Xe thiết giáp của Quân đội nhân dân Việt Nam

Việt Nam thần tốc chế tạo xe chiến đấu bộ binh

Mai Thanh Hải
Mai Thanh Hải
Sau hơn 80 năm kể từ khi được thành lập, lần đầu tiên Quân đội nhân dân Việt Nam tự chế tạo được xe thiết giáp mang tên xe chiến đấu bộ binh XCB-01.

Ít người biết, việc nghiên cứu chế tạo xe chiến đấu bộ binh XCB-01 được coi là nhiệm vụ cấp thiết, vừa chế tạo vừa hoàn thiện hồ sơ, nên chỉ sau 3 năm, sản phẩm đã hoàn thành và đưa vào sử dụng.

Đã chế tạo thì phải bài bản

Cuối tháng 11.2020, thượng tướng Phan Văn Giang, Tổng tham mưu trưởng Quân đội nhân dân Việt Nam, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng (nay là đại tướng, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng) làm việc với các đơn vị về kết quả mua sắm vũ khí, trang bị giai đoạn 2016 - 2020 và đề xuất kế hoạch trong thời gian tới. Tại buổi làm việc, ông yêu cầu Tổng cục Công nghiệp quốc phòng nghiên cứu thiết kế, chế tạo xe thiết giáp.

Việt Nam thần tốc chế tạo xe chiến đấu bộ binh- Ảnh 1.

xe chiến đấu bộ binh XCB-01 thuộc biên chế Sư đoàn 308, Quân đoàn 12 huấn luyện bơi nước, tháng 8.2026

ẢNH: BÁO QUÂN ĐỘI NHÂN DÂN

Ngày 15.4.2021, trung tướng Trần Hồng Minh, Chủ nhiệm Tổng cục Công nghiệp quốc phòng (nay là Bộ trưởng Bộ Xây dựng) ký Quyết định số 2818/QĐ-CNQP giao nhiệm vụ "Nghiên cứu thiết kế, chế tạo xe thiết giáp bánh xích XTX-01 và xe thiết giáp bánh lốp XTL-01".

Quyết định nêu rõ: với xe XTX-01 (viết tắt của xe thiết giáp bánh xích), giao Cục Quản lý công nghệ chủ trì, phối hợp các cơ quan trong tổng cục hướng dẫn, chỉ đạo Nhà máy Z189 phối hợp 14 đơn vị tổ chức nghiên cứu, chế tạo và tổng lắp xe.

Với xe XTL-01 (xe thiết giáp bánh lốp), giao Nhà máy Z179, Tổng công ty Kinh tế kỹ thuật công nghiệp quốc phòng (GAET) chủ trì, phối hợp Nhà máy Z173, Viện Thiết kế tàu quân sự và một số đơn vị trong toàn quân nghiên cứu thiết kế, chế tạo và tổng lắp xe.

Việt Nam thần tốc chế tạo xe chiến đấu bộ binh- Ảnh 2.

Xe chiến đấu bộ binh XCB-01 được chế tạo tại Nhà máy Z189

ẢNH: QUỐC PHÒNG VIỆT NAM

Đầu tháng 7.2021, thượng tướng Phan Văn Giang, Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng (nay là đại tướng, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng) đến Tổng cục Công nghiệp quốc phòng kiểm tra kết quả nghiên cứu, thiết kế, chế tạo một số phương tiện, trang bị mới.

Lần làm việc này, thay vì ở trụ sở Hà Nội, Tổng cục Công nghiệp quốc phòng đưa lãnh đạo Bộ Quốc phòng và đoàn công tác xuống tận Nhà máy Z189 ở thành phố Hải Phòng. Tại đây, tổng cục đã trưng bày và báo cáo kết quả nghiên cứu, chế tạo 3 mẫu xe quân sự là: XTX-01 (nay gọi là XCB-01), XTL-01 (nay gọi là XTC-02) và xe chỉ huy CH-01.

Việt Nam thần tốc chế tạo xe chiến đấu bộ binh- Ảnh 3.

