Sớm xây dựng sản phẩm cho Trung tâm tài chính quốc tế

Sớm có sản phẩm, dịch vụ cụ thể

Đó là yêu cầu của Thủ tướng Lê Minh Hưng khi chủ trì cuộc họp về việc tiếp tục triển khai hoạt động của Trung tâm tài chính (TTTC) quốc tế tại VN. Thủ tướng giao Phó thủ tướng Nguyễn Văn Thắng yêu cầu các cơ quan trình bổ sung chức năng, kiện toàn Hội đồng Điều hành trong tuần này và hoàn thiện Quy chế hoạt động của TTTC, Hội đồng Điều hành và cơ quan điều hành, hoàn thành trước 10.6. Song song, Bộ Tài chính chủ trì, phối hợp với các bộ, cơ quan và hai thành phố (Đà Nẵng, TP.HCM) kiến nghị, xác định danh mục các sản phẩm, dịch vụ tài chính của TTTC, trước hết là các sản phẩm, dịch vụ gắn với thương mại, đầu tư để thu hút nguồn lực phát triển cho hai thành phố, phục vụ các công trình hạ tầng trọng điểm trên địa bàn. Việc phát triển các sản phẩm này đều đã có chủ trương, cần triển khai với tinh thần không cầu toàn. Ngoài 8 nghị định đã có, cần tiếp tục nghiên cứu các quy định mới trong tháng 6 nhằm tạo cơ chế đột phá để nhanh chóng có một số sản phẩm, dịch vụ tài chính mới chủ chốt cho TTTC.

Ông Trần Thanh Hải, Hiệu trưởng Trường cao đẳng Viễn Đông, tâm đắc với chỉ đạo "việc phát triển các sản phẩm này đều đã có chủ trương, cần triển khai với tinh thần không cầu toàn" của Thủ tướng Chính phủ. Nên với các văn bản như Nghị quyết 222 của Quốc hội, Nghị định số 330/2025 của Chính phủ… gồm những quy định đã rất mở so với trước đây thì cứ làm rồi hoàn thiện dần khung pháp lý cần thiết. TTTC quốc tế cần có 4 thị trường chính là ngoại hối, thị trường vốn (gồm trái phiếu, cổ phiếu), thị trường hàng hóa và cuối cùng là thị trường kỹ thuật số, tài sản số. Trong 4 thị trường này có 2 thị trường là ngoại hối và thị trường vốn đã có từ lâu, nhưng nếu nói về sự đột phá thì cần cơ chế chuyển đổi đồng VN. "Hãy mạnh dạn vận dụng các nghị định đã ban hành để phát triển thị trường vốn", ông Hải nêu ý kiến.

ẢNH: NHẬT THỊNH

PGS-TS Nguyễn Hữu Huân, Phó chủ tịch Cơ quan điều hành TTTC quốc tế VN tại TP.HCM (VIFC-HCMC), chia sẻ hiện nay VIFC-HCMC được định hướng phát triển theo mô hình hệ sinh thái mở, gắn chặt với nền kinh tế thực, phục vụ trực tiếp các nhu cầu vốn của hạ tầng, công nghiệp, logistics, chuyển đổi xanh, đổi mới sáng tạo và đô thị thông minh của TP.HCM và cả nước. Mới đây, TTTC hàng hải đã được hình thành, bảo đảm hình thành chuỗi giá trị hàng hải quốc gia đồng bộ và toàn diện trên các lĩnh vực hàng hải cốt lõi như cảng biển, vận tải biển, logistics… Ông Huân nhấn mạnh: đây cũng là trụ cột quan trọng của VIFC-HCMC, được kỳ vọng sẽ dẫn dắt quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế của TP.HCM và VN, hướng tới mục tiêu thu hút khoảng 30% giao dịch tài chính hàng hải của VN về thực hiện trong trung tâm, tương đương khoảng 300 tỉ USD mỗi năm. Ngoài ra, trong VIFC-HCMC còn có TTTC hàng không, trung tâm fintech…Các chính sách đột phá tại trung tâm như cơ chế tài chính, quản lý ngoại tệ, huy động vốn; sandbox cho fintech và các sáng kiến tài chính mới; miễn giảm thuế cho doanh nghiệp (DN) và lao động chất lượng cao; ưu đãi visa cho lao động quốc tế.

