Nữ giáo viên Nam Phi bền bỉ gieo tri thức cho trẻ mồ côi

(Đà Nẵng)

12/11/2026 11:00 GMT+7

Nếu có cơ hội thực hiện một dự án giáo dục, Mercia Griffin muốn đặt tên cho dự án ấy là "Educating Angels" (tạm dịch: Giáo dục những thiên thần). Chữ Angels bắt nguồn từ tên Mái ấm Thiên Thần, nơi cô từng gắn bó với những đứa trẻ trong những năm sống tại Việt Nam.

Cái tên giống như một lời gửi gắm: những đứa trẻ ấy xứng đáng được tiếp cận tri thức, khám phá tiềm năng và được lớn lên trong sự quan tâm.

Những buổi học bắt đầu bằng sự kiên trì

Năm 2021, giữa đại dịch Covid-19, Mercia Griffin - giáo viên người Nam Phi sống tại Anh - cùng gia đình chuyển đến Việt Nam vì công việc của chồng. Ngay sau khi đặt chân đến đây, gia đình cô trải qua thời gian phong tỏa nghiêm ngặt. Suốt 10 tháng, Mercia chủ yếu ở nhà, tự dạy học cho hai con và ít có cơ hội gặp gỡ người thân, bạn bè.

Khi trường học mở cửa trở lại vào năm 2022, cuộc sống dần ổn định, Mercia bắt đầu tìm cách tham gia các hoạt động cộng đồng. Qua giới thiệu của một phụ huynh người Việt, cô biết đến Mái ấm Thiên Thần tại phường Long Trường, TP.HCM, do ông Bùi Công Hiệp thành lập để chăm sóc những trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt. Tại đây, cô cùng Becky, một giáo viên người Anh, được mời tham gia giảng dạy tiếng Anh tình nguyện.

Những buổi học đầu tiên không dễ dàng. Hai cô giáo phải tìm cách vượt qua bất đồng ngôn ngữ, khác biệt văn hóa, số lượng trẻ đông và khả năng tập trung chưa đồng đều. Thay vì bắt đầu bằng những bài học nặng về kiến thức, họ chọn kể chuyện, trò chơi, bài hát và hoạt động nghệ thuật để giúp trẻ làm quen với tiếng Anh.

Những ngày đầu, Mercia và Becky thường gặp nhau tại quán cà phê sau khi đưa con đến trường để cùng lên kế hoạch giảng dạy. "Chúng tôi kết hợp kinh nghiệm của cả hai trong vai trò giáo viên tiểu học tại Anh, từng bước xây dựng một chương trình đáp ứng nhu cầu của trẻ tại mái ấm", Mercia kể.

Sách, trò chơi và đồ dùng học tập được tập hợp từ sự đóng góp của bạn bè, tình nguyện viên và cộng đồng. Khi mái ấm chưa có chỗ lưu trữ, hai cô giáo chất tất cả lên xe máy, chở đến lớp mỗi sáng rồi mang về sau giờ học.

Chị Dona Trần, một tình nguyện viên tham gia lớp học, nhớ lại: "Dù có hai con nhỏ, Mercia vẫn dành nhiều giờ mỗi tuần để soạn giáo án. Tôi rất thích làm việc với những người tâm huyết như chị. Để có được lớp học khang trang, chị đã bỏ ra nhiều công sức, thậm chí cả tiền riêng để sửa chữa và trang trí".

Theo Mercia, thách thức lớn nhất không phải là tìm người muốn giúp đỡ, mà là duy trì một đội ngũ có thể đồng hành lâu dài. Một bước chuyển quan trọng là sự tham gia của Vy, trợ giảng người Việt. Khả năng giao tiếp bằng tiếng mẹ đẻ giúp các em dễ hiểu bài hơn, đồng thời thuận lợi khi chia sẻ những vấn đề cá nhân. Sau đó, Eleisha, Dona và Phương cũng tham gia, cùng chia sẻ công việc giảng dạy và chăm sóc lớp học.

Thế giới được mở ra từ một lớp học

Các lớp tiếng Anh hiện được tổ chức hai buổi sáng mỗi tuần, dành cho hơn 70 trẻ từ 5 - 11 tuổi, chia thành 5 nhóm theo độ tuổi. Nội dung học xoay quanh từ vựng, mẫu câu về màu sắc, con vật, gia đình, thức ăn, trường học; đồng thời lồng ghép kỹ năng sống như giữ gìn vệ sinh cá nhân, tôn trọng không gian riêng, chăm sóc đồ dùng và ứng xử với mọi người.

Mercia phụ trách xây dựng giáo án, gửi nội dung hằng tuần vào nhóm trò chuyện để các tình nguyện viên cùng phân công công việc. Người hướng dẫn tập viết, người hỗ trợ bài tập, người tổ chức trò chơi từ vựng. Nhờ vậy, các em vừa tham gia hoạt động chung, vừa có người hỗ trợ khi gặp khó khăn. Cuối buổi, mọi người cùng dọn dẹp phòng học, chuẩn bị cho lần gặp tiếp theo.

