Hoang mang vì thuế đất phi nông nghiệp

Lo sợ bị hoãn xuất cảnh

Trao đổi với Thanh Niên, chị Phương Di (ngụ xã Nhà Bè, TP.HCM) cho biết, hồi tháng 8 khi tình cờ truy cập eTax Mobile, chị nhận được thông báo nợ thuế với số tiền 227.700 đồng và tiền phạt chậm nộp là 29.443 đồng cho một căn nhà ở địa bàn Q.8 cũ. Khi hỏi thăm nhiều nơi về thông báo "lạ" trên, chị mới biết đó là thuế sử dụng đất (SDĐ) phi nông nghiệp. Điều đáng nói, căn nhà trên chị đã tạo lập từ hàng chục năm trước, thế nhưng đến nay mới có thông báo đóng thuế. Đáng nói hơn, chị còn một số căn nhà ở những nơi khác nhưng đã nhiều năm rồi không nhận được thông báo đóng thuế cũng như không hề biết loại thuế như trên.

ẢNH: ĐÌNH SƠN

"Khi nhận được thông báo, tôi thật sự bối rối và lo lắng không hiểu sao mình lại nợ thuế và nợ về vấn đề gì. Phải khi hỏi ra tôi mới biết và đã đi đóng ngay cho khỏi rắc rối. Tôi còn đang lo lắng về những căn nhà còn lại của mình phải đóng như thế nào, đóng ra sao, đóng bao nhiêu vì lâu nay không nhận được bất kỳ thông tin nào. Sợ rằng khi nợ thuế, tôi có thể bị tính lãi phạt chậm nộp và bị tạm hoãn xuất cảnh, trong khi tôi cũng thường xuyên phải đi nước ngoài", chị Phương Di chia sẻ.

Anh D. (TP.HCM) kể, trước 2025, hằng năm anh đều lên UBND phường để nộp thuế cho ngôi nhà phố gia đình đang ở. Nhưng giữa năm 2025, khi anh lên P.Tân Hưng (sau khi sáp nhập) thì không thể nộp được vì cán bộ cho hay phường không thu khoản này mà phải ra cơ quan thuế. Do số tiền không quá lớn nên anh cứ để đó rồi quên. Đến cuối năm 2025, khi nghe nhiều người nói về tình trạng bị phạt vì nợ thuế, anh liên tục kiểm tra trên ứng dụng thuế eTax Mobile xem thông tin thuế đất ở, nhà ở thì cũng không thấy. Bỗng dưng hơn 1 tuần trước, anh nhận được thông báo nợ thuế của năm 2025 và 2026 gửi về địa chỉ nhà với số tiền gần 360.000 đồng.

Lo sợ sẽ bị tạm hoãn xuất cảnh trong trường hợp khi cần ra nước ngoài nên anh mang thông báo nộp thuế đến một chi nhánh của Ngân hàng Agribank để nộp thuế. Tuy nhiên, nhân viên ngân hàng không tìm ra mã số thuế của anh nên không thể thu tiền. Anh đến Thuế cơ sở 7 để hỏi thông tin thì được một cán bộ thuế hướng dẫn anh kê khai lại rồi mang thông báo nộp thuế kèm theo để quay trở lại Ngân hàng Agribank đóng. Nhưng chưa kịp đi thì ngày 8.10, khi anh vào eTax Mobile đã thấy có cập nhật tình trạng nợ thuế đất ở với đúng số tiền như thông báo; và anh đã đóng tiền luôn qua ứng dụng này kèm theo số tiền lãi phát sinh hơn 18.000 đồng.

"May mà eTax Mobile đã cập nhật thông báo nợ thuế và mình đóng luôn, thay vì phải ra ngân hàng. Hiện nay chỉ có hai cách nộp thuế đất phi nông nghiệp là thông qua eTax Mobile hoặc qua Ngân hàng Agribank thu hộ. Người dân ai cũng lo lắng nếu nợ thuế mà không biết và chậm nộp sẽ bị tính tiền lãi hoặc có khi bị tạm hoãn xuất cảnh thì rất mệt", anh D. nói.

