Hội An - xứ Quảng qua 555 năm: Bảo tồn di sản trong không gian phát triển mới

Sáng 22.10, tại phường Hội An, Sở VH-TT-DL thành phố Đà Nẵng tổ chức hội thảo khoa học Đô thị thương cảng Hội An và xứ Quảng trong hành trình 555 năm (1471 - 2026), nhằm làm sáng tỏ các giá trị lịch sử, văn hóa của vùng đất xứ Quảng, đồng thời đề xuất giải pháp bảo tồn, phát huy di sản trong giai đoạn mới.

Hội An từng là trung tâm giao thương quốc tế sôi động

Hội thảo quy tụ hơn 100 đại biểu là lãnh đạo các cơ quan Trung ương, lãnh đạo thành phố Đà Nẵng cùng các nhà nghiên cứu, nhà khoa học. 

Từ gần 100 bài viết gửi về, ban tổ chức tuyển chọn, giới thiệu 55 tham luận có hàm lượng chuyên môn cao, cung cấp nhiều phát hiện mới và luận cứ khoa học về lịch sử, văn hóa xứ Quảng và đô thị thương cảng Hội An.

Theo các nhà nghiên cứu, tháng 6.1471, vua Lê Thánh Tông thành lập Đạo Thừa tuyên Quảng Nam, đơn vị hành chính cấp đạo thứ 13 của nước Đại Việt. Đây là dấu mốc quan trọng trong tiến trình lịch sử dân tộc nói chung và vùng đất xứ Quảng nói riêng, gắn với quá trình mở rộng không gian lịch sử - văn hóa, thúc đẩy giao lưu, phát triển kinh tế - xã hội, tạo tiền đề cho sự phát triển của vùng đất này trong những thế kỷ tiếp theo.

ẢNH: MẠNH CƯỜNG

Trong hành trình 555 năm ấy, Hội An giữ vị trí đặc biệt khi từng là trung tâm giao thương quốc tế sôi động, nơi hội tụ nhiều cộng đồng cư dân, kết nối các tuyến thương mại và diễn ra quá trình giao lưu, tiếp biến văn hóa giữa nhiều quốc gia, dân tộc. Những giá trị được hình thành qua quá trình phát triển đã góp phần tạo nên bản sắc riêng của Hội An và xứ Quảng.

Nội dung hội thảo tập trung vào 3 nhóm chủ đề chính. Trong đó, nhóm chủ đề thứ nhất làm rõ quá trình hình thành, phát triển và vị thế của xứ Quảng, đô thị thương cảng Hội An trong lịch sử; bối cảnh hình thành vùng đất, chính sách phát triển của các chính quyền qua từng thời kỳ và vai trò của Hội An, xứ Quảng trong chiến lược kinh tế biển, tiến trình lịch sử dân tộc.

Nhóm chủ đề thứ hai tập trung nghiên cứu Hội An và xứ Quảng trong mạng lưới giao thương quốc tế, quá trình giao lưu, tiếp biến văn hóa. Các tham luận phân tích hoạt động thương mại, cộng đồng cư dân, làng nghề, tín ngưỡng, tôn giáo, chữ Quốc ngữ và những hình thức giao lưu văn hóa, qua đó làm nổi bật sức sống của một vùng đất cởi mở, nơi các giá trị truyền thống hòa quyện với ảnh hưởng quốc tế, tạo nên bản sắc văn hóa đặc sắc.

ẢNH: MẠNH CƯỜNG

Nhóm chủ đề thứ ba hướng đến công tác bảo tồn, phát huy giá trị di sản đô thị thương cảng Hội An và TP.Đà Nẵng hiện nay. Các tham luận đề cập những vấn đề như bảo tồn đô thị di sản, phát huy giá trị di sản tư liệu, chuyển đổi số, phát triển công nghiệp văn hóa và kinh tế di sản. Đây là những nội dung thiết thực đối với công tác quản lý, bảo tồn và phát triển văn hóa, thể thao, du lịch của thành phố.

Văn hóa và di sản -nguồn lực nội sinh quan trọng cho phát triển bền vững

Phát biểu tại hội thảo, bà Nguyễn Thị Anh Thi, Phó chủ tịch UBND thành phố Đà Nẵng, nhấn mạnh dấu mốc 555 năm có ý nghĩa đặc biệt, bởi trải qua hơn 5 thế kỷ, vùng đất Quảng Nam - Đà Nẵng không ngừng vận động, biến đổi và phát triển.

Theo bà Thi, những thay đổi về địa giới, đơn vị hành chính và thiết chế quản lý qua các thời kỳ không làm mất đi tính liên tục của không gian lịch sử - văn hóa đặc biệt. Ngược lại, quá trình đó góp phần hình thành một xứ Quảng giàu bản sắc, mang tinh thần khai mở, khả năng thích ứng và năng lực giao lưu mạnh mẽ với bên ngoài.

ẢNH: MẠNH CƯỜNG

Trong dòng chảy lịch sử ấy, Hội An từng bước hình thành và phát triển thành một đô thị thương cảng quốc tế quan trọng. Đặc biệt, trong các thế kỷ 16 - 18, Hội An trở thành nơi hội tụ, kết nối các hoạt động giao thương, giao lưu và tiếp biến văn hóa trong khu vực và quốc tế. Đây là nền tảng quan trọng làm nên những giá trị nổi bật của Đô thị cổ Hội An, được UNESCO công nhận là Di sản văn hóa thế giới năm 1999.

"Thành phố Đà Nẵng xác định văn hóa và di sản không chỉ là đối tượng cần bảo tồn mà còn là nguồn lực nội sinh quan trọng cho phát triển bền vững", bà Thi nhấn mạnh.

Phó chủ tịch UBND thành phố Đà Nẵng cho biết, trong bối cảnh mới, thành phố sẽ tiếp tục đổi mới tư duy quản lý di sản, không chỉ bảo tồn các giá trị văn hóa vật thể, phi vật thể mà còn chú trọng gìn giữ không gian sống, cộng đồng dân cư, ký ức đô thị, tri thức dân gian, nghề truyền thống và các thực hành văn hóa bản địa.

Cùng với đó, công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản cần gắn với nâng cao nhận thức cộng đồng, giáo dục, nghiên cứu, sáng tạo, phát triển công nghiệp văn hóa và nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân. Chuyển đổi số cũng cần được xem là công cụ quan trọng để nâng cao năng lực quản lý, nhận diện, lưu trữ, nghiên cứu và phát huy giá trị di sản.

"Nhìn lại chặng đường 555 năm lịch sử, đối với thành phố Đà Nẵng hôm nay, chúng ta phải làm sao để quá trình phát triển mới không làm đứt gãy mạch nguồn lịch sử và văn hóa đã được các thế hệ tiền nhân xây dựng, bồi đắp, mà ngược lại phải tạo điều kiện để những giá trị ấy được bảo tồn, tiếp nối và phát huy trong một diện mạo mới, không gian phát triển mới", bà Thi nhấn mạnh.

Phó chủ tịch UBND thành phố Đà Nẵng khẳng định thành phố trân trọng ghi nhận, tiếp thu tối đa những ý kiến tâm huyết, trách nhiệm và các đề xuất khoa học có giá trị tại hội thảo. Đây sẽ là cơ sở lý luận và thực tiễn quan trọng để thành phố nâng cao hiệu quả quản lý, bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa; đồng thời hoạch định các chính sách phát triển văn hóa tương xứng với yêu cầu xây dựng Đà Nẵng trở thành đô thị biển hiện đại, năng động, sáng tạo và hội nhập quốc tế trong kỷ nguyên mới.