Lái xe đường hai chiều không vạch kẻ: Làm sao để không dính lỗi lấn làn

Trên các tuyến đường nhỏ ở khu dân cư, vùng ngoại thành hay nông thôn, không khó bắt gặp những đoạn đường cho xe lưu thông hai chiều nhưng mặt đường không có vạch kẻ phân chia hai hướng xe chạy. Khi đường vắng, một số tài xế thường có xu hướng cho ô tô chạy gần giữa mặt đường và chỉ đánh lái sang phải khi xuất hiện phương tiện đi ngược chiều.

Việc không có vạch tim khiến ranh giới giữa hai chiều xe chạy không trực quan như trên những tuyến đường có vạch kẻ. Tuy nhiên, điều này không đồng nghĩa tài xế có thể tùy ý chọn vị trí xe trên mặt đường.

ẢNH: NGỌC QUỲNH

Luật trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15, có hiệu lực từ 1.1.2025, quy định tại khoản 1, điều 10 quy định, người tham gia giao thông đường bộ phải đi bên phải theo chiều đi của mình, đi đúng làn đường, phần đường quy định, đồng thời chấp hành hệ thống báo hiệu và các quy tắc giao thông khác.

Luật cũng xác định "phần đường xe chạy" là phần của đường bộ được sử dụng cho phương tiện giao thông đi lại; còn "làn đường" là một phần của phần đường xe chạy được chia theo chiều dọc, có đủ chiều rộng cho xe chạy an toàn.

Như vậy, việc một tuyến đường không có vạch tim không làm mất đi nguyên tắc cơ bản là phương tiện phải đi về bên phải theo chiều đi của mình. Tài xế không nên hiểu rằng không có vạch kẻ đồng nghĩa toàn bộ bề rộng mặt đường đều có thể sử dụng tùy ý cho cả hai hướng.

Đường không có vạch tim, khi tránh xe ngược chiều phải đi thế nào?

Quy định cụ thể hơn với tình huống này nằm tại điều 17 Luật trật tự, an toàn giao thông đường bộ. Theo đó, trên đường không phân chia thành hai chiều xe chạy riêng biệt, khi hai xe đi ngược chiều tránh nhau, người điều khiển phải giảm tốc độ và cho xe đi về bên phải theo chiều xe chạy của mình.

Đây cũng là nguyên tắc tài xế cần lưu ý khi lái ô tô trên đường hai chiều không có vạch tim. Thay vì lấy giữa mặt đường làm vị trí chạy xe khi đường vắng, người lái cần chủ động giữ phương tiện về phía bên phải theo hướng di chuyển, đồng thời duy trì khoảng cách phù hợp với mép đường, người đi bộ, xe máy hoặc các chướng ngại vật bên đường để bảo đảm an toàn.

ẢNH: CHỤP MÀN HÌNH

Đáng chú ý, pháp luật hiện hành không quy định theo cách máy móc rằng trên đường không có vạch tim, tài xế phải tự chia chính xác mặt đường thành hai nửa bằng nhau rồi xem điểm chính giữa là một "vạch tim tưởng tượng". Vì vậy, việc xác định hành vi vi phạm không đơn thuần dựa trên phép chia 50% bề rộng mặt đường, mà cần đặt trong nguyên tắc người điều khiển phải đi bên phải theo chiều đi của mình và cách xử lý khi gặp phương tiện ngược chiều. Đây là cách hiểu trực tiếp từ điều 10 và điều 17 của luật hiện hành.

Với những đoạn đường hẹp, luật còn quy định rõ thứ tự nhường đường. Nếu nơi đường hẹp chỉ đủ một xe chạy và có chỗ tránh, xe nào ở gần chỗ tránh hơn phải vào vị trí tránh để nhường phương tiện ngược chiều. Khi hai xe gặp nhau trên đường dốc, xe xuống dốc phải nhường xe lên dốc. Trường hợp một phía có chướng ngại vật, xe phía có chướng ngại vật phải nhường cho xe chiều ngược lại không gặp vật cản.

ẢNH: NGỌC QUỲNH

Bên cạnh đó, điều 12 của luật cũng yêu cầu người điều khiển phương tiện phải quan sát, giảm tốc độ hoặc dừng lại khi cần thiết để bảo đảm an toàn tại đường hẹp, đường vòng, đường đèo dốc hoặc khi tránh xe đi ngược chiều. Do đó, việc cố giữ tốc độ và ép xe đối diện sát mép đường để giành phần đường rộng hơn không phù hợp với nguyên tắc giao thông an toàn.

Lái xe di chuyển không đúng phần đường xử phạt ra sao?

Về chế tài, theo điểm b, khoản 5, điều 6 Nghị định 168/2024/NĐ-CP, người điều khiển ô tô không đi bên phải theo chiều đi của mình hoặc đi không đúng phần đường, làn đường quy định có thể bị phạt tiền 4 - 6 triệu đồng. Cùng mức phạt này áp dụng với hành vi tránh xe ngược chiều không đúng quy định hoặc không nhường đường cho xe ngược chiều tại nơi đường hẹp, đường dốc, nơi có chướng ngại vật.

Các hành vi tại điểm b, c khoản 5 nói trên còn bị trừ 2 điểm Giấy phép lái xe. Nếu việc đi không đúng phần đường, làn đường hoặc tránh xe không đúng quy định dẫn đến tai nạn giao thông, mức phạt đối với người điều khiển ô tô có thể tăng lên 20 - 22 triệu đồng, đồng thời bị trừ 10 điểm Giấy phép lái xe.