Đầu tiên là chi phí tuân thủ tăng. Vấn đề này đã được dự báo trước nhưng khi áp dụng trong thực tiễn thì bộc lộ nhiều bất cập hơn. Đơn cử theo quy định hiện hành, hộ có doanh thu từ 1 tỉ đồng trở lên phải xuất hóa đơn khởi tạo từ máy tính tiền. Tuy nhiên, với nhiều mặt hàng, chi phí hóa đơn còn cao hơn lợi nhuận của chính sản phẩm đó. Ví dụ các tiệm tạp hóa bán lẻ từng gói snack, gói dầu gội, cây viết, cục tẩy, cuốn tập... giá chỉ vài ngàn đồng, lời lãi chỉ vài trăm đồng, đúng nghĩa là "lượm bạc cắc" mà xuất hóa đơn thì cầm chắc lỗ, đó là chưa tính đến khấu hao đầu tư máy móc, công nghệ ban đầu.
Nếu không tính lại chỗ này, có thể dẫn tới các bất cập lớn hơn. Một là để tồn tại, hộ kinh doanh buộc phải tăng giá bán để bù chi phí, thị trường thiết lập mặt bằng giá mới từ cái kim, sợi chỉ, tô bún, cuốn tập…, chắc chắn sẽ tác động trực tiếp đến đời sống hằng ngày của người dân, sức mua trong nền kinh tế. Đây là điều rất không nên để xảy ra trong bối cảnh chúng ta đang dồn lực cho tăng trưởng. Thứ 2, nếu hộ kinh doanh sợ mất khách, không dám tăng giá nhưng lại không "kham" nổi chi phí, họ có thể buộc phải đóng cửa, rút khỏi thị trường. Trong khi đó, mục tiêu của chính sách là nuôi dưỡng hộ kinh doanh "lớn lên", phát triển trong môi trường minh bạch, chuyên nghiệp, đóng góp nhiều hơn cho kinh tế đất nước.
Cũng liên quan đến hóa đơn, theo quy định, các hộ có doanh thu từ 3 tỉ đồng/năm trở lên (nhóm 3) được khấu trừ chi phí nếu có hóa đơn đầu vào trong khi các hộ có doanh số dưới 1 tỉ đồng/năm (nhóm 1) thì không phải xuất hóa đơn. Nghĩa là hộ nhóm 3 không thể lấy hàng của hộ nhóm 1 vì nếu không có hóa đơn thì không được khấu trừ chi phí. Như vậy vô hình trung, hộ nhóm 1 bị loại ra khỏi "hệ sinh thái" đầu vào đầu ra của các hộ lớn hơn...
Những nỗi niềm này ngành thuế đã nắm và đang rà soát, nghiên cứu để có những đề xuất, kiến nghị hợp lý hơn. Thiết nghĩ đây là điều cần thiết bởi cơ chế chính sách khi áp dụng trong thực tiễn đời sống sẽ phát sinh các vấn đề mà chúng ta chưa và không thể lường hết được. Với hàng triệu hộ kinh doanh nhỏ, siêu nhỏ, li ti, buôn bán hàng trăm, hàng ngàn mặt hàng từ thô đến tinh, từ nguyên liệu đến thành phẩm, từ tươi đến khô, từ dịch vụ tới sản xuất... thì muôn hình vạn trạng. Tất nhiên, chính sách không thể đo ni đóng giày cho từng hộ nhưng ngưỡng doanh thu xuất hóa đơn, chi phí hóa đơn thì hoàn toàn có thể được điều chỉnh cho phù hợp hơn. Đơn cử lãnh đạo ngành thuế cho biết giá hóa đơn điện tử bán hàng chỉ 20 - 50 đồng/hóa đơn nhưng đa số hộ kinh doanh không tiếp cận được mức giá này. Vậy có thể công bố cụ thể danh sách, địa chỉ các công ty cung cấp hóa đơn với mức giá này cho họ không? Mức giá rẻ nói trên là giá bán sỉ hay bán lẻ? Trong thời gian bao lâu? Vì không thể đánh đồng giá bán sỉ, hoặc ưu đãi cho mua lần đầu, hay mua trong vài tháng với mặt bằng giá chung trên thị trường. Quan trọng hơn, cần nghiên cứu nâng ngưỡng doanh thu phải xuất hóa đơn điện tử như đề xuất, kiến nghị của nhiều tổ chức, chuyên gia để tránh làm tăng chi phí tuân thủ với hộ kinh doanh, đặc biệt là các hộ nhỏ lẻ, trong giai đoạn đầu chuyển sang phương pháp tính thuế mới.
Trong một diễn biến liên quan, chỉ trong tháng 1.2026 đã có gần 1.000 hộ kinh doanh chuyển lên thành doanh nghiệp. Kết quả này cho thấy bỏ thuế khoán, chuyển sang đóng thuế theo kê khai doanh thu là chủ trương đúng đắn. Tuy nhiên, điều chỉnh các bất cập để nuôi dưỡng các hộ nhỏ, siêu nhỏ lớn lên, làm ăn bài bản và đóng góp nhiều hơn cho đất nước cũng là việc hết sức cần thiết trong giai đoạn hiện nay.
Bình luận (0)