Nhập siêu cao, tỷ giá vẫn trụ vững

Giá USD tăng chưa đến 1%

Kết thúc tháng 7, Ngân hàng Nhà nước đã tăng tỷ giá trung tâm tổng cộng 132 đồng/USD, lên 25.338 đồng. Với mức tăng 0,52% trong tháng 7, tỷ giá trung tâm đã ghi nhận mức tăng so với đầu năm lên 0,86% (tăng 217 đồng). Đây là mức tăng khá thấp trong nhiều năm trở lại đây. Chỉ tính riêng năm 2025, tỷ giá trung tâm tăng 3,2%. Tốc độ tăng giá USD của các ngân hàng thương mại chậm hơn so với tỷ giá trung tâm. Điểm lạ trong tháng 7 là các ngân hàng thương mại không tăng giá bán lên kịch trần như trước đây. Giá bán USD của các nhà băng lùi xa mức kịch trần cho phép hơn 100 đồng/USD. 

So với đầu tháng 7, Vietcombank tăng 24 đồng, mua vào 26.080 - 26.110 đồng, bán ra 26.490 đồng; ACB tăng 10 đồng, mua vào 26.060 - 26.100 đồng, bán ra 26.470 đồng… Không những vậy áp lực tỷ giá hạ nhiệt khi USD trên thị trường tự do xuống mức thấp nhất so với đầu năm đến nay, chỉ còn 26.250 - 26.400 đồng (chiều mua vào - bán ra). Trong khi đó giá các ngoại tệ khác trong ngân hàng tăng mạnh. Tại Vietcombank, euro tăng 250 đồng, mua vào 29.496 - 29.794 đồng, bán ra 31.051 đồng; bảng Anh tăng 500 đồng, mua vào 34.447 - 34.795 đồng, bán ra 35.910 đồng…

Diễn biến trên thị trường USD, tiền tệ được chọn thanh toán chính cho hàng hóa xuất nhập khẩu gần như không phản ứng trước con số nhập siêu mà Cục Hải quan công bố lên 20,4 tỉ USD. Lý giải cho hiện tượng nhập siêu cao nhưng tỷ giá vẫn ổn định, ông Nguyễn Thế Minh, Giám đốc khối đầu tư Công ty chứng khoán ABS, cho rằng tỷ giá vẫn duy trì được sự ổn định nhờ kết hợp bởi nhiều yếu tố. Đó là tính chu kỳ của hoạt động xuất nhập khẩu. Nhập siêu thường diễn ra trong 6 tháng đầu năm do các doanh nghiệp có nhu cầu nhập khẩu máy móc, thiết bị và nguyên liệu để chuẩn bị cho các đơn hàng xuất khẩu vào cuối năm. Thị trường kỳ vọng trạng thái xuất siêu sẽ quay trở lại trong nửa cuối năm khi các đơn hàng được xuất đi, giúp cân bằng lại cán cân thanh toán và giảm bớt tâm lý lo ngại về áp lực tỷ giá. Một yếu tố khác là chênh lệch lãi suất có lợi cho tiền đồng (VND). Hiện tại, lãi suất VND đang cao hơn so với lãi suất USD, điều này là yếu tố then chốt giúp giảm áp lực tỷ giá vì hạn chế tình trạng găm giữ hoặc đầu cơ USD như đã từng xảy ra trong các năm 2024 hay 2025.

Thêm vào đó, chỉ số USD (DXY) trên thị trường thế giới hạ nhiệt, đặc biệt là sau các cuộc họp gần đây của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed). Việc áp lực từ USD giảm bớt giúp tỷ giá trong nước ổn định hơn so với các thị trường khác (như Indonesia, nơi nội tệ bị phá giá mạnh do dòng vốn rút ra). Ngoài ra, các biện pháp kỹ thuật của Ngân hàng Nhà nước thay vì chỉ thực hiện các giao dịch giao ngay (spot) trong bối cảnh dự trữ ngoại hối đang mỏng, nhà điều hành đã triển khai thêm các công cụ phái sinh (derivative) và các quyền lựa chọn (options) khác. Các biện pháp này giúp làm dịu áp lực rủi ro và điều tiết thị trường ngoại hối hiệu quả hơn.

