Làm gì để hút dòng vốn ngoại?

Xây dựng niềm tin bền vững

Việc nâng hạng của thị trường chứng khoán (TTCK) đã được hàng loạt chuyên gia, các tổ chức tài chính, quỹ đầu tư trong nước và quốc tế đánh giá cao, mở ra cơ hội thu hút thêm dòng vốn đầu tư mới. Tuy nhiên, đó chỉ là cơ hội tiềm năng, để trụ hạng và thật sự hút dòng tiền đến và ở lại, nhiều chuyên gia kinh tế tài chính đều cho rằng chúng ta còn rất nhiều việc phải làm.

PGS-TS Ngô Minh Vũ, Giám đốc chương trình đào tạo thị trường chứng khoán, Trường Kinh doanh - UEH (ĐH Kinh tế TP.HCM), phân tích: Điểm sáng rõ nhất là thông tin nâng hạng của TTCK đã cải thiện đáng kể tâm lý chung bởi điều này cho thấy nỗ lực của các cơ quan quản lý TTCK, của VN trong việc hiện đại hóa, thúc đẩy TTCK theo chuẩn quốc tế chung. Từ đó các quỹ chỉ số và quỹ chủ động sẽ tăng cường phân bổ dòng vốn đầu tư sau khi nâng hạng chính thức có hiệu lực. Tuy nhiên, sự kiện này chưa hẳn lập tức tạo ra dòng vốn bùng nổ mà sẽ đi vào theo từng giai đoạn, đòi hỏi thị trường phải trải qua giai đoạn kiểm chứng về chất lượng và khả năng hấp thụ vốn trong dài hạn. Cụ thể hơn, VN cần tiếp tục hoàn thiện hành lang pháp lý và bản thân các doanh nghiệp (DN) cũng phải thay đổi cách quản trị, công bố thông tin... để mang lại niềm tin mạnh hơn cho nhà đầu tư (NĐT) nói chung.

Ảnh: Nhật Thịnh

Chuyên gia này chỉ ra điều đầu tiên là Ủy ban Chứng khoán nhà nước (UBCKNN) cần sớm triển khai cơ chế đối tác bù trừ trung tâm (CCP), hoàn thiện công tác thanh toán, quản trị rủi ro và phát triển hạ tầng đáp ứng các sản phẩm, thông lệ mới. Trong đó, CCP sẽ giúp NĐT nước ngoài yên tâm trong giao dịch vì có thể loại bỏ rủi ro về đối tác. Vấn đề quan trọng kế tiếp là thúc đẩy sự minh bạch của thị trường và công bố thông tin của DN niêm yết. 

"Thông tin công bố không minh bạch, thiếu chuẩn mực hay khó tiếp cận thông tin khiến NĐT không đủ cơ sở để đánh giá cổ phiếu. Từ đó họ cũng không đủ niềm tin để mạnh dạn giải ngân vốn đầu tư, đặc biệt là với dòng vốn lớn từ các tổ chức, quỹ đầu tư. Đây vốn là điểm yếu của TTCK Việt được đề cập nhiều năm trước và cần phải được thay đổi mạnh hơn", PGS-TS Ngô Minh Vũ nhấn mạnh để giải quyết câu chuyện về minh bạch thông tin cần có cả sự thúc đẩy từ cơ quan quản lý nhà nước và bản thân DN niêm yết phải thay đổi để có thể tiếp cận dòng vốn mới, lớn hơn từ nước ngoài. Chẳng hạn trước đây, UBCKNN chỉ mới khuyến khích các DN công bố báo cáo tài chính bằng tiếng Việt song hành cùng tiếng Anh thì từ đầu năm 2027 điều này là bắt buộc. Sau đó áp dụng cho toàn bộ việc công bố thông tin của DN niêm yết cũng phải thực hiện đồng thời bằng tiếng Anh. Song song, DN phải chủ động thay đổi, chứ không chỉ là tuân thủ đúng quy định theo kiểu "làm cho có".

