Tổng lực đảm bảo cung ứng điện 2027

09/11/2026 05:37 GMT+7

Tác động của El Nino cường độ rất mạnh kéo dài đến giữa 2027 khiến nhiều hồ thủy điện nguy cơ không đủ nước, sản lượng sụt giảm mạnh, tạo áp lực lớn cho nhiệm vụ đảm bảo cung ứng điện trong năm tới.

Giao chỉ tiêu phát triển điện mặt trời cho các địa phương

El Nino kéo dài khiến sản lượng thủy điện sụt giảm mạnh so với năm 2025, gây áp lực cho nhiệm vụ đảm bảo cung ứng điện năm 2027. Đây là vấn đề được đặt ra tại hội nghị về phương thức vận hành hệ thống điện quốc gia và công tác bảo đảm cung ứng điện năm 2027 - 2028 do Bộ Công thương tổ chức ngày 7.11 vừa qua.

Số liệu từ Công ty Vận hành hệ thống điện và thị trường điện quốc gia (NSMO) và Cục Điện lực cho thấy sản lượng điện sản xuất và nhập khẩu năm 2026 ước đạt 356,2 tỉ kWh, tăng 10,3% so với năm 2025, cao hơn kịch bản cơ sở (tăng 8,5%) khoảng 6,2 tỉ kWh. Đáng lưu ý, do tác động của El Nino, nước về hồ thủy điện chỉ đạt khoảng 80% so với trung bình nhiều năm khiến sản lượng thủy điện dự kiến thấp hơn năm 2025 khoảng 18,5 tỉ kWh.

Chịu trách nhiệm đảm bảo cung ứng điện cho miền Bắc với nhiều trung tâm sản xuất công nghiệp lớn, bà Đỗ Nguyệt Ánh, Chủ tịch HĐTV Tổng công ty Điện lực miền Bắc (EVNNPC), cho biết tốc độ tăng trưởng công suất đỉnh (Pmax) năm 2027 dự kiến từ 2.300 - 2.900 MW nhưng khó khăn với doanh nghiệp này là không có nhiều nguồn điện mới bổ sung. Hiện nay, một số nguồn mới dự kiến đi vào vận hành như Nhà máy nhiệt điện Na Dương 2 (110 MW), thủy điện Yên Sơn (90 MW) và khoảng 200 - 300 MW từ các thủy điện nhỏ. Tuy nhiên, toàn bộ lượng công suất này chỉ vừa đủ bù đắp cho sự cố kéo dài tại tổ máy thuộc nhà máy nhiệt điện Nghi Sơn 2 (660 MW),

"Chúng tôi phải chuẩn bị tinh thần bước vào mùa khô năm 2027 mà không có nguồn điện mới và đang quyết liệt đẩy mạnh các giải pháp đảm bảo cung ứng điện", bà Ánh nói và cho biết thêm về hệ thống pin lưu trữ (BESS), EVNNPC đã lắp đặt 245 MW và cam kết hoàn thành chỉ tiêu 530 MW trong quý 1/2027.

Đối với các địa phương, EVNNPC chủ động làm việc trực tiếp với lãnh đạo tỉnh/thành để áp chỉ tiêu. Tỉnh/thành tăng trưởng kinh tế phụ tải bao nhiêu thì phải tự phát triển điện mặt trời mái nhà tương ứng để bù vào. Đến nay, nhiều địa phương như Bắc Ninh, Hưng Yên, Thanh Hóa, Lai Châu... trực tiếp đối thoại, yêu cầu các doanh nghiệp, khách hàng lớn phối hợp phát triển điện mặt trời mái nhà.

Nếu không chủ động phát triển điện mặt trời mái nhà, doanh nghiệp sẽ bị xếp xuống cuối danh sách ưu tiên cấp điện khi hệ thống quốc gia gặp sự cố cắt giảm. Nhờ đó, sản lượng điện mặt trời mái nhà ở miền Bắc tăng vọt lên 813 MW, gấp gần 3 lần tổng công suất lũy kế của nhiều năm trước cộng lại. Đặc biệt, tại Bắc Ninh, đến hết tháng 10 đã có 1.243 khách hàng phát triển điện mặt trời mái nhà, với tổng công suất 187,6 MW.

