Một lá cờ lớn, nền đỏ sao vàng từ nóc buông xuống che gần kín mặt chính Nhà hát Lớn. Tiếp đó, hàng chục rồi hàng trăm cờ đỏ sao vàng được giương lên từ trong hàng ngũ những người dự mít tinh. Sau cuộc nói chuyện là cuộc tuần hành, với những tiếng hô lớn "Ủng hộ Việt Minh!", "Mặt trận Việt Minh muôn năm!", qua các phố Tràng Tiền, Bờ Hồ, Hàng Đào, qua Phủ Toàn quyền cũ, mãi đến tối mới giải tán ở phố Cửa Nam.
Thời cơ đã đến, làm thế nào để báo tin này cho mọi người ở Hà Nội, ở các tỉnh biết để cổ vũ lòng yêu nước và làm đòn bẩy cho mọi hoạt động tiếp theo? Lúc bấy giờ, báo chí là phương tiện thông tin nhanh nhất. Chúng ta có báo Cờ giải phóng, Cứu quốc, Khởi nghĩa, Độc lập, Tuốt kiếm... vẫn lưu hành bí mật ở Hà Nội, nhưng không thể chờ các báo của ta khi đó đang còn phải đặt địa điểm in ở các căn cứ xa xôi.
Báo Tin mới ra ngày 20.8.1945
ẢNH: TƯ LIỆU KMS
Mít tinh chào đón Giải phóng quân từ chiến khu về Hà Nội (30.8.1945)
ẢNH: TƯ LIỆU KMS
Hà Nội có bốn tờ báo hằng ngày của chế độ cũ là Trung Bắc Tân văn, Đông Pháp, Hà Thành Ngọ Báo và Tin mới. Ba trong bốn tờ báo trên, được Pháp trợ cấp, đã phá bĩnh khi lập Hội Ái hữu báo chí hồi phong trào Bình dân. Chỉ còn tờ Tin mới thỉnh thoảng đăng những bài có tư tưởng tiến bộ. Chi bộ Đảng mà đồng chí Lê Quang Đạo là Bí thư, và Vũ Quý là Ủy viên Ban Cán sự (nay là Thành ủy) Hà Nội có cơ sở ở báo Tin mới gồm các anh Trần Trung Phương, Thanh Đạm và một số công nhân nhà in. Chi bộ cử đồng chí Phan Kỳ Đức, người vẫn tiếp xúc với anh em, đến nhà in để bàn kế hoạch đăng tin cuộc mít tinh buổi chiều trên số báo ra sáng hôm sau.
Cùng lúc đó, các đồng chí trong Đội tuyên truyền xung phong cũng bàn cách đăng bài tường thuật và bản Hiệu triệu của Việt Minh. Nhiều phương án được bàn tới. Cuối cùng, phương án thuyết phục nhất được giao cho đội trưởng là bác sĩ Chu Văn Tích và đồng chí Trần Lâm, nguyên sinh viên trường luật, đến tòa soạn báo Tin mới.
"Từ nay không còn phải giữ bí mật với nhau"
Báo Tin mới trước đây do bác sĩ Nguyễn Văn Luyện - một trí thức tiến bộ làm giám đốc, sau ngày Nhật đảo chính Pháp được chuyển sang cho một nhà tư sản là ông Mai Văn Hàm quản lý.
Lúc bấy giờ đã 10 giờ đêm. Tòa soạn vẫn đông, do sự kiện Việt Minh ra công khai hồi chiều. Anh em đang sửa bài vở trước khi in. Anh Trịnh My thay mặt tòa soạn chấp nhận ngay việc đăng báo và đưa hai đồng chí Việt Minh đến gặp chủ nhiệm và giám đốc tòa báo. Cuộc gặp Chủ nhiệm Mai Văn Hàm và Giám đốc Nguyễn Tấn Gi Trọng rất nhanh và đạt kết quả mỹ mãn. Bác sĩ Nguyễn Tấn Gi Trọng ký ngay vào bài tường thuật đưa xuống nhà in (sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, mọi người mới biết bác sĩ Nguyễn Tấn Gi Trọng đã tham gia Đảng Dân chủ trong Mặt trận Việt Minh từ trước tháng 8.1945).
Lúc hai đồng chí Chu Văn Tích và Trần Lâm đến nhà in cũng là lúc đồng chí Phan Kỳ Đức đang gặp gỡ bàn bạc với anh em công nhân xếp chữ. Ban tổ chức cách mạng bí mật bất ngờ gặp nhau ở nhà in báo Tin mới. Anh em công nhân vui mừng nói: "Từ nay chúng ta không còn phải giữ bí mật với nhau nữa".
Năm giờ sáng ngày 18.8.1945, ở Hà Nội, Gia Lâm, Hà Đông vang tiếng rao: "Tin Việt Minh ra công khai, mời đồng bào mua báo". Ngay buổi sáng hôm đó, Trung tâm Bưu điện Hà Nội chuyển báo ra xe lửa, ô tô để đến các tỉnh. Báo Tin mới đã kịp thời loan báo những thông tin quan trọng về hoạt động tiến tới Tổng khởi nghĩa của Việt Minh đến nhiều địa phương thuộc đồng bằng Bắc bộ, góp phần cổ vũ, động viên mọi người, mọi tầng lớp đứng lên theo lời kêu gọi của Việt Minh, phối hợp với phong trào ở Hà Nội, chủ động khởi nghĩa giành chính quyền.
Đến sáng 20.8.1945, báo Tin mới lại in trang trọng ngay trang nhất: Tại Hà Nội trưa hôm chủ nhật 19 tháng 8 dương lịch: Không phí một giọt máu, cuộc dân quân cách mệnh dưới quyền lãnh đạo của Việt Minh đã thành công. (còn tiếp)
(Trích Hồi ức tháng năm, tác giả Phí Văn Bái, NXB Thanh Niên 2001)
"Sáng hôm sau, trời hãy còn tối, đã nghe thấy các em bé bán báo rao í ới ở khắp các ngả đường: "Báo đây. Báo Tin mới đây. Có tin hàng vạn người xuống đường để ủng hộ Việt Minh đây". Những tiếng "Ủng hộ Việt Minh" các em rao rất to như người ta hô khẩu hiệu. Dân Hà Nội không người nào không mua một vài số. Nhiều người hãy còn đang ngủ, vì đêm qua thức khuya, nghe tiếng rao của các em cũng vội choàng dậy, mở cửa ra gọi mua. Suốt ngày hôm ấy, cả Hà Nội như lên cơn sốt, mọi người đều đổ ra đường…" (nhà văn Học Phi, Tự truyện, NXB Quân đội Nhân dân 2006).
Bình luận (0)