Quả bóng Trionda: Quá nhanh, quá nguy hiểm !

Tốc độ, không phải quỹ đạo

Lần gần đây nhất người ta phải bàn cãi về cấu tạo quả bóng liên quan đến việc ghi bàn là World Cup 2010 với quả bóng Jabulani. Đa số thủ môn ở giải đấu đó than phiền: quỹ đạo bóng trong các pha dứt điểm là không bình thường, khiến họ khó đối phó. Kỳ thực, World Cup 2010 chỉ có bình quân 2,27 bàn/trận - tỷ lệ ghi bàn vào loại thấp nhất trong lịch sử. Kỳ này khác hẳn. Tỷ lệ ghi bàn ở World Cup 2026 cao đến mức độ hiếm thấy trong bóng đá hiện đại: 2,97 bàn/trận - cao nhất kể từ sau kỳ World Cup 1958. Quả bóng Trionda lại được bàn đến, như một nguyên nhân lớn.

ẢNH: AP

Cựu thủ môn Anh Joe Hart nói: "Tốc độ quả bóng khi nó tiếp cận khung thành là nhanh hơn rất nhiều so với cảm nhận ban đầu của thủ môn, ở khoảnh khắc đối phương tung cú dứt điểm". Thủ môn Đan Mạch Kasper Schmeichel hoàn toàn tán đồng ý kiến của Hart. Thật ra, Schmeichel đã lưu ý điều này từ lâu, khi quả bóng Trionda được giới thiệu vào năm 2025, và đã tập kỹ với quả bóng này. Anh điểm qua vài chi tiết kỹ thuật đáng lưu ý của quả bóng Trionda, như nó chỉ có 4 múi (ít nhất xưa nay), màu sắc sặc sỡ (để thủ môn dễ nhìn)… trước khi kết luận: "Suy cho cùng, ai cũng muốn xem nhiều bàn thắng. Người ta chế tạo quả bóng sao cho nó dễ bay vào lưới".

Một cuộc nghiên cứu có nội dung dài 18 trang của 2 trường ĐH Phụ nữ Seoul (Hàn Quốc) và ĐH Tsukuba (Nhật Bản) cho thấy rõ hơn về các chi tiết kỹ thuật mà Schmeichel đề cập. Bóng càng ít múi thì bề mặt càng liền lạc, dẫn đến đường bay ổn định nhất có thể. Khi đường bay ổn định và đủ tốc độ cần thiết, sẽ xuất hiện "khủng hoảng lực cản". Trong khí động học, đây là trạng thái mà hệ số cản của vật thể đang bay đột ngột giảm mạnh (một vật thể bay luôn có lực cản từ không khí đi kèm). Tóm lại, đường bay của bóng sau cú sút mạnh trở nên nhanh hơn so với cảm nhận ban đầu, khiến thủ môn đối phó trễ. Thế còn "màu sắc dễ nhìn"? Đấy càng là chi tiết "đánh lừa", bởi thủ môn nhìn rõ cú sút nhưng cảm nhận sai về tốc độ bóng. Cũng do vậy, "hung thần" đối với các thủ môn trong câu chuyện này là tốc độ, chứ không phải quỹ đạo bóng.

Khác biệt nhỏ dẫn đến hậu quả lớn

Bất ngờ lớn nhất ở vòng bảng World Cup xảy ra trong loạt trận sáng qua: Uruguay sớm về nước, dù chỉ nằm chung bảng với Cabo Verde và Ả Rập Xê Út. Họ thua Tây Ban Nha 0-1 vì lỗi để "ói bóng" của thủ môn Fernando Muslera. Anh này đi vào lịch sử với "kỷ lục World Cup" không ai muốn có: mắc lỗi cá nhân dẫn đến bàn thua 3 lần - nhiều nhất xưa nay trong một kỳ World Cup. Đấy là do Muslera đánh giá sai tốc độ bóng, hơn là vấn đề tài nghệ? Luca Zidane (Algeria), Edouard Mendy (Senegal), Ahmed Basil (Iraq), Kim Seung-gyu (Hàn Quốc), Jordan Pickford (Anh)… đều gặp vấn đề tương tự: họ đã chạm được tay (có khi là cả hai tay) vào bóng, nhưng không đủ để cứu thua. Seung-gyu, Pickford hoặc Mendy đều là các thủ môn rất giỏi.

Thủ môn mắc lỗi cá nhân do đánh giá sai tốc độ bóng là một chuyện. Không thể chống đỡ lại là chuyện khác. World Cup này có quá nhiều pha dứt điểm với tốc độ bóng choáng ngợp. Các bàn thắng của Eman Ashour (Ai Cập, vào lưới Bỉ), Harry Kane (Anh, vào lưới Croatia), Kylian Mbappe (Pháp, vào lưới Senegal), Ibrahim Mbaye (Senegal, vào lưới Pháp), Martin Baturina (Croatia, vào lưới Anh) đều có tốc độ bóng từ 120 km/giờ trở lên. Cũng có rất nhiều bàn thắng được ghi từ khoảng cách trên 22 m. Mbappe sút cháy lưới Senegal từ cự ly 28 m. Asin Ayari (Thụy Điển) ghi đến 2 bàn vào lưới Tunisia từ cự ly trên 22 m…

Lực sút mạnh và cự ly xa, cộng với thiết kế đặc biệt của quả bóng Trionda làm cho tốc độ bóng đột ngột tăng, hoặc ít ra là không hề giảm đi, trên đường bay. Trong một số trường hợp cụ thể, điều này còn được cộng hưởng bởi độ cao (không khí loãng) của nơi tổ chức trận đấu. Khác biệt là có, dù tất nhiên là không quá khác so với quả bóng và điều kiện khí hậu bình thường. Nhưng Kasper Schmeichel nhấn mạnh: "Một trận đấu lớn đôi khi được quyết định bởi chút khác biệt nhỏ nhoi. Công việc của thủ môn trong bóng đá đỉnh cao càng khó là như vậy".