Tổ hợp vũ khí trên xe XCB-01 được sản xuất tại Nhà máy Z125

ẢNH: BÁO QUÂN ĐỘI NHÂN DÂN

Sau khi xem xét, Bộ trưởng Phan Văn Giang yêu cầu hoàn chỉnh các mẫu xe quân sự nêu trên và nhấn mạnh: "Tập trung nghiên cứu thiết kế, chế tạo bài bản, cập nhật xu thế phát triển của khu vực và thế giới; kết hợp tính toán lý thuyết, chế tạo theo mẫu và so sánh đánh giá với các mẫu phương tiện hiện có trong trang bị"...

Trong quá trình thực hiện, do việc nghiên cứu thiết kế, chế tạo gặp nhiều khó khăn nên tổng cục đã dừng nghiên cứu chế tạo xe chỉ huy CH-01, chỉ tập trung hoàn thiện xe XCB-01 (xe chiến đấu bộ binh, phiên bản 01) và xe XTC-02 (xe thiết giáp chở quân, phiên bản 02).

Dự án XCB-01 gồm 2 giai đoạn

Giai đoạn 1: triển khai các đề tài, nhiệm vụ nghiên cứu hoàn thiện thiết kế, chế tạo 1 xe chiến đấu bộ binh XCB-01 đạt cấu hình, tính năng chiến thuật - kỹ thuật được Tổng tham mưu trưởng phê duyệt.

Việt Nam thần tốc chế tạo xe chiến đấu bộ binh- Ảnh 4.

Bàn giao xe XCB-01 cho các đơn vị tại Nhà máy Z189, tháng 8.2026

ẢNH: Z189

Giai đoạn 2: triển khai dự án sản xuất thử nghiệm để chế tạo số lượng xe còn lại. Thử nghiệm tổng hợp, trình diễn, áp dụng thử nghiệm sản phẩm của dự án XCB-01.

Dự án được triển khai từ 2022 - 2025. Mục tiêu của dự án là sản xuất loạt xe XCB-01 để trang bị cho các lực lượng vũ trang, kịp thời phục vụ kỷ niệm 80 năm Quốc khánh nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (2.9.1945 - 2.9.2025).

Do dự án XCB-01 là nhiệm vụ có yêu cầu thời gian thực hiện cấp bách, Tổng cục Công nghiệp quốc phòng đã chủ động báo cáo Bộ Quốc phòng cho phép triển khai dự án XCB-01 song song giữa chế tạo sản phẩm và hoàn chỉnh hồ sơ, thủ tục.

Nguồn: Tổng cục Công nghiệp quốc phòng

Đột phá từ trên xuống dưới

Đầu năm 2022, Nhà máy Z189 thuộc Tổng cục Công nghiệp quốc phòng tổng lắp thành công mẫu xe XCB-01 đầu tiên.

Ngày 4.4.2022, trong cuộc họp đầu tiên về nghiên cứu chế tạo xe XCB-01, thượng tướng Nguyễn Tân Cương (nay là đại tướng) - Tổng tham mưu trưởng Quân đội nhân dân Việt Nam, đã giao Tổng cục Công nghiệp quốc phòng phối hợp các cơ quan chuyên ngành xây dựng tính năng chiến thuật - kỹ thuật cơ bản của xe XCB-01, tổ chức hội thảo khoa học để thống nhất về cấu hình, tính năng chiến thuật - kỹ thuật trình cấp trên phê duyệt.

Việt Nam thần tốc chế tạo xe chiến đấu bộ binh- Ảnh 5.

Cán bộ, kỹ sư Nhà máy Z125 bắn thử vũ khí lắp cho xe chiến đấu bộ binh XCB-01

ẢNH: BÁO QUÂN ĐỘI NHÂN DÂN

Trung tướng Khuất Việt Dũng (nguyên Chính ủy Tổng cục Công nghiệp quốc phòng) đánh giá: "Việc Bộ Quốc phòng đồng ý với phương án nghiên cứu chế tạo xe thiết giáp đã mở ra cách tiếp cận mới trong công tác nghiên cứu chế tạo vũ khí mới. Đó là phát huy nội lực của tổng cục để chủ động tự nghiên cứu chế tạo mẫu sản phẩm, sau đó báo cáo Bộ Quốc phòng cho phép mở đề án khoa học công nghệ nghiên cứu, hoàn thiện sản phẩm và sản xuất thử nghiệm, sẵn sàng đưa vào trang bị cho quân đội".

Việt Nam thần tốc chế tạo xe chiến đấu bộ binh- Ảnh 6.

