Sinh đôi nhưng khác cha: Bác sĩ giải thích vì sao

Bác sĩ chuyên khoa 1 Nguyễn Thành Đạt, bác sĩ Hỗ trợ sinh sản tại IVF Phương Châu Sài Gòn, Bệnh viện Phương Nam, TP.HCM (Thành viên tập đoàn Y tế Phương Châu) trả lời:

Về sinh học, hiện tượng sinh đôi khác cha hoàn toàn có thể xảy ra, mặc dù cực kỳ hiếm. Cơ chế kinh điển được gọi là bội thụ tinh khác cha. Thông thường, trong một chu kỳ, người phụ nữ có thể rụng 2 trứng. Nếu có quan hệ tình dục với 2 người đàn ông khác nhau trong khoảng thời gian trứng còn khả năng được thụ tinh, mỗi trứng có thể được thụ tinh bởi tinh trùng của 1 người khác nhau. Kết quả là 2 phôi phát triển đồng thời và người mẹ sinh ra cặp song sinh nhưng mỗi trẻ có 1 người cha sinh học khác nhau.

ẢNH: BVCC

Tinh trùng có thể tồn tại trong đường sinh dục nữ trong vài ngày, trong khi noãn sau khi rụng chỉ có khả năng thụ tinh trong khoảng thời gian ngắn. Vì vậy, nếu 2 lần phóng tinh xảy ra trong khoảng thời gian phù hợp với thời điểm rụng trứng, về mặt sinh học có thể xảy ra hiện tượng này.

Ngoài cơ chế tự nhiên trên, trường hợp ở Úc có một điểm rất đặc biệt: Một thai được tạo ra bằng IVF rồi chuyển vào tử cung người mang thai hộ, trong khi thai còn lại được hình thành từ sự thụ thai tự nhiên của chính người mang thai hộ với chồng. ADN sau đó xác định một trẻ là con của cặp cha mẹ nhờ mang thai hộ, còn trẻ kia là con sinh học của người mang thai hộ và chồng cô.

Do đó, không nên đơn giản gọi đây là trường hợp “2 trứng được thụ tinh bởi 2 người đàn ông” theo cơ chế tự nhiên kinh điển. Đây là một tình huống 2 thai có nguồn gốc thụ thai khác nhau nhưng phát triển đồng thời trong cùng một tử cung.

ẢNH MINH HỌA: N.C TẠO BỞI AI

Điều kiện nào khiến một phụ nữ có thể mang thai đôi khác cha?

Nếu là cơ chế tự nhiên kinh điển, phải có một số điều kiện khá đặc biệt:

• Có từ 2 noãn được phóng thích trong cùng một khoảng thời gian, thường là trong cùng 1 chu kỳ.
• Có tinh trùng của 2 người đàn ông khác nhau hiện diện trong khoảng thời gian có khả năng thụ tinh.
• Các tinh trùng phải gặp và thụ tinh được với những noãn khác nhau.
• Hai phôi sau đó phải làm tổ thành công và cùng phát triển trong tử cung.

Trong trường hợp IVF/mang thai hộ như ở Úc, điều kiện lại khác. Cần đồng thời có: Một phôi IVF được chuyển vào tử cung và làm tổ thành công. Người mang thai hộ vẫn có hoạt động buồng trứng và xảy ra rụng trứng tự nhiên. Có quan hệ tình dục dẫn đến thụ thai tự nhiên trong khoảng thời gian phù hợp. Noãn được thụ tinh tự nhiên cũng phải phát triển thành phôi và làm tổ thành công. Nói cách khác, đây là một chuỗi sự kiện rất khó xảy ra đồng thời nên cực kỳ hiếm.

ẢNH: BVCC

Làm thế nào người mang thai hộ có thể vừa nhận phôi IVF vừa mang thai tự nhiên?

Đây chính là điểm đặc biệt nhất về mặt y khoa. Khi thực hiện mang thai hộ bằng IVF, mục tiêu của bác sĩ là chuẩn bị nội mạc tử cung để phôi được chuyển vào làm tổ. Tùy phác đồ, người mang thai hộ có thể sử dụng chu kỳ tự nhiên, chu kỳ tự nhiên có hỗ trợ hoặc chu kỳ hormone thay thế.

Trong chu kỳ tự nhiên hoặc chu kỳ vẫn còn hoạt động buồng trứng, nếu người phụ nữ vẫn rụng trứng, thì về lý thuyết vẫn có khả năng xảy ra thụ thai tự nhiên nếu có quan hệ tình dục vào thời điểm thích hợp.

Điều quan trọng là: Việc đã chuyển một phôi IVF không làm cho buồng trứng “ngừng hoạt động” hay tự động ngăn cản một sự thụ thai tự nhiên. Nếu 1 noãn của người mang thai hộ được thụ tinh tự nhiên và phôi này làm tổ đồng thời với phôi IVF, 2 thai có thể cùng phát triển trong tử cung.

Về nguyên tắc, đây là lý do các chương trình mang thai hộ thường có những yêu cầu rất nghiêm ngặt về việc tránh quan hệ tình dục trong khoảng thời gian quanh thời điểm chuyển phôi, nhằm loại trừ khả năng thụ thai tự nhiên đồng thời.