Phát triển KH-CN, đổi mới sáng tạo, đẩy mạnh chuyển đổi số

Ngày 22.12.2024, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 57-NQ/TW về đột phá phát triển KH-CN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia với 7 nhóm nhiệm vụ, giải pháp chính. Trong đó, MTTQ VN và các tổ chức chính trị - xã hội được giao nhiệm vụ "lãnh đạo, chỉ đạo xây dựng chương trình, kế hoạch, hướng dẫn, vận động nhân dân thực hiện nghị quyết; phát huy vai trò giám sát, phản biện xã hội; tham gia xây dựng pháp luật, cơ chế, chính sách về phát triển KH-CN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số".

Ngay sau đó, Ủy ban T.Ư MTTQ VN đã thành lập Hội đồng tư vấn về KH-CN và chuyển đổi số. Năm 2025, Hội đồng tập trung cùng các cơ quan nhà nước tháo gỡ điểm nghẽn thể chế trong các dự thảo văn bản quy phạm pháp luật, góp phần đưa thể chế thành một lợi thế cạnh tranh trong phát triển KH-CN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Nhiều cách làm tiêu biểu, sáng tạo

Tinh thần của Nghị quyết 57 cũng đã được cụ thể hóa đầy đủ thông qua hệ thống các văn bản của Đảng ủy MTTQ, các đoàn thể T.Ư và Ban Thường trực Ủy ban T.Ư MTTQ VN. Cùng đó, việc xây dựng các nền tảng số phục vụ công tác chỉ đạo, điều hành trên các mặt công tác đã được quan tâm đẩy mạnh. Các hệ thống dùng chung và phần mềm chuyên dụng đã được triển khai trong nội bộ cơ quan và kết nối tới các đơn vị trong hệ thống MTTQ.

ẢNH: NỮ VƯƠNG

Phó chánh Văn phòng Cơ quan Ủy ban T.Ư MTTQ VN Nguyễn Bá Cát cho biết lần đầu tiên, Mặt trận đã triển khai hệ thống thông tin điều hành tác nghiệp MTTQ VN. Đây là hệ thống thông tin điều hành tác nghiệp xử lý văn bản được triển khai thống nhất xuyên suốt của MTTQ, các tổ chức chính trị - xã hội, các hội quần chúng do Đảng, Nhà nước giao nhiệm vụ được triển khai từ T.Ư đến cơ sở. Tính đến ngày 15.4.2026, toàn hệ thống đã xử lý 4.229.311 văn bản đến; số lượng văn bản đi là 347.079. Công tác quản lý và xử lý văn bản đã có nhiều chuyển biến khi phần lớn các đơn vị đã thực hiện xử lý trên môi trường điện tử.

Cạnh đó, T.Ư Đoàn TNCS HCM đã triển khai chương trình tập huấn "Bình dân học AI", tập huấn kỹ năng sử dụng trí tuệ nhân tạo - AI cho gần 140.000 cán bộ đoàn, hội. Hội Liên hiệp phụ nữ VN tổ chức lớp tập huấn "Giảng viên nguồn kỹ năng số và an toàn thông tin dành cho cán bộ Cơ quan Ủy ban T.Ư MTTQ VN và các tổ chức chính trị - xã hội" tập trung vào những vấn đề thiết thực và cấp thiết nhất hiện nay như ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI); an toàn an ninh mạng.

Đáng chú ý, ngày 15.8.2025, Ủy ban T.Ư MTTQ VN đã ra mắt nền tảng "Mặt trận số", ứng dụng tích hợp nhiều phần mềm lõi để kịp thời ghi nhận, xử lý phản ánh kiến nghị của người dân trên internet; tổng hợp, xây dựng cơ sở dữ liệu về tổ chức, cơ sở dữ liệu về công tác cán bộ của MTTQ, các tổ chức chính trị - xã hội các cấp; cung cấp những thông tin hữu ích đến cán bộ MTTQ và người dân.

