sự hỗ trợ mở rộng thành một gói cứu trợ toàn diện: từ thực phẩm, sữa, tã, thuốc men, viện phí, học phí, tiền thuê nhà, chuyển nhà và hỗ trợ tâm lý.

Đặc biệt, với những trẻ em vô gia cư hoặc phải lao động sớm trên đường phố, HSH thiết lập mối quan hệ hợp tác chặt chẽ với Tổ chức Trẻ em Rồng Xanh (Blue Dragon Children's Foundation). Trong khi HSH đóng vai trò phát hiện và tiếp cận, Blue Dragon sẽ tiếp nhận và hỗ trợ bằng quy trình chuyên nghiệp: cung cấp nơi lánh nạn khẩn cấp, hỗ trợ y tế và thực hiện các thủ tục pháp lý để đưa các em trở lại trường học.

Với Dariya, thành công của một cộng đồng thiện nguyện tự phát không nằm ở việc duy trì quy mô lớn mạnh, mà là khi họ có thể nhường chỗ cho sự quản lý bài bản của nhà nước và các tổ chức chuyên nghiệp, minh chứng cho một xã hội đang tốt lên từng ngày.

Cô thường nhắn nhủ các tình nguyện viên: "Hãy biến việc giúp đỡ người khác thành một thói quen. Bởi chúng ta hoàn toàn có thể tạo ra sự thay đổi ở nơi mình đứng, làm thật tốt và làm thật đều đặn". Đó cũng chính là cách Dariya thực hiện trọn vẹn cam kết của một công dân đối với mảnh đất đã bao bọc mình.

ẢNH: NVCC