Tăng giá điện mặt trời, khuyến khích đầu tư pin lưu trữ

Giá mua điện mặt trời tăng ở cả 3 miền

Bộ Công thương vừa phê duyệt khung giá phát điện loại hình nhà máy điện mặt trời năm 2026. So với khung giá năm 2025, giá phát điện tối đa năm nay được điều chỉnh tăng ở cả 3 miền, áp dụng cho cả nhà máy điện mặt trời mặt đất và điện mặt trời nổi, có hoặc không sử dụng hệ thống pin lưu trữ năng lượng (BESS). Cụ thể, đối với nhà máy điện mặt trời không sử dụng pin lưu trữ, mức giá tối đa tại miền Bắc là 1.591,02 đồng/kWh, miền Trung 1.293,17 đồng/kWh và miền Nam 1.104,32 đồng/kWh. So với năm 2025, mức giá này tăng lần lượt 15,07%, 16,81% và 9,12%. Đối với điện mặt trời nổi không có pin lưu trữ, khung giá tối đa tại 3 miền cũng tăng so với năm 2025 khoảng từ 112 - 254 đồng/kWh. Khung giá phát điện tại các nhà máy điện mặt trời có kết hợp BESS cũng tăng so với năm ngoái từ 105 - 241,5 đồng/kWh. Trong đó, điện mặt trời nổi có pin lưu trữ, mức giá tối đa tại miền Bắc là 2.120,31 đồng/kWh, miền Trung 1.703,21 đồng/kWh và miền Nam 1.461,39 đồng/kWh; tăng từ 94 - 243,7 đồng/kWh so với năm 2025.

ẢNH: NG.NGA

Như vậy, mức giá tối đa cao nhất trong khung giá phát điện mặt trời năm 2026 là 2.120,31 đồng/kWh, áp dụng cho nhà máy điện mặt trời nổi có kết hợp hệ thống pin lưu trữ tại miền Bắc. Trong khi đó, mức thấp nhất là 1.104,32 đồng/kWh, áp dụng cho điện mặt trời mặt đất không có pin lưu trữ tại miền Nam.

Chuyên gia năng lượng Nguyễn Quốc Việt, Tổng giám đốc Công ty Vinasol, nhận xét: "Việc phân chia khung giá theo vùng miền là tương đối hợp lý, theo nguyên tắc khu vực có hiệu suất khai thác năng lượng mặt trời thấp hơn được áp dụng mức giá cao hơn, nơi có hiệu suất cao thì mức giá thấp hơn. Điều này góp phần phát triển các dự án năng lượng mặt trời đồng đều trên cả nước, tránh tình trạng đầu tư tập trung vào một số khu vực như trước đó, dẫn đến tình trạng nơi thừa điện, nơi lại thiếu nguồn cung.

Một điểm đáng chú ý là cơ chế giá tăng cao hơn đối với các dự án đầu tư kèm hệ thống lưu trữ năng lượng (BESS), với quy mô lưu trữ tương đương 10% công suất dự án hoặc thời gian sạc, xả khoảng 2 giờ. Ông Việt đánh giá đây là hướng đi cần thiết, bởi hệ thống lưu trữ không chỉ góp phần ổn định nguồn điện đưa lên lưới mà còn cho phép tích trữ điện vào thời điểm dư thừa để phát vào các giờ cao điểm, đặc biệt là buổi tối, qua đó giảm áp lực cho hệ thống điện. "Các dự án điện mặt trời có đầu tư hệ thống lưu trữ được áp dụng mức giá phát điện cao hơn so với dự án không có hệ thống lưu trữ. Chẳng hạn, tại miền Bắc, giá phát điện tối đa đối với điện mặt trời mặt đất là 1.813,48 đồng/kWh và điện mặt trời nổi là 2.120,31 đồng/kWh. Mức giá này tạo thêm động lực cho nhà đầu tư phát triển các dự án điện mặt trời kết hợp lưu trữ, góp phần thúc đẩy mô hình năng lượng sạch có khả năng điều tiết nguồn cung trong thời gian tới", ông Nguyễn Quốc Việt bổ sung.

