Nối liền nhịp bước xe buýt và metro

Hoàn thiện chuỗi "đi bộ - xe buýt - metro"

Đi bộ ra trạm xe buýt, nhà ga metro dưới cái nắng gay gắt chói chang hay những trận mưa rào bất chợt từng là nỗi e ngại lớn nhất của người dân khi nghĩ đến chuyện bỏ xe máy ở nhà để đi giao thông công cộng (GTCC). Đã có thời gian, dù các phương tiện hiện đại xuất hiện nhưng khoảng cách đi bộ từ điểm dừng xe buýt vào nhà ga lại thiếu thốn mái che, vỉa hè lồi lõm hoặc bị lấn chiếm, khiến không ít người chùn bước. Thấu hiểu tâm lý ngán ngẩm ấy, Trung tâm Quản lý GTCC TP.HCM (Trung tâm) thời gian qua đã triển khai hàng loạt giải pháp thiết thực, biến việc đi bộ đoạn ngắn thành một trải nghiệm dễ chịu và văn minh hơn bao giờ hết.

Sự thay đổi làm nức lòng người dân rõ nét nhất chính là hình ảnh những hệ thống mái che liên hoàn và nhà chờ thế hệ mới dần mọc lên dọc các tuyến đường. Ngay tại khu vực trung tâm nhộn nhịp như ga metro Bến Thành, một nhà chờ xe buýt siêu nổi bật đã xuất hiện, kết hợp với các dải mái che vòm kéo dài thẳng tắp vào tận các lối lên xuống của nhà ga ngầm. Không còn cảnh người dân phải lội nắng hay chật vật che ô chạy vội qua đoạn đường hở để sang trạm, dải mái che cao ráo tích hợp đèn chiếu sáng và ghế nghỉ này mang lại cảm giác an tâm tuyệt đối. Hình ảnh tương tự đang lan rộng ra các nhà ga dọc tuyến hành lang đông bắc như ga Thảo Điền, Văn Thánh, An Phú, Rạch Chiếc hay Đại học Quốc gia. Những đoạn vỉa hè vốn đứt quãng ngày nào nay được chỉnh trang phẳng phiu, sạch sẽ.

ẢNH: Đ.T

ẢNH: Đ.T

Theo đánh giá của Trung tâm, việc đầu tư hệ thống mái che là giải pháp có tính khả thi, triển khai nhanh, hiệu quả và đặc biệt phù hợp với điều kiện khí hậu nhiệt đới của thành phố. Trong quá trình tham mưu Sở Xây dựng triển khai, Trung tâm đã lựa chọn các vị trí ưu tiên dựa trên nhiều tiêu chí khắt khe như kết nối trực tiếp giữa trạm dừng xe buýt với nhà ga metro; phục vụ các khu dân cư, trường học, bệnh viện, khu văn phòng; bảo đảm lối đi liên tục, không đứt quãng, đồng thời vỉa hè phải đủ rộng và không ảnh hưởng đến mặt tiền nhà dân.

Mục tiêu cốt lõi của việc đầu tư hệ thống mái che là hoàn thiện chuỗi kết nối "đi bộ - xe buýt - metro", giúp người dân thuận tiện hơn trong việc di chuyển từ nhà đến trạm xe buýt, từ xe buýt đến metro và ngược lại. "Đối với GTCC, trải nghiệm của hành khách không chỉ bắt đầu khi lên xe mà ngay từ hành trình tiếp cận phương tiện. Khi người dân được che nắng, che mưa và có lối đi an toàn, thuận tiện, việc lựa chọn xe buýt và metro sẽ trở nên dễ dàng hơn, góp phần thay đổi thói quen đi lại, giảm phương tiện cá nhân và thúc đẩy phát triển GTCC bền vững", lãnh đạo Trung tâm chia sẻ.

Hình thành thói quen di chuyển mới cho người dân

Thực tế, việc lắp đặt mái che chỉ là một phần trong chiến lược dài hơi và đồng bộ của thành phố nhằm giải quyết bài toán "từ cửa đến cửa" cho hành khách. Theo Quy định quản lý hoạt động vận tải hành khách công cộng bằng xe buýt mà UBND TP.HCM vừa ban hành, TP.HCM dành sự ưu tiên tối đa cho việc mở rộng và tái cấu trúc các tuyến xe buýt gom khách để kết nối trực tiếp với các nhà ga metro, sân bay và bến xe trung tâm đô thị. Mục tiêu lớn nhất mà TP đặt ra trong lộ trình đến năm 2030 là nâng cao thị phần vận tải công cộng, sao cho người dân ở bất cứ khu dân cư, cụm chung cư hay trường học nào cũng có thể dễ dàng tiếp cận một trạm dừng xe buýt hoặc ga metro chỉ trong phạm vi đi bộ lý tưởng từ 300 - 500 m.

