Lập phương án cung ứng theo khả năng huy động các nguồn điện

Chuyên gia năng lượng, tiến sĩ (TS) Nguyễn Huy Hoạch nhìn nhận trong điều kiện diễn biến thủy văn bất lợi, lượng mưa ở miền Trung và Nam bộ dự báo sẽ thiếu hụt; giá nhiên liệu tiềm ẩn nhiều biến động, công suất lắp đặt không phải là chỉ tiêu duy nhất phản ánh mức độ bảo đảm cung ứng điện. Quan trọng hơn là công suất khả dụng, khả năng vận hành liên tục, mức độ sẵn sàng của nhiên liệu và lưới điện, khả năng đáp ứng phụ tải trong các khung giờ căng thẳng.

ẢNH: PHAN HẬU

Theo TS Hoạch, để bù đắp sản lượng thủy điện thiếu hụt, nhà máy nhiệt điện cần bảo đảm các tổ máy được bảo dưỡng đúng kế hoạch, giảm sự cố và duy trì tồn kho nhiên liệu phù hợp. Đối với điện khí, cần phối hợp chặt chẽ giữa lịch cấp khí, lịch giao LNG và phương thức huy động nhà máy. Còn với năng lượng tái tạo, dự báo công suất phát cần được cải thiện để hỗ trợ điều độ, nhất là trong những thời điểm nguồn gió, mặt trời biến động nhanh.

Ông Hoạch cũng lưu ý riêng hệ thống BESS không phải nguồn điện sơ cấp và không thể thay thế hoàn toàn các nguồn phát liên tục, cần đánh giá đúng phần công suất, sản lượng có thể đóng góp trong từng tình huống, tránh coi đây là công suất nguồn dự phòng có thể huy động liên tục.

Ở phía phụ tải, ông Hoạch cho rằng dự báo nhu cầu điện phải phản ánh biến động do thời tiết, hoạt động công nghiệp, sự phát triển của các loại hình tiêu thụ mới. Các chương trình tiết kiệm điện, điều chỉnh phụ tải theo thỏa thuận và dịch chuyển một phần nhu cầu khỏi giờ cao điểm có thể giảm sức ép lên công suất đỉnh là giải pháp bổ trợ thiết thực, nên được chuẩn bị trước, có cơ chế phối hợp rõ ràng và thông tin đầy đủ đến khách hàng.

TS Nguyễn Huy Hoạch nhấn mạnh cách tiếp cận phù hợp nhất trong cung cấp điện mùa khô năm 2027 là xây dựng, cập nhật các kịch bản vận hành theo mức độ rủi ro, thay vì dựa vào một dự báo duy nhất với 4 kịch bản:

Thứ nhất, kịch bản cơ sở, sử dụng dự báo khí hậu, thủy văn, phụ tải và nhiên liệu mới nhất; xác định lượng nước có thể huy động, công suất khả dụng của từng loại nguồn và giới hạn truyền tải để xây dựng kế hoạch vận hành theo tuần, tháng và mùa.

Thứ hai, kịch bản bất lợi về thủy văn, cần xem xét khả năng lượng nước về hồ thấp hơn dự kiến, mùa mưa kết thúc sớm, hoặc nhu cầu cấp nước hạ du tăng. Khi đó, phương án điều tiết hồ chứa, huy động nhiệt điện, khai thác nguồn linh hoạt và quản lý phụ tải phải được rà soát đồng bộ.

Thứ ba là kịch bản bất lợi về nhiên liệu, ngành điện cần tính đến giá tăng, giao hàng chậm, hoặc khả năng cung ứng không đạt kế hoạch. Các phương án dự phòng phải xác định trước nguồn thay thế, mức tồn kho cần thiết, thứ tự huy động và điều kiện điều chỉnh lịch vận hành.

Thứ tư là kịch bản rủi ro kép, thủy văn bất lợi đồng thời với nhiên liệu gặp khó khăn cần được dùng để kiểm tra sức chịu đựng của hệ thống. "Kịch bản này không phải khẳng định rằng thiếu điện chắc chắn xảy ra, mà là phép thử cần thiết để xác định các điểm dễ tổn thương và chuẩn bị phương án ứng phó từ sớm", ông Hoạch nói.

Trao đổi với PV Thanh Niên, ông Mai Văn Khiêm, Cục phó Cục Khí tượng thủy văn, nhấn mạnh các bộ, ngành và địa phương căn cứ thông tin dự báo khí tượng thủy văn, dự báo El Nino và kịch bản nguồn nước của Bộ Nông nghiệp và Môi trường để chủ động xây dựng phương án ứng phó theo kịch bản El Nino rất mạnh và kéo dài đến giữa năm 2027. Trong đó, cần tính toán nhu cầu sử dụng nước phù hợp khả năng nguồn nước thực tế; ưu tiên bảo đảm nước sinh hoạt, sử dụng trong nông nghiệp và phát điện. "Ngay từ bây giờ, ngành năng lượng cần chuẩn bị giải pháp bảo đảm cung ứng điện trong bối cảnh cao điểm nắng nóng năm 2027 được dự báo sẽ đến sớm và gay gắt hơn bình thường", ông Khiêm nói.

NGUỒN: EVN - ĐỒ HỌA: BẢO NGUYỄN