Đầu tháng 5.2026, từ ngã tư Bảy Hiền, phóng viên Thanh Niên men theo đường Lý Thường Kiệt rẽ vào 54 Thành Thái, phường Hòa Hưng (quận 10 cũ, TP.HCM) để tìm lòng nhà thờ không cột đầu tiên ở TP.HCM.
Đó là nhà thờ Đồng Tiến, nổi bật bên phải là tháp chuông cao vút, trên đỉnh là Thánh giá như một dấu chỉ của Chúa Kitô giữa lòng đô thị sầm uất.
Toàn cảnh nhà thờ Đồng Tiến với khuôn viên rộng hơn 11.000 m2
ẢNH: BÙI QUỐC HOÀNG
Lòng nhà thờ không cột đầu tiên ở TP.HCM có gì đặc biệt?
Khuôn viên thánh đường rộng hơn 11.000 m2, phủ bóng cây xanh. Phía trước là một công viên nhỏ mang vẻ đẹp tự nhiên, tạo cảm giác thanh bình và thư thái.
Công trình nhà thờ Đồng Tiến do kiến trúc sư Ngô Viết Thụ và Lê Anh Kiên thiết kế
ẢNH: BÙI QUỐC HOÀNG
Khác với những nhà thờ cổ ở TP.HCM thường có các hàng cột lớn chống bên trong thánh đường, nơi đây mở ra một không gian rộng thoáng hiếm thấy. Tầm nhìn không bị che khuất, ánh sáng lan tỏa đều, tạo cảm giác nhẹ nhàng và gần gũi.
Lòng nhà thờ không có cột giúp giáo dân dễ quan sát bàn thờ từ mọi vị trí
ẢNH: BÙI QUỐC HOÀNG
Theo Tổng giáo phận TP.HCM: "Nét đặc sắc là giữa lòng nhà thờ không có bất kỳ một cây cột nào. Đây là ngôi nhà thờ đầu tiên không cột của Tổng giáo phận, rất thoáng mát và vẫn còn hợp thời cho đến ngày nay".
Không chỉ là nơi sinh hoạt tôn giáo, nhà thờ Đồng Tiến còn mang đến không gian xanh thư thái cho cộng đồng
ẢNH: BÙI QUỐC HOÀNG
Về mặt kỹ thuật, kiến trúc này là một thiết kế táo bạo so với thời điểm nó ra đời. Còn về ý nghĩa biểu tượng, nó thể hiện một thông điệp sâu sắc: không có ranh giới trong không gian thờ phụng; mọi người đều cùng hướng về một trung tâm, tạo nên một cộng đoàn hiệp nhất, không bị chia cắt.
Trải qua hơn nửa thế kỷ, lòng nhà thờ không cột vẫn là niềm tự hào của bao thế hệ giáo dân nơi đây.
Hôm chúng tôi đến, dù chưa đến giờ làm lễ nhưng vẫn có nhiều giáo dân đến cầu nguyện, có người tận dụng khuôn viên xanh mát làm nơi đọc sách, thư giãn.
Người dân dành thời gian cầu nguyện, nghỉ ngơi giữa khuôn viên rợp bóng cây của nhà thờ Đồng Tiến
ẢNH: BÙI QUỐC HOÀNG
Bà Nguyễn Thị Sỹ (ở phường Diên Hồng, TP.HCM) cho biết bà là người miền Bắc, di cư vào TP.HCM từ nhiều năm trước. Ban đầu bà sinh hoạt tại giáo xứ Bắc Hà, đến năm 1987 thì chuyển về giáo xứ Đồng Tiến và gắn bó từ đó đến nay.
Theo bà Sỹ, hầu như ngày nào bà cũng đến nhà thờ. "Đi nhiều nơi, nhưng tôi vẫn thích nhất cảm giác khi ngồi ở nhà thờ Đồng Tiến. Nhà thờ xây đẹp, không gian rộng. Không có những hàng cột che khuất tầm mắt, nên dù ngồi ở góc nào cũng nhìn rõ bàn thờ và linh mục. Nó tạo cảm giác gần gũi, thoải mái", bà cười nói.
Bà Sỹ (bìa trái) gắn bó với giáo xứ Đồng Tiến gần 40 năm
ẢNH: BÙI QUỐC HOÀNG
Nhà thờ Đồng Tiến "dáng dấp ngôi nhà cao nguyên": Dấu ấn kiến trúc sư Ngô Viết Thụ
Theo Tổng giáo phận TP.HCM, lịch sử hình thành giáo xứ Đồng Tiến vào những năm cuối thập niên 1950, tại khu vực này là khoảng đất trống, chỉ có một số ngôi mộ cổ. Sau đó, chính quyền cho xây dựng các cư xá và trại gia binh.
Do nhu cầu thiêng liêng, một số anh em công chức và quân nhân cư ngụ tại các trại gia binh này tự nguyện góp công, góp của để dựng nên một ngôi nhà nguyện với kích thước 90 m2, sườn nhà bằng sắt, vách bằng ván gỗ, mái lợp tôn.
Ngôi nhà nguyện này ở vị trí đối diện với chợ Nhỏ (phường 14, trên đường Nguyễn Tri Phương), nay là đường Thành Thái.
Giáo xứ Đồng Tiến quy tụ giáo dân từ nhiều vùng miền
ẢNH: BÙI QUỐC HOÀNG
Đến năm 1960 xây nhà nguyện thứ 2 có kích thước 200 m2, tường bằng gạch, mái lợp tôn. Cũng chính năm nay, Giáo quyền địa phận Sài Gòn chính thức thành lập giáo xứ với tên gọi Đồng Tiến thuộc hạt Phú Thọ.
Vào năm 1965, ngôi nhà thờ khang trang như hiện nay đã được cha cố Giuse Đinh Cao Thuấn đứng ra xây dựng, nhà thờ có đủ chỗ cho khoảng 2.000 giáo dân.
Nhà thờ Đồng Tiến mang dáng dấp một ngôi nhà miền cao nguyên
ẢNH: BÙI QUỐC HOÀNG
Đồ án thiết kế do 2 kiến trúc sư Ngô Viết Thụ (là một kiến trúc sư người Việt Nam và tác giả nhiều công trình kiến trúc hiện đại như: nhà thờ Phủ Cam, Dinh Độc Lập, chợ Đà Lạt...) và Lê Anh Kiên thiết kế theo kiến trúc hiện đại, nhưng lại mang dáng dấp của ngôi nhà miền cao nguyên.
Khác với nhiều giáo xứ hình thành theo từng vùng di cư riêng biệt, Đồng Tiến quy tụ giáo dân từ nhiều miền: Bắc - Trung - Nam.
Nhà thờ Đồng Tiến tọa lạc trên đường Thành Thái, TP.HCM và được bao bọc bởi nhiều cây xanh
ẢNH: BÙI QUỐC HOÀNG
Giữa TP.HCM không ngừng thay đổi, lòng nhà thờ Đồng Tiến không cột ấy vẫn tồn tại, như một minh chứng cho một thời kỳ kiến trúc mới lạ, khác biệt và vẫn còn nguyên giá trị đến hôm nay.
Bình luận (0)