Từ thực tiễn trên, Chủ tịch HĐTV EVNNPC đề nghị Bộ Công thương sớm kiến nghị Thủ tướng Chính phủ giao chỉ tiêu cho các tỉnh, thành phố trong phát triển điện mặt trời mái nhà, bổ sung đối tượng là khách hàng ở các khu công nghiệp, cụm công nghiệp phải tham gia.

Ông Nguyễn Danh Duyên, Chủ tịch HĐTV Tổng công ty Điện lực Hà Nội (EVNHANOI), cho biết dự báo Pmax năm 2027 có thể chạm mốc 7.000 MW, tăng trưởng từ 8 - 12%. Nhìn chung, hệ thống lưới điện 110 - 220 kV đáp ứng tốt nhưng lưới điện 500 kV có thể xuất hiện tình trạng quá tải cục bộ vào một số thời điểm.

Chuẩn bị cho cao điểm năm tới, EVNHANOI tăng tốc triển khai hệ thống BESS và giải pháp phụ tải. Đến cuối tháng 5.2027, tổng công suất BESS dự kiến đưa vào vận hành đạt 355 MW, góp phần giải tỏa áp lực công suất đỉnh. Ngoài ra, EVNHANOI kiểm soát chặt chẽ 1.300 khách hàng lớn có sản lượng tiêu thụ từ 0,5 triệu kWh trở lên để thực hiện điều chỉnh phụ tải trong 2 khung giờ cao điểm (12 - 15 giờ và 21 - 23 giờ), dự kiến giảm tương ứng 130 MW và 110 MW. Chương trình điều chỉnh phụ tải thương mại (DR) có 2.900 khách hàng tham gia kỳ vọng giảm thêm 150 MW. EVNHANOI đã làm việc với hơn 200 khách hàng có máy phát điện độc lập, sẵn sàng huy động thêm 100 MW trong trường hợp hệ thống gặp khó khăn. "Tổng cộng các giải pháp nguồn và phụ tải, EVNHANOI sẽ hỗ trợ cho hệ thống khoảng 1.000 MW vào ban ngày và hơn 700 MW vào ban đêm", ông Tuyên nói.

Ông Nguyễn Anh Tuấn, Tổng giám đốc Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), cho hay nếu tính toán theo kịch bản cực đoan nhất và thủy văn hiện nay, sản lượng thủy điện năm 2027 chỉ khoảng 85 - 86 tỉ kWh, tương đương năm 2026. Về khả năng huy động điện khí, ông Tuấn chỉ ra nếu cung cấp đủ nhiên liệu có thể khai thác tối đa 7.000 giờ, sẽ có thêm 62 tỉ kWh.

Khẳng định sẵn sàng các kịch bản ứng phó cho năm 2027, ông Tuấn thông tin EVN đã chỉ đạo tất cả các nhà máy nhiệt điện than tích trữ nguyên liệu không phải ở mức tối thiểu tồn kho 15 ngày mà tích trữ theo diện tích kho có thể chứa được. Số liệu cập nhật cho thấy đã có những đơn vị tích trữ vượt 2 lần so với quy định để đảm bảo sản xuất điện khi các chuyến tàu chở nhiên liệu gặp rủi ro, về không kịp tiến độ. Ngoài ra, EVN đang đẩy mạnh đàm phán với Trung Quốc để nhập khẩu khoảng 4,2 tỉ kWh trong năm 2027.

Bằng mọi giải pháp, phải đảm bảo cung ứng điện

Bà Đỗ Nguyệt Ánh kiến nghị Bộ Công thương ban hành quy định riêng cho khung giờ cao điểm - thấp điểm áp dụng cho hệ thống thủy điện nhỏ miền Bắc, thay vì áp dụng theo khung giờ cao điểm chung của biểu giá bán lẻ điện mới áp dụng từ ngày 1.11.

Phân tích điểm bất hợp lý, bà Ánh cho rằng biểu giá mới quy định giờ cao điểm phát điện của thủy điện nhỏ dịch chuyển sang khung từ 17 giờ 30 phút - 22 giờ 30 phút. Tuy nhiên các hồ chứa thủy điện nhỏ ở miền Bắc có đặc thù là dung tích rất nhỏ hoặc không có hồ chứa nên chỉ tích đủ nước phát điện trong khoảng 3 tiếng. Nếu các nhà máy này xả hết nước từ 17 giờ 30 thì đến 20 giờ 30 phút là cạn nước, không thể phát điện. Trong khi đó, 2 thời điểm nắng nóng cao điểm mà lưới điện miền Bắc thực sự cần hỗ trợ rơi vào khung giờ trưa từ 12 giờ 30 phút - 15 giờ 30 phút và giờ đêm từ 20 giờ 30 phút - 23 giờ 30 phút.