Nghiệm thu bắn kiểm tra hệ thống vũ khí, khí tài trên xe chiến đấu bộ binh XCB-01, ngày 24.4.2026

ẢNH: BÁO QUÂN ĐỘI NHÂN DÂN

Ngày 29.5.2022, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng thành lập Ban Chỉ đạo dự án khoa học công nghệ cấp Bộ Quốc phòng "Hoàn thiện thiết kế, chế tạo xe chiến đấu bộ binh XCB-01"; giao thượng tướng Phạm Hoài Nam, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng làm Trưởng ban chỉ đạo.

Ngày 15.10.2022, Quân ủy Trung ương đồng ý về chủ trương mở mới dự án khoa học công nghệ cấp Bộ Quốc phòng "Hoàn thiện thiết kế, chế tạo xe chiến đấu bộ binh XCB-01".

Việt Nam thần tốc chế tạo xe chiến đấu bộ binh- Ảnh 7.

Xe XCB-01 bắn thử nghiệm vũ khí

ẢNH: TCCNQP

Chưa đầy 1 tháng sau, ngày 4.11.2022, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng ký Quyết định số 4554/QĐ-BQP về việc phê duyệt chủ trương mở mới dự án khoa học công nghệ cấp Bộ Quốc phòng "Hoàn thiện thiết kế, chế tạo xe chiến đấu bộ binh XCB-01".

Việt Nam thần tốc chế tạo xe chiến đấu bộ binh- Ảnh 8.

Xe chiến đấu bộ binh XCB-01 trên Quảng trường Ba Đình, sáng 2.9.2025

ẢNH: LÊ TIẾN

Xe chiến đấu bộ binh XCB-01 là mẫu xe thiết giáp chở quân có khối lượng 14,85 tấn, được thiết kế cho kíp xe 3 người và khả năng chuyên chở 8 bộ binh. Xe trang bị hỏa lực mạnh mẽ với sự kết hợp giữa pháo 73 mm, tên lửa chống tăng B72 và súng phòng không 12,7 mm. Nhờ động cơ 300 mã lực và hệ thống dẫn tiến bằng xích, xe có khả năng cơ động linh hoạt trên nhiều địa hình với tốc độ tối đa 65 km/giờ và có thể bơi dưới nước. Ngoài các hệ thống phòng vệ hiện đại như cảnh báo laser và chống tác nhân hóa học, phóng xạ, xe còn được trang bị điều hòa nhiệt độ công suất 18.000 BTU/giờ để đảm bảo điều kiện tác chiến tối ưu.

Việt Nam thần tốc chế tạo xe chiến đấu bộ binh- Ảnh 9.

Khoang chở quân của XCB-01

ẢNH: TUẤN HUY

Thông số kỹ thuật và khả năng vận hành: động cơ Diesel UTD-20, công suất 300 mã lực; vận tốc tối đa đạt 65 km/giờ trên đường nhựa và 7 km/giờ khi bơi (dẫn tiến bằng xích); tầm hoạt động, dự trữ hành trình theo nhiên liệu từ 570 - 600 km tùy điều kiện đường sá.

Hệ thống vũ khí và hỏa lực: Xe được trang bị tổ hợp vũ khí đa dạng, bao gồm pháo chính nòng trơn 73 mm (2A28), cơ số 40 viên đạn, tốc độ bắn 6 - 8 phát/phút; tổ hợp tên lửa chống tăng B72 (4 quả đạn); súng PKT 7,62 mm song song với pháo (2.000 viên đạn) và súng phòng không 12,7 mm (200 viên đạn).

Việt Nam thần tốc chế tạo xe chiến đấu bộ binh- Ảnh 10.

Tổ hợp vũ khí trên XCB-01

ẢNH: MAI THANH HẢI

Hệ thống điều khiển: dẫn động tháp pháo kiểu cơ - điện sử dụng linh kiện điện tử thế hệ mới.

Hệ thống phòng vệ và tiện nghi: có hệ thống phát hiện/phòng chống tác nhân hóa học, phóng xạ; hệ thống chữa cháy tự động; cảnh báo chiếu xạ laser và phóng đạn khói (8 ống); thông tin liên lạc trang bị máy vô tuyến điện VRU812/S (50W) và bộ thông thoại VIS; hệ thống làm lạnh công suất 18.000 BTU/giờ giúp đảm bảo điều kiện vận hành cho kíp xe và bộ binh.

