Những người đi trong đêm để thành phố sáng đèn

Cho đến khi tôi bắt đầu để ý hơn đến công việc của Tổng công ty Điện lực TP.HCM (EVNHCMC) và các đơn vị thành viên trên địa bàn thành phố. Không phải qua những báo cáo hay con số, mà qua những lát cắt rất đời, một ca trực đêm, một sự cố giữa cơn mưa, một con hẻm được thắp sáng sau nhiều năm tối tăm.

Một ngày của ngành điện không có khái niệm "giờ hành chính"

Ở các trung tâm điều khiển, màn hình gần như không bao giờ tắt, những kỹ sư ngồi trước hệ thống, theo dõi từng biến động của lưới điện thành phố. Ở một nơi đông đúc và tiêu thụ điện lớn như TP.HCM, chỉ cần một sai lệch nhỏ cũng có thể kéo theo nhiều hệ lụy. Vì vậy, mọi thứ phải được tính trước: dự báo phụ tải, phân bổ nguồn, điều chỉnh theo từng khung giờ.

Ảnh: Bạch Ngọc Thuận

Có những buổi trưa nắng đổ lửa, cả thành phố bật điều hòa cùng lúc, có những buổi tối, khu dân cư sáng đèn, nhà máy vẫn chạy, quán xá vẫn mở. Dòng điện khi đó không chỉ là năng lượng, mà là một bài toán phải được giải liên tục, sao cho đủ, sao cho ổn định, sao cho không ai bị gián đoạn.

Nhưng nếu chỉ có điều hành trên màn hình thì chưa đủ.

Ngoài kia, ở từng quận, từng phường, từng con hẻm nhỏ, những đội công tác của các công ty điện lực trực thuộc vẫn làm công việc quen thuộc, kiểm tra lưới điện, thay dây cũ, xử lý các điểm có nguy cơ mất an toàn. Những việc đó lặp đi lặp lại, không có gì "đáng kể" để kể lại, nhưng lại là thứ giữ cho hệ thống vận hành bền bỉ.

Có những con hẻm ở thành phố này, dây điện chằng chịt như mạng nhện. Qua thời gian, nhiều đoạn xuống cấp, tiềm ẩn rủi ro. Việc chỉnh trang, bó gọn, thay mới không phải là việc làm trong một ngày. Nó cần sự kiên nhẫn, tỉ mỉ. Nhưng khi hoàn thành, thứ thay đổi không chỉ là diện mạo đô thị, mà là cảm giác an toàn của những người sống ở đó.

Ở Sài Gòn, mưa đến rất nhanh, gió giật, cây đổ, nước dâng và chỉ cần một sự cố nhỏ là điện có thể bị gián đoạn. Trong khi nhiều người tìm chỗ trú, thì những người thợ điện khoác áo mưa, đi vào những điểm vừa xảy ra sự cố. Họ làm việc trong điều kiện không dễ chịu, ướt, tối, nguy hiểm. Nhưng điều họ nghĩ đến đầu tiên không phải là sự vất vả, mà là làm sao khôi phục điện nhanh nhất.

Bởi họ hiểu, phía sau mỗi phút mất điện là một gia đình đang dở bữa cơm, một tiệm nhỏ đang ngưng bán, một bệnh nhân cần thiết bị hoạt động ổn định.

Thành phố càng phát triển, ngành điện càng phải thay đổi

Những năm gần đây, EVNHCMC đẩy mạnh chuyển đổi số, người dân không còn phải đến trực tiếp để làm thủ tục như trước. Từ đăng ký dịch vụ, theo dõi chỉ số điện, thanh toán, đến phản ánh sự cố, tất cả đều có thể thực hiện qua ứng dụng hoặc trực tuyến. Hệ thống đo xa, trung tâm điều khiển tự động, lưới điện thông minh… dần trở thành một phần quen thuộc, dù người sử dụng có thể không nhận ra.

Sự thay đổi này không ồn ào, nó diễn ra âm thầm, nhưng làm cho việc sử dụng điện trở nên thuận tiện hơn, minh bạch hơn.

Ảnh: EVNHCMC

Các đơn vị thành viên tổ chức sửa chữa điện miễn phí cho hộ nghèo, gia đình chính sách, những đường dây cũ được thay mới, những bóng đèn được lắp thêm ở những tuyến đường còn thiếu sáng. Có nơi, chỉ cần một bóng đèn trước nhà cũng đủ để người già bớt lo khi bước ra ngoài buổi tối.

Có những chương trình trao học bổng, hỗ trợ học sinh khó khăn. Có những lần đến với mái ấm, trung tâm bảo trợ, nơi mà một hệ thống điện ổn định có thể giúp việc chăm sóc tốt hơn. Những việc đó không lớn nếu nhìn trên tổng thể, nhưng lại rất cụ thể nếu nhìn vào từng con người.

Những việc này nó đến từ chính những con người trong ngành, những kỹ sư, công nhân, những người vốn quen với công việc kỹ thuật, lại sẵn sàng dành thời gian để làm thêm những điều nhỏ bé nhưng cần thiết. Họ có thể không nói nhiều về điều đó, nhưng họ vẫn làm, đều đặn.

Có lẽ vì vậy, khi nhìn vào ngành điện ở TP.HCM, tôi không còn thấy đó chỉ là một hệ thống kỹ thuật.

Tôi thấy một mạng lưới có con người ở trong đó. Có trách nhiệm. Có sự bền bỉ. Và có cả những điều rất lặng lẽ. Chúng ta có thể không nhớ đến họ trong những ngày bình thường. Nhưng chính những ngày bình thường ấy, khi mọi thứ vẫn sáng đèn, vẫn vận hành trơn tru, lại là bằng chứng rõ ràng nhất cho công việc của họ.

Và đâu đó, trong những đêm thành phố vẫn còn thức, có những người vẫn đang làm việc, để ánh sáng không bao giờ bị gián đoạn.