Có những gia đình chưa bao giờ thiếu tình yêu thương, điều các thành viên còn thiếu chỉ là cách để người thân cảm nhận được tình yêu ấy. Có lẽ vì thế mà Trường Hè, 2001 để lại nhiều dư âm sau khi khép lại.
Bộ phim dài đầu tay của đạo diễn gốc Việt Dužan Duong không chỉ khắc họa cuộc sống của cộng đồng người Việt tại CH Czech đầu những năm 2000, mà còn chạm đến một khoảng lặng quen thuộc trong nhiều gia đình.
Lấy bối cảnh năm 2001, phim theo chân Kiên, chàng trai 17 tuổi được đón sang CH Czech đoàn tụ với bố mẹ và em trai sau 10 năm sống xa gia đình ở Việt Nam. Nhưng cuộc đoàn tụ ấy không diễn ra như một sự trở về trọn vẹn. Kiên bước vào căn nhà của chính mình như một người xa lạ; còn những người thân cũng lúng túng trong cách đón nhận cậu.
Trường Hè, 2001 là bộ phim dài đầu tay của đạo diễn gốc Việt Dužan Duong
ẢNH: Spring Auteurs
Những cuộc cãi vã, sự chống đối và bầu không khí ngột ngạt là những tình tiết của một bi kịch quen thuộc: mỗi người bày tỏ tình yêu thương theo cách riêng, bằng một "ngôn ngữ" mà người còn lại không biết cách lắng nghe.
Với người cha, tình yêu dành cho gia đình là toàn tâm lao vào cuộc mưu sinh. Ông tin rằng chỉ cần chu toàn cho gia đình, giúp các con có cuộc sống tốt hơn mình là đủ. Nhưng với Kiên, những điều ấy không thể bù lại cảm giác từng bị bỏ lại suốt tuổi thơ, và cậu cũng không biết cách nói rằng mình đang tổn thương. Cậu khoác lên vẻ ngoài gai góc, lạnh lùng, nổi loạn để che giấu một nhu cầu rất bình thường: được nhìn thấy, được lắng nghe và được giữ lại. Ngay cả Tài, cậu em trai chưa từng thật sự lớn lên cùng anh, cũng bộc lộ sự tò mò và mong muốn kết nối bằng những hành động vụng về, đôi lúc đầy tổn thương.
Không ai trong căn nhà ấy thiếu cảm xúc. Họ chỉ bất lực trong việc hiểu "ngôn ngữ" của nhau: sự hy sinh bị hiểu thành thờ ơ, nhu cầu được yêu thương bị nhìn như sự nổi loạn, còn mong muốn được gần gũi lại hiện lên dưới hình thức xung đột.
Lựa chọn kể chuyện qua ba góc nhìn của người cha, Tài và Kiên giúp bộ phim không vội vàng phân định đúng - sai. Cùng một sự việc, mỗi nhân vật lại mang theo một ký ức và một cách lý giải khác. Nhờ đó, người xem không chỉ nhìn thấy những gì họ làm, mà còn hiểu được điều họ chưa bao giờ nói ra.
Với thời lượng khoảng 103 phút, Trường Hè, 2001 chọn nhịp kể chậm rãi, dành nhiều khoảng lặng để các mâu thuẫn âm thầm tích tụ thay vì liên tục đẩy lên cao trào. Phần hình ảnh sử dụng ánh sáng tự nhiên và đặt máy quay gần nhân vật, khiến khán giả có cảm giác như đang hiện diện trong chính không gian sống của họ. Những khu chợ vùng biên, căn hộ chật hẹp hay những chuyến xe xuyên đêm không chỉ tái hiện một cộng đồng người Việt còn ít được khắc họa trên màn ảnh, mà còn phản chiếu cảm giác lạc lõng của những con người luôn đứng giữa hai quê hương.
Diễn xuất là một trong những điểm sáng của bộ phim. Bùi Thế Dương mang đến một Kiên gai góc nhưng không hề một màu; Tô Tiến Tài (vai Tài) khiến những phản ứng bốc đồng của cậu em nhỏ vừa đáng giận vừa đáng thương. Đáng chú ý hơn cả là Lê Quỳnh Lan trong vai mẹ Lan.
Dù câu chuyện được kể chủ yếu qua góc nhìn của ba nhân vật nam, mẹ Lan vẫn để lại ấn tượng sâu sắc. Không có quá nhiều thoại hoặc những màn bùng nổ cảm xúc, nhưng ánh mắt, sự nhẫn nhịn, những khoảng lặng thông qua diễn xuất tiết chế và giàu nội lực của Lê Quỳnh Lan, đã khắc họa thành công hình ảnh người phụ nữ luôn cố gắng hàn gắn những rạn nứt trong gia đình, cũng như âm thầm gánh phần lớn sức nặng cảm xúc của gia đình.
Điểm khiến Trường Hè, 2001 chưa thật sự trọn vẹn nằm ở đoạn kết. Sau khi dành phần lớn thời lượng để tích lũy những mâu thuẫn gay gắt, quá trình hàn gắn diễn ra khá chóng vánh nên chưa thật sự thuyết phục.
Dẫu vậy, điều đáng quý nhất mà Trường Hè, 2001 để lại có lẽ không nằm ở câu chuyện trên màn ảnh. Bùi Thế Dương (Kiên) từng chia sẻ rằng sau khi cùng gia đình xem phim, mọi người đã khóc và lần đầu có một cuộc trò chuyện thật sự. Đó cũng là lúc điện ảnh vượt khỏi khuôn khổ của một bộ phim để trở thành chất xúc tác cho một cuộc đối thoại trong gia đình.
Khoảng cách xa xăm nhất trong Trường Hè, 2001 vì thế không phải là quãng đường từ Việt Nam đến CH Czech, cũng không chỉ là 10 năm xa cách. Đó là khoảng cách giữa những người vẫn yêu thương nhau nhưng chưa học được cách để người khác cảm nhận tình yêu ấy.
Giữa những suất chiếu cuối cùng ngoài rạp, giá trị lớn nhất của Trường Hè, 2001 không chỉ đơn giản là kể câu chuyện của một gia đình Việt nơi xứ người, mà còn khiến mỗi người khi bước ra khỏi rạp sẽ nghĩ nhiều hơn về những người thân yêu của mình. Có lẽ, đó cũng là lý do bộ phim xứng đáng được nhiều hơn khán giả xem và cảm nhận trước khi rời rạp.
Bình luận (0)