Nguồn: Nhà máy Z189, Tổng cục Công nghiệp quốc phòng

Việt Nam thần tốc chế tạo xe chiến đấu bộ binh- Ảnh 11.

Dây chuyền sản xuất tháp pháo xe XCB-01 tại Nhà máy Z125

ẢNH: VŨ HƯỞNG

Vừa hoàn thiện hồ sơ vừa sản xuất xe

Từ đầu tháng 10 đến cuối tháng 11.2023, xe XCB-01 đã được kiểm tra, thử nghiệm. Ngày 23.12.2023, xe chiến đấu bộ binh XCB-01 lần đầu tiên xuất hiện tại cuộc diễn tập của Quân đoàn 12 ở Trường bắn Quốc gia khu vực 1, Bắc Giang (nay thuộc tỉnh Bắc Ninh). Tại đây, đại tướng Phan Văn Giang trực tiếp giới thiệu tính năng kỹ chiến thuật của xe với Thủ tướng Phạm Minh Chính (khi đó) và đoàn công tác của Chính phủ.

Tại Triển lãm Quốc phòng quốc tế Việt Nam 2024 (19 - 22.12.2024), xe XCB-01 lần đầu tiên được đưa ra trưng bày.

Việt Nam thần tốc chế tạo xe chiến đấu bộ binh- Ảnh 12.

Đại tướng Phan Văn Giang giới thiệu xe chiến đấu bộ binh XCB-01 với nguyên Thủ tướng Phạm Minh Chính, ngày 23.12.2023

ẢNH: TUẤN HUY

Trong quy trình sản xuất chính thức, ngày 14.1.2025, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng phê duyệt chủ trương điều chỉnh dự án XCB-01 theo hướng tăng số lượng xe XCB-01 trong dự án sản xuất thử nghiệm. Hơn 4 tháng sau, Bộ Quốc phòng phê duyệt kết quả xét duyệt thuyết minh và thẩm định kinh phí dự án sản xuất thử nghiệm XCB-01.

Việt Nam thần tốc chế tạo xe chiến đấu bộ binh- Ảnh 13.

Loạt xe XCB-01 được tổng lắp tại Nhà máy Z189, Tổng cục Công nghiệp quốc phòng

ẢNH: Z189

Cuối tháng 5.2025, Bộ Quốc phòng chỉ đạo khẩn trương triển khai song song với quá trình hoàn thiện hồ sơ thủ tục, tập trung nguồn lực hoàn thiện các sản phẩm thành phần, lắp ráp hoàn thiện xe XCB-01 theo đúng tính năng chiến thuật - kỹ thuật đã phê duyệt. 

Đây được đánh giá là bước đột phá trong công tác quản lý khoa học và công nghệ, nghiên cứu thiết kế, chế tạo vũ khí, trang bị kỹ thuật có ý nghĩa chiến lược với yêu cầu cấp bách về thời gian.

Việt Nam thần tốc chế tạo xe chiến đấu bộ binh- Ảnh 14.

XCB-01 trong biên chế Sư đoàn 308, Quân đoàn 12 huấn luyện bơi nước

ẢNH: BÁO QUÂN ĐỘI NHÂN DÂN

Đến tháng 8.2025, dự án XCB-01 đã hoàn thành nghiên cứu, chế tạo các xe thuộc giai đoạn 2 và Bộ Quốc phòng đã nghiệm thu lô xe XCB-01 đầu tiên để kịp thời phục vụ nhiệm vụ A80. Ngày 2.9.2025, tại Lễ kỷ niệm 80 năm ngày Quốc khánh, các xe chiến đấu bộ binh XCB-01 đã có mặt trong đội hình khí tài quân sự, diễu binh trên Quảng trường Ba Đình lịch sử.

Việt Nam thần tốc chế tạo xe chiến đấu bộ binh- Ảnh 15.

Phân đội xe XCB-01 diễu binh trên Quảng trường Ba Đình, sáng 2.9.2025

ẢNH: LÊ TIẾN

Ngày 30.12.2025, tại Nhà máy Z189, Hải Phòng, Tổng cục Công nghiệp quốc phòng đã tổ chức hội nghị tổng kết dự án khoa học và công nghệ cấp Bộ Quốc phòng "Hoàn thiện thiết kế, chế tạo xe chiến đấu bộ binh XCB-01".

