Tôi chọn nghề hay nghề đã chọn tôi?

Năm 1993, tôi đến với nghề dạy học khi còn chưa dám nói mình yêu nghề. 33 năm sau, lại một mùa 20.11, tôi mới hiểu vì sao mình đã ở lại.

Năm nào cũng vậy, khi tháng 11 về, tôi lại ngồi một mình lâu hơn thường lệ. Không phải để đếm hoa hay lời chúc mà để nhớ học trò. Có em vẫn còn giữ liên lạc. Có em đã bặt tin từ lâu. Có em, tôi chỉ còn nhớ dáng ngồi, không còn nhớ tên.

Nếu ai hỏi tôi có chọn lại nghề này không, tôi sẽ trả lời ngay: có. Nhưng nếu hỏi năm ấy tôi có thật sự chọn nó không, tôi phải thành thật: không hẳn.

Có những nghề mình không chọn. Nghề chọn mình, rồi lặng lẽ giữ mình lại.

Tôi chọn nghề, hay nghề đã chọn tôi? - Ảnh 2.

Điều giữ chân người thầy, có lẽ đến hôm nay vẫn không phải đồng lương, mà là tấm lòng của người học

ảnh: Nhật Thịnh

Vào sư phạm vì nhà nghèo

Đầu những năm 1990, đời sống còn nhiều khó khăn. Nhà tôi nghèo. Cánh cửa đại học khi ấy là một giấc mơ xa xỉ, bởi học phí là cả một gánh nặng. Học sư phạm thì không phải đóng học phí. Thế là tôi vào sư phạm. Đơn giản vậy thôi.

Hồi đó, người ta hay nói nửa đùa nửa thật: "Chuột chạy cùng sào mới vào sư phạm". Nghe mà chạnh lòng, nhưng tôi không cãi được. Tôi đến với nghề giáo không phải bằng một giấc mơ mà vì không còn con đường nào khác.

Người ta còn nói: "Ăn như sư, ở như phạm". Tôi biết cái nghèo đang chờ mình phía trước. Vậy mà tôi vẫn bước vào, với một tâm thế rất đỗi bình thường: có việc làm, đỡ đần được cho gia đình là mừng rồi.

Gói quà ướt Ngày Nhà giáo Việt Nam 20.11 đầu tiên

Năm 1993, ra trường, tôi nhận công tác ở Trường cấp 1-2 Tân Ninh, huyện Tân Thạnh, tỉnh Long An (nay là tỉnh tây Ninh). Tân Ninh là một xã vùng sâu của Đồng Tháp Mười. Mùa nước, đồng ruộng mênh mông. Học trò đến lớp bằng xuồng, bằng ghe. Đời sống giáo viên vùng sâu khi ấy, không gì tả đúng hơn câu vè: "Thầy giáo tháo giày đi chân đất/Nhà trường nhường trà uống nước trong". Lương không đủ sống. Có những đêm nằm nghe ếch nhái kêu ngoài đồng, tôi tự hỏi mình sẽ trụ được bao lâu.

Quê nghèo, nhưng người dân thương thầy cô lắm. Cái thương mộc mạc, không nói thành lời. Khi thì con cá mới giăng được, khi thì nải chuối sau hè. Họ mang đến, đặt xuống rồi đi, như sợ thầy ngại.

Rồi Ngày Nhà giáo Việt Nam  20.11 đầu tiên trong đời làm thầy đến.

Sáng hôm ấy, một cậu học trò lớp 7 đứng ngập ngừng trước cửa phòng tập thể. Quần áo em ướt sũng, tóc còn nhỏ nước. Em kể trên đường đến trường, mấy đứa bạn giỡn, ghe lật. Rồi em rụt rè đưa tôi một gói thuốc lá Jet bọc trong tờ giấy bóng. Bên ngoài là mảnh giấy ghi mấy dòng chúc viết tay nắn nót, nước đã làm lem hết mực.

Tôi cầm gói quà mà nghẹn lại. Em biết thầy hút thuốc, nên nhịn tiền ăn quà, dành dụm mua tặng. Ghe lật, người ướt hết, em vẫn giữ được món quà, vẫn đến, chỉ để trao tận tay thầy.

Tôi đã nhận nhiều bó hoa đẹp hơn. Nhưng chưa món quà nào làm tôi nhớ lâu như gói quà ướt ấy. Có lẽ chính buổi sáng hôm ấy, nghề giáo đã bắt đầu giữ tôi lại. Không phải bằng đồng lương, mà bằng tấm lòng của một đứa trẻ.