Không nên hoãn xuất cảnh

Luật sư Trần Minh Cường (Đoàn Luật sư TP.HCM) cho biết thuế SDĐ phi nông nghiệp là khoản tiền bắt buộc mà cá nhân, hộ gia đình hoặc tổ chức phải nộp vào ngân sách Nhà nước khi sở hữu hoặc sử dụng các loại đất thuộc diện chịu thuế, bao gồm đất ở, đất sản xuất, kinh doanh phi nông nghiệp; đất phi nông nghiệp sử dụng vào mục đích kinh doanh. Với nhiều hộ gia đình, số thuế phải nộp mỗi năm không lớn. Tuy nhiên, do khoản thuế này có tính chất định kỳ, việc quên nộp, thay đổi thông tin người SDĐ hoặc không theo dõi thông báo thuế có thể khiến nghĩa vụ tài chính bị bỏ sót trong thời gian dài. Điều đáng nói là khi cần chuyển nhượng, tặng cho, thừa kế hoặc giải quyết các thủ tục liên quan đến thửa đất, người dân mới phát hiện khoản thuế còn nợ. Khi đó, câu hỏi đặt ra không chỉ là phải nộp bao nhiêu tiền, mà còn là khoản nợ phát sinh từ thời điểm nào, đã được thông báo ra sao và dữ liệu quản lý thuế có phản ánh đúng tình trạng thực tế hay không.

"Theo quy định tại điều 59 luật Quản lý thuế năm 2019, người nộp thuế chậm nộp tiền thuế phải nộp tiền chậm nộp theo mức 0,03% mỗi ngày tính trên số tiền thuế chậm nộp. Vì vậy, nếu nghĩa vụ thuế bị bỏ quên qua nhiều năm, số tiền phải thanh toán có thể tăng lên so với khoản thuế gốc. Tuy nhiên, không thể mặc nhiên cho rằng mọi trường hợp bị ghi nhận nợ thuế đều xuất phát từ việc người dân cố tình không chấp hành nghĩa vụ. Cần phân biệt trường hợp người nộp thuế đã được thông báo nhưng chưa nộp, trường hợp thay đổi chủ SDĐ, thông tin địa chỉ không còn phù hợp và trường hợp dữ liệu thuế chưa được cập nhật đầy đủ", luật sư Trần Minh Cường phân tích và nói thêm rằng, để bảo đảm quyền lợi của người dân, cơ quan thuế cần thông báo thông tin rõ ràng về từng khoản nợ, bao gồm số thuế gốc, năm phát sinh, thời điểm đến hạn, số tiền chậm nộp và căn cứ tính toán. Khi người dân có ý kiến khác với dữ liệu đang quản lý, cần có quy trình đối chiếu hồ sơ, xác minh thông tin và điều chỉnh nếu phát hiện sai sót.

Đặc biệt, trong bối cảnh dữ liệu đất đai và dữ liệu dân cư đang được số hóa, việc đồng bộ thông tin giữa cơ quan thuế và cơ quan quản lý đất đai có ý nghĩa quan trọng. Thông tin về người SDĐ, địa chỉ liên hệ, biến động quyền SDĐ và tình trạng thực hiện nghĩa vụ tài chính cần được cập nhật kịp thời, hạn chế tình trạng người dân chỉ phát hiện khoản nợ khi phát sinh nhu cầu giao dịch.

Cũng theo ông Cường, xử lý nợ thuế tồn đọng là yêu cầu cần thiết nhằm bảo đảm kỷ cương pháp luật và chống thất thu ngân sách. Nhưng hiệu quả thu thuế không chỉ phụ thuộc vào việc đôn đốc người dân nộp tiền, mà còn nằm ở chất lượng dữ liệu, khả năng thông báo và sự thuận tiện trong thực hiện nghĩa vụ. Cơ quan thuế cần tạo điều kiện để người dân tra cứu nghĩa vụ thuế theo từng thửa đất, biết rõ khoản nào đã nộp, khoản nào còn thiếu và cách xử lý khi phát hiện thông tin không chính xác. Với những trường hợp nợ kéo dài, cần thông báo cụ thể, hướng dẫn đối chiếu và giải thích cách tính tiền chậm nộp thay vì chỉ yêu cầu thanh toán tổng số tiền cuối cùng. Đồng thời khoản nợ thuế này không nên bổ sung thêm hình thức hoãn xuất cảnh vì số tiền không lớn và đa số người dân cũng không cố ý nợ.

Về phía người dân, việc chủ động kiểm tra thông tin thuế định kỳ, lưu giữ chứng từ đã nộp và cập nhật thông tin liên hệ cũng rất cần thiết. Nếu phát hiện khoản nợ không rõ nguồn gốc, người dân nên đề nghị cơ quan thuế cung cấp bảng kê chi tiết, đối chiếu chứng từ và xác định chính xác nghĩa vụ trước khi thực hiện các bước tiếp theo.