Ngành điện TP.HCM đã giúp chúng tôi hình thành 'thói quen tốt'

Thay đổi thói quen trong bối cảnh nhu cầu năng lượng ngày càng lớn

Buổi trưa giữa mùa nóng, cơ quan tôi vẫn sáng đèn hành lang. Trong không ít căn hộ, tôi đã bắt gặp điều hòa chạy suốt cả ngày dù ở nhà chỉ có một người hoặc thậm chí không có ai.

Ở các cửa hàng nhỏ, tủ đông mở cửa liên tục, quạt bật tối đa, bảng hiệu sáng từ sáng sớm. Những hình ảnh quen thuộc ấy đã trở thành một phần rất bình thường của đời sống đô thị. Điện, theo thời gian, dần trở thành thứ hiển nhiên đến mức ít người còn để ý mình đang sử dụng nó như thế nào.

Bản thân tôi cũng đã giật mình khi nhìn hóa đơn tăng. Tuy vậy, cuộc thi viết Tiết kiệm điện thành thói quen do Tổng công ty Điện lực TP.HCM (EVNHCMC) phối hợp Báo Thanh Niên tổ chức hằng năm đã xuất hiện như một lời nhắc đúng lúc cho tôi và gia đình: Tiết kiệm điện không phải là khẩu hiệu, mà là câu chuyện đời sống của từng gia đình.

Ảnh: EVNHCMC

Câu chuyện điện năng hôm nay không còn đơn thuần là chuyện tiền điện mỗi tháng bởi trong bối cảnh nhu cầu năng lượng ngày càng lớn, việc thay đổi thói quen sử dụng điện đã trở thành vấn đề của cả xã hội.

Sự lãng phí điện không ồn ào, không dễ nhìn thấy, nhưng lại âm thầm và dai dẳng. Đó là chiếc tivi ở chế độ chờ suốt đêm, chiếc sạc điện thoại luôn cắm ổ điện dù không sử dụng, hay điều hòa chạy liên tục với nhiệt độ thấp hơn mức cần thiết. Mỗi hành động riêng lẻ có vẻ nhỏ bé, nhưng khi nhân lên trong hàng triệu gia đình, con số trở nên đáng kể.

Trong nhiều năm, điện được xem là nguồn năng lượng ổn định. Sự ổn định ấy vô tình tạo nên tâm lý "điện luôn có sẵn". Từ đó, việc tiết kiệm điện dần bị xem nhẹ. Nhiều người nghĩ rằng "mỗi nhà một chút không đáng kể" hoặc "bật thêm một thiết bị cũng không ảnh hưởng gì".

Chính vì thế, khi cuộc thi viết viết Tiết kiệm điện thành thói quen do EVNHCMC phối hợp Báo Thanh Niên phát động, nhiều người nhận ra đây không chỉ là một sân chơi báo chí mà còn là dịp để nhìn lại thói quen sinh hoạt đã hình thành từ lâu nhưng ít khi được đặt câu hỏi. Và bản thân tôi năm nào cũng cố gắng tham dự cuộc thi, không hẳn vì giải thưởng mà còn vì mình có thể góp ý kiến, tiếng nói từ kinh nghiệm bản thân và học hỏi mọi người.

Nhu cầu điện tăng nhanh cùng với tốc độ đô thị hóa

Sau mỗi cuộc thi như vậy, tôi hiểu rằng, ngày trước, tiết kiệm điện chủ yếu gắn với việc giảm chi tiêu. Ngày nay, ý nghĩa của nó đã rộng hơn. Nhu cầu điện tăng nhanh cùng với tốc độ đô thị hóa và sự phổ biến của thiết bị điện trong đời sống.

Mỗi kilowatt giờ điện tiết kiệm được là phần điện không cần phải sản xuất thêm, không tiêu tốn thêm tài nguyên và không tạo thêm áp lực cho môi trường. Vì thế, tiết kiệm điện dần trở thành trách nhiệm chung của cộng đồng.

ẢNH: EVNHCMC

Cuộc thi do ngành điện TP.HCM và Báo Thanh Niên tổ chức vì thế mang ý nghĩa vượt ra ngoài khuôn khổ một hoạt động truyền thông. Nó đặt vấn đề tiết kiệm điện vào đúng vị trí: một câu chuyện xã hội cần được chia sẻ rộng rãi. Và như tôi đã đề cập ở trên, điểm đáng chú ý của cuộc thi là cách tiếp cận rất đời thường.

Thay vì những khẩu hiệu khô cứng, câu chuyện tiết kiệm điện được kể bằng trải nghiệm thật của mỗi gia đình và mỗi cá nhân. Khi những câu chuyện ấy được chia sẻ trên mặt báo, tiết kiệm điện không còn là mệnh lệnh từ bên ngoài. Nó trở thành trải nghiệm gần gũi, có thật và có thể làm theo. Sức lan tỏa của câu chuyện đời sống vì thế mạnh hơn bất kỳ khẩu hiệu nào.

Chính ở điểm này, cuộc thi đã tạo ra một hiệu ứng tích cực: Biến tiết kiệm điện thành chủ đề được nói đến, được kể lại và được nhân rộng trong cộng đồng.

Thực tế cho thấy, từ kinh nghiệm của bản thân tôi, tiết kiệm điện không đòi hỏi những biện pháp phức tạp. Đôi khi chỉ cần tăng nhiệt độ điều hòa thêm vài độ, tắt đèn khi rời khỏi phòng, rút sạc điện thoại khi không sử dụng, tận dụng ánh sáng và gió tự nhiên hay sử dụng thiết bị tiết kiệm năng lượng. Những thay đổi nhỏ ấy không làm cuộc sống kém tiện nghi. Ngược lại, chúng giúp cuộc sống trở nên có ý thức hơn. Mỗi hành động tiết kiệm điện là một cách nhắc nhở rằng năng lượng không phải là nguồn tài nguyên vô hạn. Khi những thói quen nhỏ được kể lại, chia sẻ và lan tỏa thông qua cuộc thi, chúng dần hình thành một nếp sống mới.

Ảnh: EVNHCMC

Tiết kiệm điện, vì thế, không còn là hành động riêng lẻ. Nó trở thành một phần của lối sống văn minh đô thị. Một cộng đồng biết sử dụng năng lượng hợp lý là một cộng đồng biết nghĩ đến tương lai.

Những cuộc thi như sáng kiến của EVNHCMC và Báo Thanh Niên có thể không tạo ra sự thay đổi tức thì nhưng sẽ gieo những hạt mầm ý thức. Và chính từ những thay đổi nhỏ trong mỗi gia đình, những hạt mầm ấy sẽ lớn lên thành thói quen, thành văn hóa.