Ngăn chặn lợi dụng dữ liệu người dùng

Trong đó, VNG bị phạt tổng số tiền 810 triệu đồng vì mắc phải 6 nhóm hành vi vi phạm pháp luật về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Còn TikTok bị phạt gần 880 triệu đồng vì mắc phải 4 nhóm hành vi vi phạm chính khi hoạt động tại VN.

Nhìn chung, các nhóm hành vi vi phạm của VNG lẫn TikTok đều có liên quan quyền riêng tư và dữ liệu cá nhân. Bằng những vi phạm này, Zalo và TikTok gần như đặt người dùng vào tình thế mà dữ liệu cá nhân có thể bị khai thác ngoài ý muốn. Qua đó, người ta có quyền đặt câu hỏi liệu Zalo và TikTok đã tận dụng điều này để thu lợi như thế nào, mức lợi lớn đến cỡ nào. Nếu điều đó thực sự xảy ra, Zalo và TikTok có thể thu lợi không nhỏ vì cả 2 nền tảng này đều đang có hàng chục triệu người sử dụng tại VN.

Trước hết, thực trạng trên tồn tại ở VN là vì vẫn còn rất nhiều người dùng thiếu sự quan tâm về các thỏa thuận, tiêu chuẩn về bảo mật thông tin khi đăng ký sử dụng các mạng xã hội, nền tảng trực tuyến. 

Khi đăng ký sử dụng các dịch vụ trực tuyến, không ít người cứ mặc nhiên chọn "đồng ý" các yêu cầu, điều khoản do nhà cung cấp đưa ra mà không đánh giá các rủi ro về dữ liệu, thông tin cá nhân. Chính vì thế, mỗi người dùng cần có ý thức tự bảo vệ dữ liệu và thông tin khi sử dụng các nền tảng trực tuyến.

Bên cạnh đó, cơ quan chức năng liên quan cần chủ động vào cuộc mạnh mẽ hơn để ngăn chặn những vi phạm trên. Với Zalo, thực tế là chỉ sau khi nhiều người dùng phản ánh VNG bổ sung một số điều khoản sử dụng bất hợp lý liên quan thông tin cá nhân, thì nhà cung cấp này mới bị "sờ" đến.

Việc bảo vệ thông tin người dùng, dữ liệu cá nhân được nhiều nước thực thi rất nghiêm ngặt. Năm 2019, Công ty bảo hiểm CommInsure (Úc) bị nhà chức trách nước này phạt 700.000 AUD (gần 11 tỉ đồng theo tỷ giá thời điểm trên) vì thực hiện 87 cuộc gọi không yêu cầu để bán bảo hiểm cho khách hàng hồi năm 2014. Số tiền phạt trên là rất nặng khi doanh thu từ 87 cuộc gọi chỉ được 76.000 AUD. 

Năm 2014, vì không thông báo cho 2 triệu khách hàng khi sử dụng thông tin cá nhân của họ trong các chiến dịch tiếp thị dịch vụ, nhà mạng Verizon (Mỹ) đã bị nhà chức trách sở tại phạt 7,4 triệu USD (hơn 150 tỉ đồng vào thời điểm trên).

Những ví dụ vừa nêu cho thấy cần phải tăng cường chế tài để ngăn chặn việc lợi dụng dữ liệu người dùng. Mức chế tài cần tương xứng với mức độ vi phạm cũng như sức ảnh hưởng của đơn vị vi phạm (ví dụ số lượng người dùng). Có như thế mới đảm bảo tính răn đe, nhằm bảo vệ người dùng trong bối cảnh các nền tảng trực tuyến, mạng xã hội bùng nổ và có ảnh hưởng sâu sắc đến trật tự xã hội.