Vì sao doanh nghiệp vẫn phải 'sát hạch' nhân lực đã có chứng chỉ?

Tại tọa đàm "Năng suất lao động và chuẩn hóa kỹ năng nghề trong lĩnh vực spa - thẩm mỹ" do Hội Giáo dục nghề nghiệp TP.HCM phối hợp tổ chức ngày 27.8, nhiều ý kiến cho rằng khoảng cách giữa đào tạo và nhu cầu thực tiễn của doanh nghiệp vẫn là một trong những điểm nghẽn lớn nhất của ngành hiện nay.

Doanh nghiệp vẫn phải "sát hạch" lại

Một trong những tham luận thu hút sự quan tâm tại tọa đàm là phần trình bày của bà Võ Ngọc Thanh, Founder kiêm CEO KIAI Wellness Group, với chủ đề "Không thiếu chương trình, thiếu hạ tầng đánh giá: Đề xuất chuẩn hóa kỹ năng nghề lĩnh vực spa - thẩm mỹ từ góc nhìn doanh nghiệp sử dụng lao động".

Từ góc nhìn của đơn vị trực tiếp tuyển dụng và sử dụng lao động, bà Thanh cho rằng thị trường hiện không thiếu các khóa học, trung tâm đào tạo hay chứng chỉ nghề. Tuy nhiên, "điều doanh nghiệp thiếu là một hệ thống đánh giá năng lực đủ tin cậy để biết người học thực sự làm được gì sau khi tốt nghiệp".

ẢNH: THƯƠNG NGUYÊN

Thực tế, nhiều doanh nghiệp hiện vẫn phải tổ chức đánh giá lại kỹ năng nghề đối với ứng viên trước khi tuyển dụng chính thức. Một chứng chỉ hoàn thành khóa học chưa phản ánh đầy đủ khả năng thực hành, mức độ thành thạo kỹ thuật, khả năng xử lý tình huống hay mức độ tuân thủ quy trình nghề nghiệp của người học.

Điều này khiến quá trình tuyển dụng kéo dài hơn, đồng thời làm tăng chi phí đào tạo nội bộ cho doanh nghiệp. Có trường hợp, người lao động sau khi được tuyển dụng vẫn phải trải qua nhiều tháng đào tạo lại trước khi có thể trực tiếp phục vụ khách hàng.

Theo ban tổ chức, trình độ người lao động trong ngành spa - thẩm mỹ hiện còn không đồng đều; chương trình đào tạo giữa các cơ sở có sự chênh lệch lớn; việc đánh giá kết quả học tập ở nhiều nơi vẫn thiên về hoàn thành khóa học hơn là chứng minh năng lực thực hành thực tế. Không ít doanh nghiệp phải đào tạo lại người lao động sau tuyển dụng.

Thừa người học nhưng thiếu nhân lực chất lượng

Phát biểu tại tọa đàm, NGƯT- Thạc sĩ Lâm Văn Quản, Chủ tịch Hội Giáo dục nghề nghiệp TP.HCM, cho rằng trong lĩnh vực spa - thẩm mỹ, năng suất lao động không thể chỉ đo bằng số lượng khách hàng được phục vụ. Điều quan trọng hơn là chất lượng dịch vụ, mức độ an toàn cho khách hàng, hiệu quả sử dụng nguồn lực cũng như việc tuân thủ các chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp.

Theo ông Quản, trong bối cảnh ngành làm đẹp phát triển nhanh, việc chuẩn hóa kỹ năng nghề là yêu cầu cần thiết nhằm xác định rõ năng lực đối với từng vị trí việc làm, đồng thời góp phần nâng cao chất lượng đào tạo và bảo đảm sự phát triển bền vững của ngành.

Tại tọa đàm, ông Trần Anh Tuấn, Phó chủ tịch Hội Giáo dục nghề nghiệp TP.HCM, cho biết ngành spa - thẩm mỹ đang duy trì tốc độ tăng trưởng từ 10 - 15% mỗi năm, kéo theo nhu cầu nhân lực rất lớn ở nhiều vị trí như kỹ thuật viên spa, chuyên viên chăm sóc da, chuyên viên phun xăm thẩm mỹ, massage trị liệu, tư vấn viên hay quản lý cơ sở làm đẹp.

Tuy nhiên, theo ông Tuấn, nghịch lý hiện nay là "doanh nghiệp luôn trong tình trạng cần tuyển người nhưng khó tìm được nhân sự đáp ứng đầy đủ yêu cầu nghề nghiệp".