Cung cầu ngoại tệ vẫn ổn

Đại diện Công ty CP chứng khoán Rồng Việt (VDSC) đánh giá số liệu xuất nhập khẩu không phản ánh chính xác áp lực tỷ giá, ít nhất là trong ngắn hạn. Để đánh giá diễn biến tỷ giá cần nhìn vào dòng cung - cầu ngoại tệ thực tế, trong khi số liệu xuất nhập khẩu chỉ ghi nhận giá trị hàng hóa tại thời điểm hàng hóa đi qua biên giới. Điều này không đồng nghĩa với việc dòng tiền thanh toán bằng ngoại tệ phát sinh ngay tại thời điểm đó. Vì vậy, có thể xuất hiện những giai đoạn nhập khẩu tăng mạnh nhưng tỷ giá chưa chịu áp lực đáng kể. Ngược lại, cũng có thời điểm xuất siêu ở mức cao nhưng tỷ giá vẫn đi lên. Đây là hiện tượng bình thường bởi áp lực lên tỷ giá chỉ xuất hiện khi dòng ngoại tệ thực sự phát sinh trên thị trường. Dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) giải ngân phản ánh sát hơn dòng ngoại tệ thực tế so với số liệu xuất nhập khẩu. Tuy nhiên, ngay cả chỉ tiêu này cũng cần được nhìn nhận thận trọng.

Chuyên gia tài chính Nguyễn Trí Hiếu đồng quan điểm rằng nhập siêu tăng mà tỷ giá không tác động nhiều thì chứng tỏ nguồn ngoại tệ dồi dào. Thông thường con số nhập siêu cao thường làm tăng nhu cầu ngoại tệ và đẩy tỷ giá lên, nhưng nếu lượng ngoại tệ tại các ngân hàng thương mại đang dồi dào, các nhà nhập khẩu có thể mua USD dễ dàng mà không gây áp lực tăng giá. Từ tháng 1 - 7.2026, nguồn vốn FDI giải ngân và lượng kiều hối, khách du lịch đều có xu hướng tăng. Đây là những nguồn cung cấp ngoại tệ quan trọng giúp cân bằng cán cân thanh toán và giữ cho tỷ giá tương đối ổn định.

Nhưng điểm quan trọng theo ông Nguyễn Trí Hiếu: "Phần lớn hàng hóa nhập khẩu là máy móc, thiết bị và linh kiện phục vụ cho các dự án đầu tư, đặc biệt là các dự án FDI. Nhiều khoản nhập khẩu này được tài trợ bởi chính dòng vốn của các nhà đầu tư nước ngoài, nghĩa là họ không cần phải mua ngoại tệ từ hệ thống ngân hàng trong nước để thanh toán, do đó không làm ảnh hưởng đến nhu cầu ngoại tệ trên thị trường".

Ông Nguyễn Trí Hiếu dự báo tỷ giá có thể tiếp tục ổn định từ nay đến cuối năm và mục tiêu kiểm soát mức tăng tỷ giá không quá 3% so với đầu năm là khả thi. Tuy nhiên, vẫn cần lưu ý một số ẩn số như căng thẳng địa chính trị ở Trung Đông ảnh hưởng đến giá dầu, hoặc các chính sách thuế quan mới từ phía Mỹ. Công ty chứng khoán ACB nhận định điểm sáng tỷ giá trong nửa đầu năm 2026 với mức mất giá tính từ đầu năm đạt khoảng 0,4% so với từ đầu năm đến giữa tháng 7. Điều này tạo ra dư địa để hấp thụ lượng thanh khoản VND mới được bơm ra nền kinh tế thông qua nhiều công cụ khác nhau, song vẫn đồng thời đảm bảo biến động tỷ giá trong phạm vi kiểm soát dưới 3% vào cuối năm.