NSND Viễn Châu - ông vua vọng cổ: Đo ni đóng giày, đưa nghệ sĩ thăng hoa

Nhiều bài vọng cổ của ông gắn liền với tên tuổi nghệ sĩ nào đó, làm nên dấu ấn tuyệt vời khắc sâu vào lòng khán giả. 

Nhắc đến NSND Út Trà Ôn là nhớ bài Tình anh bán chiếu, nhắc NSND Lệ Thủy là nhớ Cô gái bán sầu riêng, Hữu Phước với Gánh nước đêm trăng, NSƯT Thanh Nga với Mưa rừng, Minh Cảnh Võ Đông Sơ - Bạch Thu Hà, NSND Út Bạch Lan Hoa lan trắng, Thành Được Bóng nhỏ đường chiều, NSND Ngọc Giàu Áo tình đắp mộ người yêu, Phượng Liên Lá trầu xanh, NSƯT Diệu Hiền Tần Quỳnh khóc bạn, Tấn Tài Bông ô môi, NSND Minh Vương Lòng dạ đàn bà, Chí Tâm Ông lão chèo đò, Hồng Nga Kiếp cầm ca, NSƯT Minh Phụng Thương về miền Trung, NSND Thanh Tuấn Bà mẹ quê… Rất nhiều nghệ sĩ trẻ lúc ấy đã thăng hoa nhờ bàn tay nâng đỡ của Viễn Châu.

ẢNH: H.K

NSND Lệ Thủy tâm sự: "Tôi được thu đĩa trước khi bước lên sân khấu, và thu âm bài của bác Bảy lúc mới 13 tuổi. Lúc đó bác đi tìm một diễn viên trẻ để đóng vai đứa nhỏ trong tuồng Quan Âm Thị Kính. Có người nào đó giới thiệu tôi, bác đi tìm rồi kêu tôi ca thử. Nghe qua là bác chịu liền. 

Vô phòng thu, tôi phải bắc ghế đứng lên mới tới cái micro. Bác dịu dàng nâng đỡ, chỉ dạy từng chút, vừa là thầy vừa như người cha, không hề nghe nạt nộ. Hễ ca sai thì bác nói "ca lại đi con", hiền ơi là hiền. Thật sự những người trẻ như chúng tôi tuy có năng khiếu trời cho nhưng cũng chưa hoàn hảo đâu. Nhiều người ca lòng câu mà nhiều chữ thì sẽ bị rớt nhịp, tội nghiệp mấy thầy đờn phải đờn đi đờn lại hoài. Cho nên bác Bảy thường viết 4 chữ vô 1 nhịp cho dễ ca. Và bác để ý nghệ sĩ nào chất giọng ra sao để viết theo họ, gọi là đo ni đóng giày. Thí dụ, trong dấu sắc, hỏi, ngã, huyền, ai ca dấu nào hay thì bác viết nhấn vô dấu đó cho nổi bật giọng lên".

NSND Ngọc Giàu khẳng định: "Bác Bảy là người thả dây diều cho diều bay cao. Bác có con mắt xanh, nhìn nghệ sĩ rồi nói đứa nào nổi tiếng là y như nổi tiếng. Tôi thu âm bài của bác khi mới 14 tuổi, được nghệ sĩ Minh Trí giới thiệu, qua ngâm thơ thử cho bác nghe là bác chịu liền. 

Trong quá trình thu, bác dạy thêm kỹ thuật ca cho lớp trẻ chúng tôi nhiều lắm. Bác dạy mà rất ngọt ngào, không rầy la, không khó chịu, và kiên nhẫn dạy tới dạy lui chừng nào tụi tôi ca đạt mới thôi. Hồi đó tôi cũng còn con nít, chịu ngọt, ở bên cạnh "ông già" mà thương ổng vô cùng. Tôi cộng tác với bác suốt 20 năm ở hãng đĩa Hồng Hoa, rồi sau này khi bác cần tôi đều có mặt". 

Nghệ sĩ Phượng Liên cũng từng nói: "Soạn giả Viễn Châu là người chuyên đi tìm tài năng cho các hãng đĩa. Ngay bản thân tôi cũng được ông đi xem, đi nghe tôi hát, rồi đưa tôi vào hãng đĩa Tứ Hải". Sau này Phượng Liên tham gia những chương trình có liên quan đến Viễn Châu đều nói lời tri ân ông.

ẢNH: H.K

Thật sự ông hiểu rất rõ chất giọng và khí chất của mỗi nghệ sĩ, nên đo ni đóng giày là y như khuôn. Giọng Út Trà Ôn chậm rãi, ấm áp nên thể hiện được nỗi lòng của anh bán chiếu lủi thủi ôm mối tình đơn phương. 

Diệu Hiền chuyên đóng đào võ, giọng mạnh, vào nét bi hùng của Tần Quỳnh nghe mà nổi da gà. Chí Tâm giọng rưng rưng nên làm ông lão chèo đò mênh mang trên sóng nước. 

Thanh Kim Huệ thì trong veo nên làm cô sơn nữ trên sóc Bombo quá hay. Hoặc Út Bạch Lan có cuộc đời gian truân buồn bã, Viễn Châu liên tưởng tới đóa hoa lan trắng. 

Hồng Nga càng lận đận hơn nữa, cả tình duyên, con cái lẫn sự nghiệp, nên ông viết về kiếp cầm ca nghe như nuốt nước mắt vào trong. Mãi cho đến khi đã hơn 70 tuổi, mỗi lần tổ chức chương trình hoặc liveshow, khán giả vẫn yêu cầu Hồng Nga hát lại bài Kiếp cầm ca, và bà luôn cúi người tri ân bác Bảy.

Hồi đó không có trường lớp dạy nghề sân khấu chuyên nghiệp như bây giờ, cho nên nghệ sĩ trẻ học nghề thường qua sự huấn luyện của những "ông thầy đờn", tức là nhạc công, nhạc sĩ. Viễn Châu đã thuộc hàng "danh sư", lại còn biết sáng tác, thấu hiểu tác phẩm của mình hơn ai hết, nên ông càng có thể uốn nắn nghệ sĩ trẻ tới nơi tới chốn. 

NSND Lệ Thủy nói thêm: "Giọng ca nào mới chớm là bác viết liên tục nhiều bài để đẩy họ lên. Và bác lựa chọn thời điểm rất phù hợp, thí dụ phim đang chiếu Lương Sơn Bá - Chúc Anh Đài thì bác viết bài đó liền, thật là nhạy bén".

Viễn Châu thực sự là người thầy vĩ đại của nhiều nghệ sĩ ngôi sao. Một người thầy tài hoa và tận tụy đã góp công rất lớn vào sự nghiệp giáo dục đào tạo của nghệ thuật cải lương. (còn tiếp)