Hít phải khí clo: Vì sao tổn thương phổi có thể nặng lên sau vài giờ?

>>> 42 người nhập viện nghi do ngộ độc khí

Bác sĩ chuyên khoa 2 Nguyễn Đức Thành, Giám đốc Trung tâm Cấp cứu, Hồi sức tích cực và Chống độc, Bệnh viện đa khoa An Sinh (TP.HCM), cho hay triệu chứng sau khi phơi nhiễm khí clo được chia thành 2 giai đoạn:

Giai đoạn triệu chứng tức thì (sau vài giây đến vài phút): Bỏng rát, chảy nước mắt, đỏ mắt; ho khan, đau họng, chảy nước mũi; tức ngực, ngạt thở do co thắt nhẹ đường hô hấp trên. Xảy ra ngay khi tiếp xúc do clo phản ứng lập tức với nước ở niêm mạc mắt, mũi, họng tạo ra axit.

ẢNH: P.H TẠO TỪ CHATGPT

Giai đoạn tiến triển nặng (sau 6 - 24 giờ): Nguy hiểm nhất, thường xảy ra sau một “khoảng lặng lâm sàng”, nạn nhân tưởng chừng đã ổn định sau khi ra khỏi vùng nhiễm độc:

• Sau 1 - 6 giờ: Các phản ứng viêm ở sâu trong phổi bắt đầu kích hoạt, có thể gây ho nhiều hơn, khó thở khi vận động nhẹ.
• Sau 6 - 24 giờ: Dịch huyết tương bắt đầu tràn vào các phế nang (phù phổi cấp nhiễm độc), gây khó thở cấp tính cả khi nằm, ho ra đờm bọt hồng, tím tái.
• Sau 24 - 48 giờ (hoặc vài ngày sau): Nếu sống sót qua giai đoạn cấp tính, nạn nhân vẫn đối mặt với nguy cơ nhiễm trùng thứ phát (viêm phổi do vi khuẩn tấn công vào vùng mô phổi bị tổn thương) hoặc suy hô hấp tiến triển (ARDS).

Vì sao có thể tổn thương phổi muộn dù đã rời khỏi nơi có khí clo?

Theo bác sĩ Thành, khi hít phải khí clo, một phần clo sẽ phản ứng ngay với nước ở đường hô hấp trên. Tuy nhiên, một lượng lớn khí vẫn có thể tiến sâu vào đường hô hấp dưới (phế quản nhỏ và phế nang) mà không gây bỏng rát ngay lập tức như ở mũi, họng.

Khi tiếp xúc với độ ẩm trên bề mặt đường hô hấp, clo tạo thành các chất như axit HCl và axit HOCl, gây tổn thương tế bào thông qua các phản ứng hóa học và oxy hóa. Tổn thương này có thể kích hoạt phản ứng viêm, làm suy yếu hàng rào phế nang - mao mạch, khiến dịch bắt đầu rò rỉ và tích tụ trong phế nang.

Theo bác sĩ Thành, quá trình này thường cần từ 6 - 24 giờ, tùy mức độ phơi nhiễm, để lượng dịch đủ lớn và cản trở sự trao đổi oxy, từ đó gây ngạt thở, tổn thương phổi muộn.

Các bước sơ cứu người hít khí clo

Bác sĩ Thành cho hay, sơ cứu người hít phải khí clo cần sự nhanh chóng, chính xác và an toàn, cụ thể:

Đảm bảo an toàn cho người cứu: Không lao vào vùng nhiễm độc nếu không có mặt nạ chống độc chuyên dụng. Khí clo nặng hơn không khí nên sẽ tích tụ sát mặt đất, hãy di chuyển ở tư thế cao đầu nếu có thể.

Đưa nạn nhân rời khỏi vùng nhiễm độc ngay lập tức: Như nơi thoáng gió, có không khí trong lành.

Gọi cấp cứu khẩn cấp: Đưa nạn nhân đến cơ sở y tế gần nhất, kể cả khi chưa có triệu chứng rõ rệt.

Sơ cứu trong lúc chờ xe cấp cứu (ưu tiên hỗ trợ hô hấp, tuần hoàn):

• Đặt nạn nhân ở tư thế ngồi hoặc nửa nằm nửa ngồi để dễ thở hơn. Nới lỏng trang phục vùng cổ, ngực.
• Nếu nạn nhân ngừng thở, dẫn đến ngừng tim, cần hồi sức tim phổi (CPR) ngay lập tức bằng máy hỗ trợ hoặc phương pháp thổi ngạt; lưu ý dùng màng lọc bảo vệ để người cứu tránh bị phơi nhiễm chéo từ hơi khí clo trong phổi nạn nhân.
• Nếu mắt bị kích ứng, rửa mắt liên tục dưới vòi nước sạch hoặc nước muối sinh lý (NaCl 0.9%) trong ít nhất 15 - 20 phút. Nếu da bị dính clo, rửa sạch vùng da tiếp xúc bằng xà phòng và nhiều nước.