Để hiện thực hóa điều đó, hiện nay, hàng loạt tuyến buýt điện sạch, êm ái, cỡ nhỏ đã được đưa vào vận hành để len lỏi sâu vào các khu dân cư, gom và trả khách khớp với nhịp hoạt động của đoàn tàu metro. Công ty TNHH MTV Đường sắt đô thị số 1 (HURC) cũng đã phối hợp với Trung tâm cập nhật, bổ sung thông tin các tuyến xe buýt kết nối tại 5 nhà ga thuộc tuyến metro số 1. Hành khách có thể dễ dàng tra cứu các tuyến xe buýt kết nối ngay tại các lối ra của nhà ga, giúp việc chuyển tiếp giữa metro và xe buýt trở nên nhanh chóng, thuận tiện hơn mà không mất thời gian loay hoay tìm đường.

ẢNH: Đ.T

Mảnh ghép quan trọng tiếp theo để hoàn thiện bức tranh giao thông liền mạch là hệ thống thanh toán mở và thẻ vé thông minh đa phương thức. Thay vì hành khách phải lỉnh kỉnh chuẩn bị tiền lẻ mua vé giấy từng chặng hay xếp hàng mua vé riêng lẻ khi đổi từ xe buýt sang tàu điện, TP.HCM đã triển khai hạ tầng thanh toán không tiền mặt trên hơn 1.700 xe buýt và tuyến metro số 1. Người dân giờ đây có thể sử dụng đa dạng các phương thức "một chạm" như thẻ ngân hàng không tiếp xúc (thẻ tín dụng/ghi nợ chuẩn EMV của các tổ chức như Napas, Mastercard, Visa), quét mã QR, dùng ví điện tử (MoMo, ZaloPay), hay thậm chí thanh toán nhanh qua điện thoại thông minh tích hợp sẵn Apple Pay Express Mode ngay tại cổng soát vé.

Đặc biệt, Trung tâm còn phát hành dòng Thẻ GTCC và ứng dụng MultiGo, tích hợp thông tin cá nhân để phục vụ nhóm đối tượng ưu tiên cùng hành khách phổ thông di chuyển xuyên suốt trên 134 tuyến xe buýt miễn phí và metro số 1. Các cơ chế giá vé chuyển tuyến ưu đãi theo thời gian (như gói vé ngày, vé tháng dùng chung buýt - metro) đang từng bước tháo gỡ gánh nặng tài chính, giúp người lao động và học sinh - sinh viên tiết kiệm đáng kể chi phí khi phối hợp nhiều phương tiện trên cùng một lộ trình.

Ủng hộ cách tiếp cận cùng các chính sách chiến lược kết nối xe buýt - metro mà TP.HCM đang triển kha, PGS-TS Vũ Anh Tuấn (Giám đốc Trung tâm nghiên cứu GTVT Việt Đức) khẳng định: xe buýt là phương tiện GTCC chủ lực ở mọi nơi, kể cả những nơi metro sau này cực kỳ phát triển như Singapore, Hồng Kông, London, Moscow. Đơn cử, ở Singapore có 144 bến tàu điện các loại, nhưng có tới gần 5.000 bến xe buýt. Bình quân, 5 km² diện tích Singapore mới có 1 bến tàu điện, trong khi 1 km² lại có hơn 7 bến xe buýt. Vì thế, khi metro được đưa vào hoạt động ở các TP trên, ngay lập tức có kết nối rất mạnh với mạng lưới xe buýt hoặc tàu điện thường.

Ông Vũ Anh Tuấn tính toán mạng lưới xe buýt gom hiệu quả có thể giúp tăng thị phần lượng khách của tuyến metro số 1 lên 50 - 60%. Nếu năm 2024, tuyến metro số 1 đưa vào vận hành mà chưa xây dựng được mạng lưới xe buýt thì 1 ngày chỉ có thể chuyên chở 68.000 hành khách. Nếu có các tuyến xe buýt gom, có thể tăng lên 110.000 hành khách/ngày.