Lăng kính bạn đọc: Chọn cao tốc trên cao cho ĐBSCL

Như Thanh Niên đã thông tin, Bộ Xây dựng vừa báo cáo Thủ tướng Chính phủ về việc nghiên cứu đầu tư cầu cạn tại khu vực ĐBSCL. Nghiên cứu này xuất phát từ yêu cầu thực tế khi việc thần tốc nối dài cao tốc về vựa lúa của cả nước thời gian qua đã đồng thời bộc lộ những dấu hiệu ảnh hưởng về địa chất của khu vực.

Theo quy hoạch, từ nay đến năm 2030, khu vực ĐBSCL sẽ đưa vào khai thác ít nhất hơn 1.200 km đường bộ cao tốc, chưa kể hàng trăm ki lô mét quốc lộ và đường dân sinh cần được nâng cấp, mở rộng. Những dự án quy mô lớn cùng triển khai tại vùng địa chất "siêu nhạy cảm" này đang đặt ra yêu cầu cấp bách có phương án thi công hợp lý, bền vững.

Bộ Xây dựng cho biết các dự án tại ĐBSCL có tính chất đặc thù như điều kiện địa chất rất yếu, địa hình chia cắt bởi hệ thống kênh rạch, chịu ảnh hưởng nặng nề của biến đổi khí hậu, nước biển dâng, đặc biệt là phải xử lý nền đất yếu với thời gian chờ lún kéo dài (khoảng 12 - 16 tháng). Diễn biến lún phức tạp và kéo dài theo thời gian cũng như sử dụng nguồn vật liệu đá, cát đắp rất lớn.

Ảnh: N.A

Sau khi tổ chức so sánh, đánh giá giữa giải pháp xây dựng đường cao tốc tại ĐBSCL trên nền đất với giải pháp xây trên cầu cạn, Bộ Xây dựng kiến nghị đối với các dự án triển khai giai đoạn 2026 - 2030 và các năm tiếp theo sẽ ưu tiên sử dụng phương án cầu cạn, nhất là cho các khu vực nền đất yếu, khu vực địa hình khó khăn, phức tạp phải đào sâu đắp cao.

Đắt nhưng đáng

Nhận xét về kiến nghị "ưu tiên sử dụng phương án cầu cạn" khi xây dựng cao tốc tại khu vực ĐBSCL, bạn đọc (BĐ) Minh Nghĩa nêu: "Trước đây, câu chuyện này đã được đặt ra khi phương án cầu cạn có những ưu điểm nổi trội so với phương án đắp nền như không chiếm quỹ đất, thi công ít ảnh hưởng tới đời sống người dân địa phương, song thời điểm đó ít được chọn vì vốn đầu tư ban đầu lớn".

Nối tiếp ý kiến này, BĐ Liêm cho rằng với đặc thù địa chất của vùng ĐBSCL, nếu nhìn theo tổng thể thì việc chấp nhận mức đầu tư cao hơn ở thời điểm ban đầu là phương án hợp lý: "Tuy đắt hơn nhưng đáng. Làm đường trên cao, cầu cạn là phương án hợp lý. Thách thức về nền đất yếu được giải quyết, nỗi lo khan hiếm cát bồi đắp nền được giải tỏa. Giá trị đầu tư dự án tăng nhưng thi công sẽ nhanh, chất lượng hơn, không băn khoăn với nỗi lo trễ tiến độ".

Đồng quan điểm, BĐ Sanh Pham chia sẻ: "Khan hiếm cát và quản lý cát vẫn là thách thức với ngành xây dựng. Để thay thế, ngành xây dựng đã tính tới phương án dùng cát biển, cát từ đá nghiền, cát phế liệu từ mỏ đá, cát nhân tạo từ thủy tinh, xỉ quặng, từ phế liệu như xà bần xây dựng… Giải pháp nào cũng phải tính toán sao cho tiết kiệm, tránh lãng phí đất, cát tại chỗ. Chúng ta đang thiếu cát xây dựng thì càng phải chấp nhận đầu tư để ưu tiên mô hình thiết kế phù hợp, trong trường hợp này chính là ưu tiên phương án cầu cạn khi xây dựng cao tốc cho ĐBSCL".

Tính toán theo vòng đời dự án

Tán thành kiến nghị của Bộ Xây dựng, BĐ Le Nam đánh giá hiệu quả đầu tư cao tốc cho khu vực ĐBSCL "cần tính toán theo vòng đời dự án". BĐ này phân tích thêm: "Nếu dùng phương án đắp nền phổ biến thì thời gian để quay lại duy tu, bồi đắp cao tốc lại ngắn hơn vì nền đất yếu. Tưởng tiết kiệm ban đầu, nhưng hóa ra chi phí tổng thể cho vòng đời dự án lại phình to hơn, chủ yếu tốn kém cho khâu duy tu, bảo dưỡng…".

BĐ Cuong Trinh nhận xét: "Quan trọng hơn cả là Bộ Xây dựng cũng khẳng định phương án cầu cạn có thể rút ngắn thời gian thi công cao tốc so với phương án đắp nền khoảng 10 - 12 tháng. Nếu so sánh về thời gian thi công để đưa cao tốc vào vận hành thì độ chênh chi phí đầu tư ban đầu là chấp nhận được".

Cùng nhận định, BĐ Tran Phan lưu ý: "Câu chuyện khai thác cát ở ĐBSCL đang rất nóng vì tình trạng sạt lở, sụt lún. Phát triển hệ thống cao tốc cho ĐBSCL là rất cấp thiết nhưng cần đảm bảo sự cấp thiết này không gây ra những nỗi lo hay ý kiến tranh cãi khác nhau về tình trạng sạt lở, sụt lún bờ sông".

Từ những ý kiến trên, BĐ Trường Lưu đề nghị: "Các dự án cần lựa chọn kết hợp giữa phương án đắp nền hay cầu cạn tùy vào điều kiện địa chất từng đoạn, khu vực ĐBSCL để tối ưu hóa chi phí nhưng vẫn đẩy nhanh tiến độ, đảm bảo chất lượng".