Nghề giáo là nghề phải học suốt đời

Năm 2000, tôi lên TP.HCM, chuyển sang giảng dạy cho cán bộ, đảng viên. Học trò của tôi giờ là những cán bộ lãnh đạo, quản lý ở các địa phương. Nhiều người lớn tuổi hơn tôi, từng trải hơn tôi.

Đứng trước họ, tôi hiểu mình không thể chỉ dạy bằng sách vở. Họ đi lên từ thực tiễn, ngày ngày va chạm với thực tiễn. Tôi phải tự đặt cho mình yêu cầu cao hơn: đọc nhiều hơn, nghĩ sâu hơn, hiểu cơ sở hơn rồi mới dám đứng lớp. Có những câu hỏi của học viên khiến tôi trăn trở mấy đêm. Có những buổi, chính họ dạy lại tôi.

Bác Hồ từng căn dặn: phải học ở trường, học ở sách vở, học lẫn nhau và học ở nhân dân. Càng đứng lớp lâu, tôi càng thấm lời dạy ấy. Người thầy không chỉ dạy học viên mà còn phải học từ học viên. Nghề giáo, hóa ra, là nghề phải học suốt đời.

Tôi chọn nghề, hay nghề đã chọn tôi? - Ảnh 4.

Nghề giáo rèn sự kiên nhẫn, lắng nghe, biết ơn những điều nhỏ bé...

ảnh: Nhật Thịnh

Một việc nhỏ thầy đã quên

Hai năm trước, tôi cùng đoàn học viên đi nghiên cứu thực tế ở một xã mới sau sắp xếp. Người tiếp đoàn là lãnh đạo xã, cũng là học viên cũ mà tôi từng hướng dẫn viết luận văn tốt nghiệp.

Trong buổi làm việc, anh nhắc lại một chuyện cũ. Hồi đó anh vừa đi học, vừa gánh việc ở cơ sở. Nhà xa, đường sá đi lại khó khăn, mỗi lần lên trường mất trọn một ngày đường. Thầy trò trao đổi qua email. Anh gửi bài, tôi đọc, góp ý, gửi lại. Cứ thế, từng chương một. Anh bảo nhờ vậy mà đỡ biết bao vất vả.

Tôi ngồi nghe mà lặng người. Thật lòng, tôi đã quên chuyện ấy từ lâu. Với tôi, đó chỉ là một việc bình thường, ai làm thầy cũng sẽ làm. Vậy mà anh nhớ. Nhớ suốt bao năm.

Người thầy không bao giờ biết hết mình đã để lại gì nơi người học. Có khi một bài giảng soạn kỹ mấy đêm, học trò quên. Còn một việc nhỏ mình làm vô tình, lại theo họ cả đời. Từ hôm ấy, tôi càng dặn mình phải cẩn trọng hơn trong từng lời nói, từng việc làm, dù là nhỏ nhất.

Và tôi chọn lại nghề

Từ cậu học trò lớp 7 với gói quà ướt giữa Đồng Tháp Mười, đến người học viên cũ với những lá thư điện tử, họ không biết rằng tôi mới là người nhận được nhiều hơn.

Đời sống nhà giáo hôm nay đã khác xưa. Những câu vè về cái nghèo của thầy cô đã lùi xa. Nhưng nghề dạy học vẫn còn những nhọc nhằn riêng. Và thứ giữ chân người thầy, có lẽ đến hôm nay vẫn không phải đồng lương, mà là tấm lòng của người học.

Nghề đã nhào nặn tôi, dạy tôi kiên nhẫn, dạy tôi lắng nghe, dạy tôi biết ơn những điều nhỏ bé. Vậy tôi chọn nghề, hay nghề chọn tôi? Năm 1993, nghề chọn tôi. Nhưng suốt 33 năm qua, mỗi lần bước lên bục giảng, tôi lại chọn nghề thêm một lần nữa.

Mùa Nhà giáo Việt Nam 20.11 này, tôi xin cúi đầu tri ân những thầy cô đã dạy tôi nên người. Tri ân những đồng nghiệp vẫn lặng lẽ bám lớp nơi vùng sâu, vùng xa. Và cảm ơn những học trò, học viên đã cho tôi hiểu: làm thầy là gieo hạt, không cần biết hạt nảy mầm nơi đâu, cũng không cần ai nhớ người gieo.


Bạn không thể gửi bình luận liên tục. Xin hãy đợi
60 giây nữa.