Trước đó, ông Lê Anh Tuấn, Tổng giám đốc Dragon Capital, khi tham gia sự kiện "Viet Nam Becoming" do Công ty Chứng khoán SSI tổ chức ngày 18.9 vừa qua, cũng nhấn mạnh ông không quá tập trung vào việc chính xác bao nhiêu tỉ USD sẽ vào thị trường sau khi VN được nâng hạng. Bởi dòng tiền có thể vào rồi lại ra theo chu kỳ. Vì vậy, tác động bền vững hơn nằm ở việc xây dựng nền tảng đủ tốt để thu hút nhiều loại hình nhà đầu tư và phát triển thêm các sản phẩm đầu tư như thế nào. Trong đó, CCP là một bước tiến cần thiết, nhưng thị trường vẫn cần thêm nhiều sản phẩm. "Khi có nhiều sản phẩm hơn, tôi có thể cung cấp cho khách hàng nhiều cách tham gia thị trường hơn", ông nói.

Cần sản phẩm đột phá

Nhìn từ góc độ NĐT, chuyên gia thị trường tài chính Phan Dũng Khánh cho rằng TTCK vẫn đang chỉ "trưng bày" những sản phẩm mình có chứ không phải "bán thứ NĐT cần". Ông ví von giống như một người phụ nữ có nhu cầu mua một chiếc đầm, cô bước vào cửa hàng có nhiều sản phẩm, nhân viên rất nhiệt tình, dịch vụ tốt nhưng cửa hàng lại không bán đầm mà chỉ có quần, áo... Khi đó, cô phải chuyển sang cửa hàng khác để mua sản phẩm theo đúng nhu cầu của mình. Tương tự, TTCK VN hiện có nhiều cổ phiếu, nhưng lại thiếu những mã được NĐT quan tâm. Chẳng hạn, cổ phiếu của các DN công nghệ về trí tuệ nhân tạo (AI), bán dẫn, năng lượng xanh... thu hút dòng vốn đầu tư khắp nơi nhưng trên sàn chứng khoán Việt, rất ít DN chuyên sâu về các lĩnh vực đang được thúc đẩy phát triển này.

"Thật sự các lĩnh vực như bán dẫn, AI cũng chỉ mới phát triển gần đây và VN chưa có nhiều DN mạnh trong các ngành "hot". Do đó cần Chính phủ có chính sách khuyến khích, hỗ trợ các DN khởi nghiệp trong các lĩnh vực được thế giới quan tâm. Các chính sách cũng có thể mở ra cánh cửa niêm yết, giao dịch đối với start-up để DN tiếp cận nhanh hơn với dòng vốn quốc tế. Bản thân các quỹ đầu tư đều chấp nhận câu chuyện thua lỗ của những công ty khởi nghiệp nhưng vẫn giải ngân vì họ nhìn về tiềm năng phát triển trong tương lai", ông Phan Dũng Khánh khuyến nghị. Song song, ông đề xuất nghiên cứu thí điểm mã hóa tài sản thực (RWA) đối với cổ phiếu, trái phiếu dưới dạng token trên blockchain để giao dịch. Hiện nay UBCKNN được giao quản lý, vận hành thị trường tài sản mã hóa và có thể thực hiện sản phẩm này, thực hiện liên thông với TTCK. Đồng thời, nghiên cứu đưa thêm một số sản phẩm phái sinh về cổ phiếu trên TTCK...

Đồng quan điểm, PGS-TS Ngô Minh Vũ cho rằng song song với quá trình hoàn thiện hạ tầng cứng hay hành lang pháp lý, việc tăng cường giám sát, xử lý các giao dịch nội gián, thao túng, UBCKNN cần đẩy nhanh lộ trình phát triển sản phẩm mới. Việc đa dạng sản phẩm sẽ tạo ra nhiều cơ hội lựa chọn hơn cho NĐT. Từ đó các dòng vốn mới từ nước ngoài sẽ chú ý và có thể gia tăng tìm đến VN nhiều hơn. Nếu các thách thức, điểm yếu nêu trên ngày càng được cải thiện thì niềm tin về TTCK của các NĐT sẽ được nâng cao, gia tăng cơ hội thu hút vốn vào VN.