Trong nhóm còn có cô Genevieve, người dành nhiều thời gian cho các em nhỏ. Cô phụ trách hai lớp dành cho trẻ tập đi, mỗi lớp khoảng 10 em, đồng thời xây dựng một phòng vui chơi riêng tại mái ấm. Những hoạt động này giúp các em có thêm không gian học hỏi, vận động và khám phá phù hợp với lứa tuổi.

Bên cạnh nguồn lực tại mái ấm, sự kết nối với cộng đồng người nước ngoài ở TP.HCM và hợp tác với Trường Quốc tế Úc (AIS) cũng mở ra nhiều hoạt động mới. Học sinh AIS đến đọc sách cùng các em; giáo viên tình nguyện tổ chức những buổi học nghệ thuật, âm nhạc, tin học, thể thao. Các em còn có dịp xem nhạc kịch, tham quan công viên nước Amazing Bay, Nông trại Tam Nông...

Mercia nhớ những ngày đầu, một số em khó tập trung trong giờ học. Theo thời gian, các em kiên trì hơn, biết hoàn thành bài tập và tự hào về sản phẩm của mình. Chị Dona Trần cũng nhận thấy sự thay đổi: "Tôi còn nhớ những ngày đầu đến lớp, các em khá rụt rè, hiếu động và chưa quen với nề nếp học tập. Nhưng qua thời gian được các cô hướng dẫn, các em dần biết lắng nghe, chú ý hơn".

Điều khiến Mercia vui không chỉ là những tiến bộ trong học tập. Mỗi buổi sáng, cô được các em đồng thanh chào "xin chào cô Mercia", kèm theo những nụ cười và cái ôm. Cô thích nhìn các em tự hào khi hoàn thành một hoạt động, cẩn thận đặt sản phẩm vào chiếc bìa hồ sơ có ghi tên mình. Với các em, đó là thành quả đáng trân trọng sau mỗi buổi học.

Mercia cũng nhớ những lần nghe trẻ sử dụng các từ tiếng Anh vừa học, kể về một chuyến đi chơi hay đơn giản là nói "con yêu cô". Những điều nhỏ bé ấy cho cô thấy lớp học không chỉ là nơi truyền đạt kiến thức, mà còn là không gian để các em tự tin thể hiện bản thân.

Tương lai không giới hạn

Năm 2024, gia đình Mercia trở về Anh. Chia tay mái ấm là điều cô không dễ dàng. "Tôi chưa bao giờ tưởng tượng được rằng việc rời đi lại khó khăn đến thế. Mái ấm đã trở thành một phần rất lớn trong cuộc sống và con người tôi. Các em nhỏ, nhân viên và tình nguyện viên đều giống như gia đình của tôi", cô chia sẻ.

Thời điểm ấy, một số thành viên nòng cốt cũng rời Việt Nam, khiến nhóm lo lắng về việc duy trì lớp học. Thay vì để những gì đã xây dựng phụ thuộc vào sự hiện diện của một vài cá nhân, Mercia cùng các tình nguyện viên chuẩn bị cho quá trình chuyển giao. Họ hướng dẫn người mới, bàn giao giáo án, học liệu và ghi chú về tính cách, điểm mạnh, những khó khăn của từng em để người tiếp nhận có thể hiểu và hỗ trợ các em tốt hơn.

Sau khi trở về Anh, Mercia vẫn giữ liên lạc với nhóm. Cô dành nhiều giờ trao đổi với các tình nguyện viên mới, giải đáp những vấn đề trong quá trình giảng dạy và động viên mọi người tiếp tục công việc. Nhờ sự chuẩn bị và phối hợp ấy, các lớp học vẫn được duy trì.

Trẻ ở mái ấm thường chứng kiến nhiều tình nguyện viên đến rồi đi. Mercia hiểu rằng để các em tin tưởng, người lớn cần có sự hiện diện ổn định và nhất quán. Ông Bùi Công Hiệp từng đùa rằng Mercia đã trở thành một phần quen thuộc của mái ấm, bởi hiếm có tình nguyện viên nào gắn bó lâu đến vậy. Cô xem đó là một lời ghi nhận đáng quý.

Nhìn lại quãng thời gian ở mái ấm, Mercia cho rằng chính những đứa trẻ đã dạy cô về sự kiên cường, khả năng thích nghi và lòng kiên trì. Cô nhận thấy trẻ nhỏ thường tìm cách giải quyết vấn đề thay vì dành quá nhiều thời gian than phiền về hoàn cảnh. Đó cũng là những phẩm chất người lớn có thể học hỏi.

Mercia mong các em luôn ghi nhớ rằng mình không khác biệt hay kém cỏi hơn bất kỳ đứa trẻ nào. Trong suốt sự nghiệp giảng dạy, cô đã làm việc với trẻ em đến từ nhiều hoàn cảnh khác nhau và tin rằng trẻ ở Mái ấm Thiên Thần cũng có năng lực, tài năng, xứng đáng nhận được những cơ hội tốt đẹp như bất kỳ ai."Điểm xuất phát trong cuộc đời không nên quyết định đích đến cuối cùng", cô nhắn gửi.

Hơn cả kiến thức, Mercia hy vọng các em sẽ lớn lên thành những người tử tế, biết tin vào bản thân và tin rằng mình xứng đáng với một tương lai tốt đẹp.