Một trong những nguyên nhân là nguồn nhân lực của ngành được hình thành từ rất nhiều kênh khác nhau như trường nghề, trung tâm đào tạo ngắn hạn, đào tạo tại doanh nghiệp hoặc truyền nghề. Chưa có một hệ thống chuẩn nghề thống nhất khiến chất lượng lao động chênh lệch đáng kể giữa các cơ sở đào tạo.

ẢNH: THƯƠNG NGUYÊN

Trong khi đó, yêu cầu của doanh nghiệp ngày càng cao. Không chỉ cần người thực hiện thành thạo các kỹ thuật chăm sóc sắc đẹp, doanh nghiệp còn đòi hỏi nhân sự có khả năng tư vấn khách hàng, quản lý dữ liệu trên nền tảng số, vận hành quy trình dịch vụ chuẩn hóa và tham gia các hoạt động kinh doanh.

Khoảng cách giữa đào tạo và việc làm là một trong 3 khoảng cách lớn nhất mà ngành spa - thẩm mỹ cần nhận diện hiện nay. Nhiều kỹ năng doanh nghiệp cần chưa được đưa vào chương trình đào tạo hoặc chưa được đào tạo đủ sâu, trong khi một số nội dung người học được học lại ít được sử dụng trong thực tế.

Trong bối cảnh các thiết bị làm đẹp, nền tảng số và trí tuệ nhân tạo phát triển nhanh, kiến thức của người lao động về nguyên lý vận hành, chỉ định, chống chỉ định, quản lý dữ liệu hay xử lý sự cố chưa theo kịp yêu cầu thực tế.

Ngoài ra còn có khoảng cách giữa tăng trưởng kinh doanh và quản trị rủi ro. Sự phát triển nhanh của ngành làm đẹp đặt ra yêu cầu phải phân định rõ ranh giới giữa hoạt động chăm sóc sắc đẹp thông thường với các hoạt động mang tính can thiệp y khoa, đồng thời tăng cường các tiêu chuẩn về an toàn và đạo đức nghề nghiệp.

Theo các chuyên gia, nếu những khoảng cách này không được thu hẹp, doanh nghiệp sẽ tiếp tục phải đào tạo lại người lao động sau tuyển dụng, còn người học dù có chứng chỉ vẫn gặp khó khăn khi bước vào môi trường làm việc thực tế.

Cần chuyển từ đào tạo theo khóa học sang đào tạo theo năng lực

Nhiều ý kiến tại tọa đàm cho rằng giải pháp căn cơ là xây dựng bộ tiêu chuẩn kỹ năng nghề thống nhất cho lĩnh vực spa - thẩm mỹ.

Theo TS Đặng Minh Sự, Chủ nhiệm Câu lạc bộ chuyên gia kỹ năng nghề Việt Nam, một bộ tiêu chuẩn kỹ năng nghề không chỉ là danh mục các thao tác kỹ thuật mà phải mô tả rõ năng lực thực hiện công việc, tiêu chí đánh giá, yêu cầu về an toàn, giao tiếp, đạo đức nghề nghiệp và năng lực số.

ẢNH: THƯƠNG NGUYÊN

Ông cho rằng đào tạo cần chuyển mạnh sang tiếp cận năng lực thực hiện. "Người học phải được đánh giá thông qua thao tác nghề, sản phẩm công việc, khả năng xử lý tình huống và thái độ nghề nghiệp, thay vì chỉ dựa vào bài kiểm tra lý thuyết hoặc việc hoàn thành khóa học", ông Sự nêu quan điểm.

Đồng thời, doanh nghiệp cần tham gia sâu hơn vào quá trình xây dựng chuẩn đầu ra, góp ý chương trình đào tạo, tiếp nhận thực hành và cùng đánh giá người học. Mối quan hệ giữa nhà trường và doanh nghiệp cần được duy trì thường xuyên thay vì chỉ dừng ở các hoạt động hợp tác mang tính thời điểm.

Theo ban tổ chức, một trong những mục tiêu sau tọa đàm là hình thành nhóm chuyên gia liên ngành để nghiên cứu khung năng lực nghề và bộ tiêu chí kỹ năng nghề bước đầu cho lĩnh vực spa - thẩm mỹ. Đây được xem là cơ sở để từng bước chuẩn hóa hoạt động đào tạo, đánh giá và tuyển dụng nhân lực trong ngành.