"Nếu theo quy định mới, thủy điện nhỏ dồn phát điện sớm thì đúng 2 khung giờ hệ thống cần nhất lại không có nguồn hỗ trợ. Năm 2026, thủy điện nhỏ hỗ trợ đắc lực cho miền Bắc tới khoảng 2.000 MW vào các giờ cao điểm. Nếu không có quy định riêng để điều chỉnh ngay, mùa hè năm 2027 hệ thống điện miền Bắc chắc chắn sẽ thiếu hụt trong khung giờ trưa và tối", bà Ánh nói.

Bộ Công thương nhận định El Nino kéo dài tới tháng 6.2027, nhu cầu điện tiếp tục tăng khoảng 10% trên nền cao năm 2026. Trong khi đó, các nguồn điện nền chưa kịp vào vận hành do cần thời gian đầu tư, tình hình địa chính trị thế giới tiềm ẩn bất ổn tác động tới chuỗi cung ứng và giá than, LNG nhập khẩu khiến công tác vận hành hệ thống năm 2027 sẽ đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức.

Chỉ đạo tại hội nghị ngày 7.11, Bộ trưởng Bộ Công thương Lê Mạnh Hùng yêu cầu trong mọi trường hợp, phải cung ứng đủ năng lượng, đặc biệt là điện cho nhu cầu phát triển kinh tế và đời sống nhân dân bằng các giải pháp cụ thể, khả thi. Các công trình nguồn, lưới xác định bắt buộc phải vào vận hành năm 2027; các đơn vị phải có mốc thời gian cụ thể, đảm bảo đúng tiến độ.

NSMO, Cục Điện lực xây dựng các phương án điều hành, kịch bản cung ứng điện cho cao điểm mùa khô 2027; làm rõ khả năng cung ứng điện theo từng giai đoạn, có số liệu dự báo nhu cầu và biểu đồ phụ tải; tính đủ khả dụng nguồn và các rủi ro, kể cả sự cố xảy ra đồng thời, sự cố kép, bảo đảm độ ổn định và dự phòng của hệ thống.

Người đứng đầu Bộ Công thương giao NSMO, Cục Điện lực phối hợp Bộ Nông nghiệp - Môi trường, các địa phương thực hiện tích nước tối đa tới ngày 31.12.2026 và tiếp tục giữ nước đến hết ngày 31.3.2027; quản trị tối ưu, tiết kiệm tài nguyên nước cho phát điện. Các nhà máy điện xây dựng kế hoạch vận hành, bảo dưỡng tổng thể; ưu tiên sửa chữa các nhà máy nhiệt điện từ tháng 1 - 4, hạn chế tối đa dừng máy vào cao điểm mùa khô và cuối năm, siết chặt kỷ luật vận hành, tuyệt đối không để xảy ra sự cố chủ quan.

Cục Năng lượng - Dầu khí phối hợp Petrovietnam, PV GAS, TKV và các doanh nghiệp xây dựng biểu đồ cung cấp nhiên liệu đồng bộ; đẩy nhanh hoàn thiện cơ chế nhập khẩu LNG, kết nối kho LNG Cái Mép với Thị Vải sẵn sàng cấp khí sớm, bảo đảm tồn kho than và dầu dự phòng cho mùa khô. Cục Điện lực đôn đốc các chủ đầu tư đẩy nhanh các trạm biến áp 500 kV cấp điện cho miền Bắc, đẩy mạnh nhập khẩu điện; giao chỉ tiêu phát triển điện mặt trời mái nhà cho các địa phương; phát triển hệ thống BESS theo quy mô và khung giá quy định.

Bộ trưởng Bộ Công thương cũng đề nghị các đơn vị, địa phương triển khai hiệu quả Chỉ thị số 10/CT-TTg về tiết kiệm điện; thực hiện điều chỉnh phụ tải, phấn đấu giảm tối thiểu khoảng 3.000 MW công suất đỉnh tại miền Bắc năm 2027.