Ông Nguyễn Bá Cát cho biết nền tảng có 5 phần mềm cốt lõi, gồm: phần mềm cơ sở dữ liệu online; phần mềm tiếp nhận, xử lý phản ánh, kiến nghị của người dân; phần mềm Thư viện số cộng đồng hỗ trợ nhân dân; trợ lý ảo phục vụ công tác tham mưu MTTQ các cấp; phần mềm theo dõi tiến độ, kết quả đại hội MTTQ các cấp. Tất cả các hệ thống trên nền tảng "Mặt trận số" được kết nối với nhau qua nền tảng đăng nhập một lần OpenID. Một tài khoản có thể đăng nhập tất cả các phần mềm. Dự kiến, các giai đoạn tiếp theo, MTTQ sẽ phối hợp với các đơn vị liên quan tích hợp, đồng bộ với Cơ sở dữ liệu dân cư quốc gia và xác thực tập trung qua ứng dụng VNeID.

Song song với công tác hoàn thiện thể chế, việc xây dựng các nền tảng số phục vụ công tác chỉ đạo, điều hành trên các mặt công tác đã được quan tâm đẩy mạnh thông qua việc ban hành Đề án chuyển đổi số MTTQ VN giai đoạn 2025 - 2030, tầm nhìn đến năm 2035; Khung kiến trúc số MTTQ VN; các quy trình nghiệp vụ lõi MTTQ VN trên môi trường số. Cùng đó, phần mềm nắm bắt tình hình dư luận trên không gian mạng phục vụ công tác cập nhật thông tin các vấn đề dư luận xã hội quan tâm hằng ngày, hằng tuần; phần mềm quản lý tập trung hệ thống fanpage của Mặt trận các cấp; phần mềm quản lý tài liệu số hóa đã được triển khai đồng bộ. Cạnh đó, kênh thông tin tuyên truyền hướng tới người dân đã được triển khai trên nhiều nền tảng như cổng thông tin điện tử của Ủy ban T.Ư MTTQ VN; chuyên trang "Vì người nghèo"; kênh tương tác Zalo official account "Mặt trận Tổ quốc Việt Nam".

Tại địa phương, MTTQ cũng tích cực triển khai chuyển đổi số, đổi mới KH-CN với nhiều cách làm bài bản, thực chất. Tại Nghệ An, MTTQ tỉnh và các cấp đã đưa vào sử dụng phần mềm báo cáo công tác mặt trận, thay thế cơ bản phương thức báo cáo thủ công. Nhiều nền tảng số phục vụ trực tiếp nhiệm vụ chính trị của mặt trận cũng được MTTQ tỉnh xây dựng và vận hành như phần mềm tổng hợp ý kiến hài lòng của người dân trong xây dựng nông thôn mới; phần mềm quản lý chương trình hỗ trợ nhà ở cho hộ nghèo.

Tại Hà Nội, Mặt trận thành phố phối hợp với các đơn vị liên quan xây dựng, triển khai thí điểm mô hình "Thôn, tổ dân phố số" trên nền tảng iHanoi. Đối với hệ thống không gian làm việc số HanoiWork, 100% cán bộ, công chức, người lao động cấp TP đã được cấp tài khoản. Tại cơ sở, ngay sau khi chính thức chuyển sang mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, P.Ngọc Hà đã triển khai mô hình "Lắng nghe nhân dân nói" cho phép người dân phản ánh mọi lúc, mọi nơi bằng điện thoại thông minh. MTTQ VN TP.Hà Nội đặt mục tiêu đến năm 2030 hình thành hệ sinh thái Mặt trận số Thủ đô. Mọi dữ liệu về tình hình nhân dân, kết quả giám sát, phản biện xã hội, trả lời ý kiến, kiến nghị của nhân dân được tích hợp, phân tích bằng dữ liệu số theo thời gian thực.