ẢNH: NG.NGA

Đối với khu vực sản xuất công nghiệp, ông Việt cho rằng khung giá mới có thể tạo thêm động lực phát triển nguồn điện sạch trong trung và dài hạn. Trong bối cảnh doanh nghiệp ngày càng chịu áp lực giảm phát thải, đáp ứng các tiêu chuẩn xanh từ đối tác và thị trường xuất khẩu, việc gia tăng nguồn cung điện mặt trời, nhất là các dự án có kết hợp pin lưu trữ, sẽ mở rộng khả năng tiếp cận điện sạch cho hoạt động sản xuất. Tuy nhiên, cũng cần lưu ý là mức giá trần cao hơn cũng đặt ra vấn đề về chi phí điện, bởi điện là đầu vào quan trọng của hầu hết ngành sản xuất, đặc biệt với các ngành tiêu thụ năng lượng lớn.

Có pin lưu trữ vẫn chưa đủ bảo đảm nguồn cung điện

TS Nguyễn Huy Hoạch, chuyên gia năng lượng, Hiệp hội Năng lượng Việt Nam, nói việc áp dụng cơ chế giá phù hợp, có tính đến phần công suất và dung lượng pin lưu trữ là cần thiết để khuyến khích nhà đầu tư phát triển các dự án điện mặt trời kết hợp BESS. Tuy nhiên, hiệu quả đầu tư cần được đánh giá trên cả góc độ từng dự án và toàn hệ thống điện. Bởi pin lưu trữ có thể tạo ra những giá trị bổ sung thông qua dịch chuyển điện năng giữa các thời điểm, và tăng khả năng hấp thụ năng lượng tái tạo. Vì vậy, không nên chỉ căn cứ vào chi phí đầu tư tăng thêm để đánh giá hiệu quả của mô hình này, mà cần tính toán cả lợi ích kinh tế - kỹ thuật mà BESS mang lại cho hệ thống điện.

TS Hoạch giải thích: Một trong những giá trị quan trọng nhất của BESS là khả năng dịch chuyển điện năng từ thời điểm nguồn cung dư thừa sang những thời điểm nhu cầu sử dụng điện tăng cao. Điện mặt trời thường phát công suất lớn vào ban ngày, nhất là giữa trưa, nhưng suy giảm vào cuối buổi chiều và không phát điện vào ban đêm. Trong khi đó, phụ tải có thể tiếp tục tăng cao vào buổi tối, tạo ra sự chênh lệch giữa thời điểm phát điện và thời điểm cần điện. Vì vậy, công suất lắp đặt không đồng nghĩa với công suất có thể huy động theo yêu cầu của hệ thống.

"Thông qua việc nạp điện khi nguồn cung dồi dào và phát điện trở lại vào những khung giờ hệ thống có nhu cầu cao, BESS góp phần giảm áp lực cân đối cung - cầu, hạn chế cắt giảm công suất năng lượng tái tạo và hỗ trợ vận hành hệ thống điện linh hoạt hơn. Tuy nhiên, pin lưu trữ không tạo ra năng lượng mới mà chỉ tích trữ và hoàn trả một phần điện năng đã được nạp, đồng thời có tổn thất trong quá trình chuyển đổi và lưu trữ. BESS cũng không thể thay thế hoàn toàn các nguồn điện có khả năng cung cấp công suất liên tục hoặc kéo dài trong những tình huống thiếu hụt nguồn cung. Vì vậy, chính sách khuyến khích điện mặt trời kết hợp BESS cần được nhìn nhận là giải pháp nâng cao khả năng điều tiết và tính linh hoạt của hệ thống, chứ không đồng nghĩa với việc gia tăng tương ứng nguồn điện sơ cấp hay tự nó bảo đảm an ninh năng lượng", TS Nguyễn Huy Hoạch lưu ý.

"Phát triển năng lượng tái tạo phải gắn với khả năng điều tiết, cân bằng và vận hành an toàn hệ thống điện. Điều quan trọng không chỉ là đầu tư thêm bao nhiêu MW điện mặt trời, mà còn phải tính toán đầy đủ khả năng hấp thụ nguồn điện này, bao gồm đầu tư nguồn điện linh hoạt, hệ thống lưu trữ với công suất và dung lượng phù hợp, lưới truyền tải, cùng các giải pháp điều chỉnh phụ tải và cơ chế vận hành, thị trường điện tương ứng. Chỉ khi các yếu tố này được triển khai đồng bộ, điện mặt trời mới có thể phát huy hiệu quả, đóng góp thực chất vào bảo đảm an ninh cung ứng điện quốc gia", TS Nguyễn Huy Hoạch nhấn mạnh.