Cho phép giao dịch hàng hóa, chứng khoán, tiền số…

Theo ông Trần Thanh Hải, Chính phủ nên mạnh dạn cấp phép vận hành các sàn giao dịch hàng hóa cho những công ty có năng lực, thông qua quá trình vừa làm vừa học để hoàn thiện khung pháp lý. Dựa vào thế mạnh của VN hiện nay là những mặt hàng có giá trị kim ngạch xuất khẩu cao, thực hiện bán sản phẩm hàng hóa giao ngay thành những hợp đồng tương lai dưới dạng các công cụ phái sinh. Ông Hải gợi ý các mặt hàng xuất khẩu chủ lực như cà phê, hồ tiêu, cao su, trong đó cà phê là mặt hàng được ưu tiên hàng đầu vì VN đang đứng vị trí số 1 thế giới về xuất khẩu. Việc triển khai sàn giao dịch cà phê sẽ rất nhanh do đã có sẵn các tiêu chuẩn về chất lượng (độ ẩm, kích thước hạt...) và hệ thống kho ngoại quan tại Bình Dương, Tân Uyên, Tân Cảng. Tương tự, hồ tiêu, cao su đều có lợi thế riêng biệt và chiếm tỷ trọng lớn trên thị trường thế giới, đều có thể làm thị trường hàng hóa giao ngay (spot) và hàng hóa phái sinh. Từ đó tạo giá trị cho đồng nội tệ vì các mặt hàng này được niêm yết và giao dịch bằng cả đồng VN và ngoại tệ. Việc này sẽ buộc các nhà đầu tư (NĐT) quốc tế phải nắm giữ đồng VN, từ đó nâng cao giá trị và tính chuyển đổi của đồng tiền quốc gia trên bản đồ tài chính thế giới.

"Như vậy, thông qua việc giao dịch hàng hóa, đồng VN có thể trở thành đồng tiền chuyển đổi. Khi đồng tiền có tính thanh khoản cao và giá trị ổn định sẽ hỗ trợ mạnh mẽ cho thị trường vốn. Các NĐT nước ngoài có thể yên tâm đầu tư vào cổ phiếu, trái phiếu VN bằng đồng nội tệ vì họ có thể dễ dàng phòng vệ rủi ro (hedging) hoặc bán đồng tiền đó ở các thị trường tài chính quốc tế khác", ông Hải nhấn mạnh và dẫn chứng trường hợp của Malaysia với mặt hàng dầu cọ. Khi Malaysia niêm yết dầu cọ bằng cả USD và đồng ringgit (MYR), có những thời điểm mua bằng đồng ringgit rẻ hơn, dẫn đến việc giá trị đồng nội tệ của họ tăng lên và trở thành đồng tiền chuyển đổi trên bản đồ tài chính thế giới.

ẢNH: NGỌC THẮNG

"Tại TTTC phải làm sao để đồng tiền chuyển đổi mới có thể thực hiện thu hút nguồn vốn ngoại. Nếu các mặt hàng mà VN chiếm ưu thế tuyệt đối trên thế giới được giao dịch bằng VND, sẽ tạo ra nhu cầu thực tế đối với đồng tiền này trên thị trường quốc tế. Lúc này buộc NĐT quốc tế phải nắm giữ VND. Khi VN giữ vị trí hàng đầu về xuất khẩu các mặt hàng như cà phê hay hồ tiêu, bất kỳ ai muốn mua những hàng hóa này đều phải có đồng VN. Điều này thay đổi vị thế của VND trở thành một phương tiện thanh toán cần thiết, cho phép nó được mua bán tại các TTTC lớn như London hay New York", ông Trần Thanh Hải chia sẻ thêm.

Rất đồng tình với quan điểm của người đứng đầu Chính phủ về việc cần thiết và cấp bách phải có sản phẩm, dịch vụ cụ thể cho TTTC quốc tế tại VN, chuyên gia kinh tế Đinh Tuấn Minh cho rằng các quy định liên quan để trung tâm đi vào hoạt động đã hình thành. Vấn đề hiện nay là hai TTTC quốc tế tại TP.HCM và Đà Nẵng phải đưa vào hoạt động càng sớm càng tốt. Bản chất của TTTC quốc tế là một hub tài chính nên cần phải có các sàn giao dịch hàng hóa, từ hàng hóa cụ thể như dầu, nông sản đến chứng khoán, tài sản số; đồng thời cấp phép cho các đơn vị cung cấp dịch vụ quản lý tài sản cho NĐT… Thậm chí để khởi động nhanh trong giai đoạn đầu thì VN không cần mở sàn riêng mà có thể cho phép các NĐT vẫn giao dịch với các sàn quốc tế nhưng thông qua mở tài khoản của các công ty thành viên tại TTTC quốc tế. Chẳng hạn, quy định cho các NĐT tham gia giao dịch hàng hóa, đầu tư chứng khoán, tài sản số trên các sàn quốc tế như sàn hàng hóa London, sàn chứng khoán Nasdaq, tài sản số Binance… mà lâu nay họ vốn đã giao dịch nhưng có quy định cụ thể các đối tượng được phép mở tài khoản thông qua các công ty được cấp phép hoạt động tại hai TTTC quốc tế tại Đà Nẵng và TP.HCM. Sau đó chúng ta có thể xem xét tạo ra sàn giao dịch riêng biệt nhưng vẫn đảm bảo lưu thông với thị trường quốc tế để có thể quản lý cũng như thu thuế, phí… Ông Minh nhấn mạnh: quan trọng là khởi động ban đầu. Giống như trước đây khi thành lập sàn chứng khoán, đưa vào giao dịch từ 25 năm trước cũng chỉ có 2 DN (2 cổ phiếu) đầu tiên tham gia, nhưng sau khi giao dịch suôn sẻ thì có nhiều DN khác lên sàn. Đồng thời trong quá trình hoạt động thì tiếp tục hoàn thiện, chỉnh sửa khung pháp lý, giải pháp kỹ thuật… để tạo thuận lợi cho NĐT và đảm bảo giao dịch thông suốt, đạt chuẩn mực giao thương quốc tế.

