Thỏa ước lao động tập thể quan trọng thế nào đối với công nhân, lao động?

Đó là chia sẻ của ông Phạm Văn Hiền, nguyên Phó giám đốc Trung tâm tư vấn pháp luật, Liên đoàn Lao động TP.HCM tại buổi tập huấn kỹ năng thương lượng ký kết thỏa ước lao động tập thể do Công đoàn phường Bình Phú tổ chức sáng 13.6.

Thỏa ước lao động tập thể thường có nội dung gì?

Bộ luật Lao động năm 2019 có nêu: Thương lượng tập thể là việc đàm phán, thỏa thuận giữa một bên là một hoặc nhiều tổ chức đại diện người lao động với một bên là một hoặc nhiều người sử dụng lao động hoặc tổ chức đại diện người sử dụng lao động, nhằm xác lập điều kiện lao động, quy định về mối quan hệ giữa các bên và xây dựng quan hệ lao động tiến bộ, hài hòa và ổn định.

ẢNH: PHAN DIỆP

Thương lượng tập thể dựa trên nguyên tắc: tự nguyện, hợp tác, thiện chí, bình đẳng, công khai, minh bạch. Từ thương lượng, người sử dụng lao động và người lao động sẽ ký kết thỏa ước lao động tập thể với những nội dung "cao hơn quy định của pháp luật, nhưng không trái với luật" để thiết lập những tiêu chuẩn có lợi hơn cho người lao động. Đặc biệt, thỏa ước lao động tập thể cũng nên tránh việc liệt kê, nêu lại những quy định, nội quy của doanh nghiệp...

Một số nội dung thường được nêu trong các thỏa ước lao động tập thể như:

• Tiền lương, trợ cấp, nâng lương, thưởng, bữa ăn và các chế độ khác.
  
• Mức lao động và thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi, làm thêm giờ, nghỉ giữa ca.
  
• Bảo đảm việc làm đối với người lao động.
  
• Bảo đảm an toàn, vệ sinh lao động; thực hiện nội quy lao động.
  
• Điều kiện, phương tiện hoạt động của tổ chức đại diện người lao động; mối quan hệ giữa người sử dụng lao động và tổ chức đại diện người lao động.
  
• Cơ chế, phương thức phòng ngừa, giải quyết tranh chấp lao động.
  
• Bảo đảm bình đẳng giới, bảo vệ thai sản, nghỉ hằng năm; phòng, chống bạo lực và quấy rối tình dục tại nơi làm việc...

Vai trò của thỏa ước lao động tập thể

Ông Hiền lấy ví dụ, hiện mức lương tối thiểu vùng 1 ở TP.HCM là 5,31 triệu đồng/tháng. Đây là mức sàn thấp nhất mà doanh nghiệp phải trả cho người lao động trong điều kiện lao động bình thường. Theo đó, người lao động có thể thương lượng với doanh nghiệp yêu cầu một mức lương cao hơn lương tối thiểu vùng. Kèm theo đó là chế độ nâng lương, tiền thưởng hay thời gian làm việc ít hơn 48 tiếng/tuần theo quy định nhưng vẫn được hưởng nguyên lương...

ẢNH: PHAN DIỆP

Tuy trong bộ luật Lao động 2019 hay hợp đồng lao động đã nêu rõ các quyền, nghĩa vụ liên quan giữa người lao động và sử dụng lao động, nhưng trong quá trình làm việc vẫn thường xảy ra tranh chấp. Khi đó, ngoài căn cứ vào hợp đồng lao động, các bên còn có thể dựa trên nội dung của thỏa ước lao động tập thể để giải quyết, đảm bảo hài hòa quyền lợi.

Cụ thể, bộ luật Lao động 2019 có quy định, trường hợp hợp đồng lao động có thời hạn hết hạn trong thời gian lao động nữ mang thai hoặc nuôi con dưới 12 tháng tuổi thì được ưu tiên giao kết hợp đồng lao động mới. Tuy nhiên, trường hợp này là "ưu tiên", không phải là bắt buộc nên người sử dụng lao động vẫn có quyền chấm dứt hợp đồng.

Ông Hiền phân tích: "Từ đó, vấn đề 'ưu tiên' này cần được các bên thương lượng, đưa vào thỏa ước lao động tập thể ngay từ đầu để bảo vệ quyền lợi cho những lao động nữ trong trường hợp mang thai hay nghỉ thai sản...".

"Tổ chức công đoàn đại diện cho tiếng nói, đấu tranh bảo vệ quyền lợi cho người lao động. Vì thế, những cán bộ công đoàn cơ sở trong doanh nghiệp, đơn vị cần tìm hiểu và nghiên cứu kỹ về các điều luật, nội dung có thể đưa vào thỏa ước lao động tập thể để bảo vệ cho quyền và lợi ích của người lao động", ông Hiền nhấn mạnh.

Ảnh: Phan Diệp

Trong khuôn khổ buổi tập huấn, ông Hiền còn chia sẻ thông tin về vấn đề an toàn vệ sinh lao động, quy chế dân chủ ở cơ sở và hoạt động ban thanh tra nhân dân năm 2026.

Bà Nguyễn Thụy Đan Vân, Phó chủ tịch Công đoàn phường Bình Phú, cho biết: "Buổi tập huấn trang bị kiến thức và kỹ năng về công tác thương lượng, ký kết thỏa ước lao động tập thể cho khoảng 100 cán bộ công đoàn cơ sở. Ngoài ra, hoạt động cũng giúp nâng cao nhận thức, phương pháp kỹ năng hoạt động về công tác an, vệ sinh lao động tại các đơn vị, doanh nghiệp... để phòng ngừa tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp và sự cố kỹ thuật gây mất an toàn lao động trong quá trình sản xuất kinh doanh".