Việt Nam thần tốc chế tạo xe chiến đấu bộ binh- Ảnh 16.

XCB-01 huấn luyện trên thao trường Quân đoàn 12

ẢNH: TCCT

Ngày 24.4.2026, Hội đồng cấp Bộ Quốc phòng đã đánh giá, nghiệm thu dự án sản xuất thử nghiệm xe chiến đấu bộ binh XCB-01, thuộc dự án khoa học và công nghệ cấp Bộ Quốc phòng "Hoàn thiện thiết kế, chế tạo xe chiến đấu bộ binh XCB-01".

Từ tháng 4.2026, xe XCB-01 được sản xuất loạt và đưa vào biên chế huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu tại Sư đoàn 308, Quân đoàn 12.

Việt Nam thần tốc chế tạo xe chiến đấu bộ binh- Ảnh 17.

Nhà máy Z189 bàn giao xe XCB-01 cho các đơn vị, đầu tháng 8.2026

ẢNH: Z189

Mới đây nhất, ngày 11.8.2026, Nhà máy Z189 (Tổng cục Công nghiệp quốc phòng) đã bàn giao 18 xe chiến đấu bộ binh XCB-01 cho các đơn vị sử dụng thử. Đây là bước quan trọng nhằm đưa sản phẩm vào thực tế sử dụng, phục vụ công tác đánh giá, kiểm tra tính năng kỹ thuật, khả năng vận hành và mức độ đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ của phương tiện.

Dự án "Hoàn thiện thiết kế, chế tạo xe chiến đấu bộ binh XCB-01" có ý nghĩa rất quan trọng. Lần đầu tiên, Việt Nam nghiên cứu thiết kế, chế tạo một xe chiến đấu bộ binh hoàn chỉnh, đồng bộ, là vũ khí trang bị kỹ thuật có ý nghĩa chiến lược với tỷ lệ nội địa hóa rất cao, tính năng - kỹ thuật hiện đại.

Việt Nam thần tốc chế tạo xe chiến đấu bộ binh- Ảnh 18.

XCB-01 trên đường phố Hà Nội, ngày 2.9.2025

ẢNH: LÊ TIẾN

Sản phẩm của dự án đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ A80, được Bộ Khoa học và Công nghệ lựa chọn là một trong những thành tựu tiêu biểu về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo của đất nước năm 2025.

Kết quả của dự án đã khẳng định được tính hiệu quả và năng lực làm chủ nghiên cứu thiết kế, chế tạo vũ khí trang thiết bị kỹ thuật mới, là một tổ hợp chiến đấu có tính tích hợp hệ thống cao; đã làm chủ một số công nghệ lõi, công nghệ nền và từng bước tự chủ về thiết kế, công nghệ chế tạo vũ khí trang bị kỹ thuật hiện đại.

Việt Nam thần tốc chế tạo xe chiến đấu bộ binh- Ảnh 19.

XCB-01 được giới thiệu với người dân

ẢNH: LÊ TIẾN

Thời gian tới, nhu cầu về nghiên cứu thiết kế, chế tạo vũ khí trang bị kỹ thuật mới, tổ hợp chiến đấu tích hợp các hệ thống, vũ khí có điều khiển, vũ khí công nghệ cao đáp ứng yêu cầu xây dựng quân đội hiện đại là rất lớn. Đề nghị các cơ quan, đơn vị trong Bộ Quốc phòng tiếp tục phát huy kết quả đạt được, khắc phục mọi khó khăn, tích cực, chủ động nâng cao hơn nữa hiệu quả công tác nghiên cứu khoa học, công nghệ, góp phần xây dựng nền công nghiệp quốc phòng Việt Nam tự chủ, tự cường, lưỡng dụng, hiện đại, gắn kết ngày càng chặt chẽ và trở thành mũi nhọn của công nghiệp quốc gia.

Thượng tướng Phạm Hoài Nam phát biểu tại hội nghị tổng kết dự án "Hoàn thiện thiết kế, chế tạo xe chiến đấu bộ binh XCB-01", ngày 30.12.2025

Bạn không thể gửi bình luận liên tục. Xin hãy đợi
60 giây nữa.