Thống kê từ Văn phòng Cơ quan Ủy ban T.Ư MTTQ VN cho thấy trên cả nước đã có 29 mô hình ứng dụng đổi mới KH-CN và sáng tạo, chuyển đổi số. Trong đó, đáng chú ý như T.Ư Đoàn TNCS HCM với mô hình bảo tàng số Tuổi trẻ VN, bảo tàng số Bác Hồ với Thanh niên, ứng dụng Thanh niên VN, ứng dụng Trợ lý trí tuệ nhân tạo dành cho cán bộ đoàn: "AI của Đoàn", phần mềm quản lý đoàn viên; Ủy ban MTTQ Nghệ An với mini app Mặt trận số, hệ thống thông tin báo cáo Ủy ban MTTQ tỉnh; Liên minh Hợp tác xã VN có mô hình chợ sản phẩm trực tuyến; Ủy ban MTTQ Đồng Tháp có mô hình số hóa nghĩa trang liệt sĩ tỉnh...

Trọng tâm chương trình hành động nhiệm kỳ mới

Phát triển KH-CN, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số được khẳng định là một trong 7 chương trình hành động của MTTQ VN nhiệm kỳ 2026 - 2031. Theo đó, Ủy ban MTTQ VN và tổ chức chính trị - xã hội các cấp cần phối hợp, tăng cường phổ cập kiến thức và kỹ năng số cho các tầng lớp nhân dân, đặc biệt là thanh niên nông thôn, công nhân, người lao động phổ thông, người lớn tuổi, đồng bào dân tộc thiểu số, giúp họ tiếp cận, sử dụng và ứng dụng công nghệ số vào đời sống, công việc và sản xuất kinh doanh. Phát huy vai trò tiên phong của Đoàn Thanh niên trong tuyên truyền, hướng dẫn người dân thực hiện kỹ năng số.

Cạnh đó, cần tổ chức phong trào thi đua gắn với ứng dụng KH-CN; khuyến khích nhân dân phát triển kinh tế tri thức, kinh tế số, kinh tế tuần hoàn, kinh tế tư nhân theo đúng định hướng xã hội chủ nghĩa; phát huy vai trò của đội ngũ trí thức, doanh nhân, chuyên gia trong việc thúc đẩy sáng tạo, khởi nghiệp, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Tham gia giám sát, phản biện xã hội đối với chủ trương, chính sách về KH-CN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, chuyển đổi xanh.

Cùng đó, cần thực hiện chuyển đổi số trong công tác mặt trận đồng bộ với công tác điều hành, quản lý, vận hành hệ thống cơ sở dữ liệu, ứng dụng công nghệ phục vụ nhân dân của chính quyền. Xây dựng và vận hành cơ sở dữ liệu tập trung về thành viên, hội viên, đoàn viên phục vụ công tác xây dựng về tổ chức và hoạt động của MTTQ VN và các tổ chức thành viên. Khai thác hiệu quả AI, dữ liệu lớn trong nắm bắt dư luận xã hội và hỗ trợ công tác tuyên truyền, giám sát, phản biện xã hội.

Chương trình hành động cũng đặt ra yêu cầu đẩy mạnh kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa MTTQ VN, các tổ chức chính trị - xã hội với cơ sở dữ liệu quốc gia và các bộ, ngành liên quan, bảo đảm đồng bộ, liên thông. Xây dựng trung tâm dữ liệu dùng chung; bảo đảm an ninh mạng, an toàn dữ liệu; ban hành quy chế bảo mật, an toàn thông tin trong sử dụng và khai thác nền tảng số. Số hóa 100% quy trình điều hành, văn bản, báo cáo, hội nghị. Tổ chức tập huấn, đào tạo kỹ năng số cho đội ngũ cán bộ từ T.Ư đến cơ sở. Tăng cường khảo sát, đánh giá trực tuyến, lấy ý kiến nhân dân qua nền tảng số. Xây dựng chỉ tiêu, cơ chế kiểm tra, đánh giá tiến độ chuyển đổi số trong từng tổ chức.