Phát huy hiệu quả của TTTC quốc tế

Để đẩy nhanh hoạt động và đạt hiệu quả thu hút vốn đầu tư của TTTC quốc tế tại VN, PGS-TS Nguyễn Hữu Huân cho rằng một yếu tố không kém phần quan trọng là thu hút được các định chế tài chính đầu tàu tham gia ngay từ giai đoạn đầu. Kinh nghiệm của nhiều TTTC cho thấy chỉ cần một số ngân hàng đầu tư lớn, quỹ đầu tư toàn cầu hoặc công ty quản lý tài sản hàng đầu hiện diện sẽ tạo hiệu ứng lan tỏa rất mạnh đối với thị trường. Đồng thời, hoạt động xúc tiến đầu tư cần chuyển từ quảng bá hình ảnh sang xúc tiến huy động vốn cụ thể cho từng dự án. NĐT quốc tế hiện nay không chỉ quan tâm đến cơ chế hay tầm nhìn, mà họ muốn nhìn thấy các dự án cụ thể, dòng tiền cụ thể và cơ hội đầu tư cụ thể. Nếu VIFC-HCMC có thể đóng vai trò là cầu nối giữa các dự án trọng điểm của VN với các quỹ đầu tư, ngân hàng đầu tư và các định chế tài chính toàn cầu thì sức hút của trung tâm sẽ tăng lên rất nhanh.

ẢNH: MẠNH CƯỜNG

"Tôi cho rằng thước đo thành công của VIFC-HCMC trong những năm đầu không nên là số lượng tòa nhà hay số lượng văn phòng được lấp đầy, mà phải là lượng vốn quốc tế huy động được cho nền kinh tế thực. Nếu TTTC có thể góp phần đưa hàng chục tỉ USD vào các dự án hạ tầng, năng lượng, logistics, công nghệ cao và chuyển đổi xanh, thì đó sẽ là minh chứng rõ ràng nhất cho hiệu quả của mô hình này. Khi dòng vốn được khơi thông, các định chế tài chính sẽ tự tìm đến, thanh khoản thị trường sẽ hình thành và vị thế của VIFC-HCMC trên bản đồ tài chính khu vực cũng sẽ được nâng lên một cách tự nhiên và bền vững", ông Nguyễn Hữu Huân cho hay.

Chuyên gia kinh tế Đinh Tuấn Minh cũng đồng tình, hầu như tất cả quy định cơ bản cho TTTC quốc tế tại VN đã có, chỉ cần đưa ra các sản phẩm, dịch vụ cụ thể đi vào hoạt động. Bản thân các tập đoàn, NĐT đã hoạt động ở các TTTC tại Singapore, London, Qatar hay Mỹ… khi tham gia giao dịch thực tế tại VN sẽ nắm rõ còn điều gì chưa hợp lý, rào cản nào cần tháo gỡ. Khi đó, các cơ quan điều hành sẽ xem xét điều chỉnh phù hợp. Một khi đã vận hành suôn sẻ với sự tham gia của một số tập đoàn lớn có uy tín toàn cầu thì tự động số lượng NĐT ngoại sẽ gia tăng dần. Ngoài ra, chính các NĐT nước ngoài khi đến tham gia trực tiếp tại VN cũng có thể sẽ nhìn ra được những cơ hội khác để đầu tư, thay vì trước đây họ chỉ ngồi ở các nước và không rõ lắm về thị trường VN. Khi đó người muốn đến sẽ đến, và khi đến rồi thì sẽ ở lại lâu dài. Bên cạnh đó, vấn đề liên quan về quản lý ngoại hối cũng cần được tính toán cụ thể, vì khi đã cho kết nối giao dịch các sản phẩm trong TTTC quốc tế tại VN với các sàn quốc tế thì dòng vốn phải được tự do luân chuyển, ra vô liên tục. Đồng thời, VN phải đảm bảo hạ tầng kỹ thuật, đường truyền kết nối để giao dịch thông suốt cũng như đảm bảo an toàn, bảo mật thông tin cho NĐT để tạo sự tin tưởng.

Ông Minh nhấn mạnh: quan trọng nhất của một TTTC quốc tế không phải là quản lý gì mà là một môi trường có tính tương tác rất cao trên phạm vi toàn cầu. Khi hoạt động thông suốt, TTTC sẽ giúp VN thu hút dòng vốn quốc tế lớn và đây chính là mục tiêu của VN khi xây dựng mà không phải lo lắng dòng vốn từ VN chảy ra nước ngoài. Từ đó cũng có thể góp phần tạo ra cú hích mạnh cho các chuỗi giá trị công nghệ cao như chip bán dẫn, dữ liệu lớn, thương mại điện tử xuyên biên giới; khuyến khích DN trong nước khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo…