Đứng trước một bức tường lớn, chị Uyên (ở Hưng Yên) dựng giàn giáo, chuẩn bị cát, xi măng và những chiếc bay đủ kích cỡ. Từ bức tường phẳng ban đầu, chị lần lượt tạo hình thân cây, cành lá, con vật hay những chiếc thuyền nổi lên khỏi mặt tường.
Bích họa làm từ xi măng
Để thực hiện một bức tranh đắp nổi, chị Uyên bắt đầu bằng việc phác thảo bố cục lên tường. Sau đó, chị trộn xi măng với cát mịn, dùng bay đắp vữa theo hình đã định sẵn. Với những chi tiết lớn như thân cây, con vật hoặc chiếc thuyền, chị và các cộng sự phải hàn thêm khung thép để tạo hình và làm điểm tựa cho lớp vữa bên ngoài. Có những bộ phận được làm riêng rồi gắn vào sau. Chẳng hạn, khi tạo hình một cây tùng lớn, phần thân và cành chính được đắp trực tiếp lên khung thép, còn các cành phụ, tán lá được đúc riêng để lắp ghép. Những bông sen, cành hoa lan cũng được làm theo cách tương tự.
Chị Uyên bên tác phẩm bích họa đắp nổi với điểm nhấn là con công
Ảnh: NVCC
Dụng cụ chị Uyên thường sử dụng là những chiếc bay xây dựng với nhiều kích cỡ khác nhau. Bay lớn dùng để đắp những mảng vữa rộng, còn bay nhỏ giúp tạo đường nét các chi tiết như cánh hoa, gân lá hoặc bộ lông của con vật. Sau khi hoàn thành phần tạo hình, bề mặt tranh được tô bằng màu acrylic.
Các tác phẩm mang nhiều chủ đề, từ phong cảnh đồng quê, cây cối, chim muông đến những hình tượng Phật giáo. Phần lớn tranh được thực hiện trực tiếp tại công trình, dùng trang trí tường nhà, sân vườn hoặc các không gian ngoài trời. Theo chị Uyên, loại tranh này có thể chịu được điều kiện nắng mưa nếu được thi công và xử lý đúng kỹ thuật. Chi phí thực hiện khoảng 6,5 - 7 triệu đồng/m².
Chị Uyên đứng trên giàn giáo thực hiện tranh tường
Ảnh: NVCC
Anh Nguyễn Đình Nam, một thành viên trong nhóm thợ của chị Uyên, cho biết việc chuẩn bị nguyên liệu ảnh hưởng nhiều đến độ sắc nét của tác phẩm. "Có 2 tiêu chí để tạo nên một bức tranh đắp nổi sắc nét và có hồn. Đầu tiên là khâu trộn vữa, xi măng phải trộn với cát mịn, được rây kỹ nhiều lần để khi tạo hình bề mặt được láng mịn, chi tiết sắc nét. Tiếp theo, khâu tô màu cũng rất quan trọng, góp phần tạo nên cái hồn cho toàn bộ bức tranh", anh Nam chia sẻ.
Tính toán kỹ từng nhát bay
Chị Uyên đến với nghề làm tranh đắp nổi khoảng 11 năm trước. Khi ấy, chị đã tốt nghiệp Trường ĐH Sư phạm Hà Nội và đi làm được một thời gian. Một lần tình cờ xem đoạn clip ghi lại quá trình làm tranh đắp nổi của một nghệ nhân trên mạng xã hội, chị bắt đầu tìm hiểu cách thực hiện. Vốn yêu thích hội họa, chị tự mày mò từ khâu trộn vữa, dựng khung đến cách tạo hình bằng bay. Những tác phẩm đầu tiên chưa đạt được hình dáng và độ sắc nét như mong muốn, chị tiếp tục thực hành, rút kinh nghiệm qua từng công trình rồi dần chuyển hẳn sang công việc làm tranh đắp nổi.
Đến nay, chị đã xây dựng được một nhóm thợ cùng làm việc. Ngoài những công trình tại quê nhà, nhóm còn nhận thực hiện tranh tường ở nhiều địa phương khác.
Với những bức tường cao, chị phải đứng trên giàn giáo nhiều giờ, vừa tạo hình vừa quan sát tổng thể để điều chỉnh bố cục.
Nhóm thợ của chị Uyên bên một bức tranh vừa hoàn thành
Ảnh: NVCC
Theo chị Uyên, điều khó nhất không phải là leo giàn giáo hay trộn vữa dưới trời nắng, mà là tính toán chính xác hình dáng tác phẩm trước khi bắt tay vào đắp. Khác với tranh vẽ thông thường, những lớp vữa xi măng sau khi khô sẽ cứng lại, khiến việc sửa một chi tiết sai trở nên phức tạp. Vì vậy, ngay từ khâu phác thảo, chị phải xác định tỷ lệ, độ nổi và vị trí của từng bộ phận.
"Nếu có sai sót, việc chỉnh sửa bố cục, hình ảnh là rất khó vì xi măng sẽ khô cứng sau thời gian ngắn. Người thợ ngoài con mắt thẩm mỹ, sự sáng tạo còn cần phải tính toán thật kỹ trong khâu phác thảo, lên khung, đắp tranh…", chị Uyên nói. Với những tác phẩm có nhiều chi tiết như cây tùng, hoa sen hay chim công, chị và các cộng sự chia công việc thành từng phần, hoàn thiện các khối lớn trước rồi mới đến những đường nét nhỏ.
Bình luận (0)