Chị Vân ‘bảo vệ sự sống’ ở xứ trà

"Xây nhà" cho những thai nhi xấu số

Những năm gần đây, tại một số bệnh viện trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên, người ta thường bắt gặp một nhóm bạn trẻ lặng lẽ đến xin những thai nhi xấu số về an táng. Ban đầu, việc làm ấy vấp phải không ít ánh nhìn hoài nghi, dị nghị. Nhưng bằng lòng nhân ái và những việc làm thiết thực, các thành viên nhóm Bảo vệ sự sống, tiền thân là Nhóm Cỏ bốn lá, đã bền bỉ tổ chức an táng cho hàng ngàn thai nhi bị bỏ rơi.

Chị Nguyễn Thị Vân, trưởng nhóm, cho biết ý tưởng thành lập nhóm bắt nguồn từ thực tế nhiều phụ nữ mang thai ngoài ý muốn đã lựa chọn phá thai, trong khi những sinh linh bé nhỏ sau đó không được chôn cất. “Tôi thấy rất xót xa. Từ đó, tôi cùng các thành viên thành lập nhóm, mong muốn xây cho các em một mái nhà ở thế giới bên kia”, chị Vân chia sẻ.

Nhóm tiếp nhận, mai táng thai nhi bị bỏ rơi tại các bệnh viện, cơ sở y tế hoặc nơi công cộng, với mong muốn các em được an táng trang nghiêm, đúng thủ tục. Các thành viên cũng xây dựng những khu mộ dành cho thai nhi tại khu vực nghĩa trang Dốc Lim (Thái Nguyên), để các em có một nơi an nghỉ.

Theo chị Vân, chôn cất thai nhi là công việc nhạy cảm, không phải lúc nào cũng nhận được sự thấu hiểu. Đôi khi, các thành viên phải nghe những lời dị nghị, chưa phù hợp. Dẫu vậy, mọi người vẫn tâm niệm rằng họ làm việc này bằng cái tâm, mong những thai nhi xấu số có một nơi an nghỉ đàng hoàng.

Sau 14 năm, nhóm hiện có gần 50 thành viên, chủ yếu là những người trẻ, cả nam và nữ. Từ những ngày đầu còn nhiều hoài nghi, nhóm đã lặng lẽ tiếp tục công việc của mình, an táng gần 9.000 thai nhi tại Thái Nguyên và một số tỉnh lân cận.

ẢNH: NVCC

Mái ấm bảo vệ sự sống

Không chỉ tiếp nhận và mai táng những thai nhi xấu số, nhóm Bảo vệ sự sống Thái Nguyên còn đặc biệt quan tâm đến những thai phụ có hoàn cảnh khó khăn, không có điều kiện sinh nở an toàn hoặc đang đứng trước lựa chọn bỏ thai vì mang thai ngoài ý muốn. Từ đó, nhóm thành lập Mái ấm tạm lánh Tâm An, tạo một nơi ở an toàn để mẹ và bé được chăm sóc, đồng hành trong những ngày khó khăn.

Tại đây, các thai phụ được hỗ trợ chỗ ở, vật dụng sinh hoạt, tư vấn tâm lý, hướng dẫn pháp luật và học nghề, đặc biệt là những mẹ đơn thân, nạn nhân của bạo hành. Các em bé được chăm sóc trong môi trường an toàn, có bỉm, sữa và những nhu yếu phẩm cần thiết. Nhóm cũng hỗ trợ làm giấy khai sinh, đồng hành khi các bé đau ốm, đến bệnh viện để bảo đảm các em được tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe.

Chị Vũ Dương Bảo Châu, Phó trưởng nhóm Bảo vệ sự sống Thái Nguyên, cho biết Mái ấm tạm lánh Tâm An tại phường Phan Đình Phùng không chỉ là nơi giúp mẹ và bé tránh nguy cơ bạo hành, xâm hại, mà còn hướng đến việc giúp họ có thể tự đứng vững bằng chính khả năng của mình.

“Chúng tôi hỗ trợ dạy nghề, tạo sinh kế, đồng thời tư vấn pháp lý và tâm lý để các bà mẹ vượt qua giai đoạn khó khăn, ổn định cuộc sống và có thể nuôi con trưởng thành”, chị Châu chia sẻ.

ẢNH: NVCC

Đặc biệt, chị Vân còn dẫn dắt nhóm thực hiện sáng kiến kết nối các gia đình để đón nhận và nuôi dưỡng những em bé có nguy cơ bị bỏ rơi. Theo chị, mục tiêu không chỉ là giúp các thai phụ giữ lại em bé, mà còn tìm cách để cả mẹ và con có thể trở về với một mái ấm thực sự.

Chị Vân kể, năm ngoái, Mái ấm tạm lánh Tâm An tiếp nhận một nữ sinh viên quê Phú Thọ mang thai ngoài ý muốn. Sau khi tìm hiểu hoàn cảnh, chị Vân kiên trì khuyên nhủ, đồng hành cùng cô gái, người yêu và hai bên gia đình, giúp họ đi đến quyết định kết hôn và giữ lại em bé.

“Sau đó, mẹ và bé được hai bên gia đình đón nhận. Hai bạn tổ chức đám cưới, còn mẹ tiếp tục đi học. Nhìn thấy em bé được lớn lên trong tình yêu thương của gia đình, chúng tôi rất vui”, chị Vân chia sẻ.

Từ sáng kiến này, đến nay đã có 208 trẻ được gia đình nội, ngoại đón nhận và đưa về nuôi dưỡng.

Bên cạnh đó, với những thai phụ có hoàn cảnh khó khăn, nhóm hỗ trợ một phần kinh phí sinh nở, đồng thời kết nối chuyển tuyến cho các sản phụ, bệnh nhi và bệnh nhân mắc bệnh mạn tính khi cần điều trị. Đến nay, nhóm đã hỗ trợ 109 sản phụ sinh nở an toàn và 58 bệnh nhân có hoàn cảnh khó khăn được hỗ trợ viện phí.

ẢNH: NVCC

Riêng trong năm 2025, nhóm đã hỗ trợ 10 trường hợp trẻ bệnh nặng điều trị ICU, bảo lãnh viện phí cho các ca tai nạn giao thông nghiêm trọng, hỗ trợ cơm miễn phí cho bệnh nhân nghèo, đỡ đầu 50 học sinh và kết nối phẫu thuật cho 5 trẻ bị hở hàm ếch.

Ngoài ra, nhóm còn triển khai các chương trình thiện nguyện khác như xây dựng 3 căn nhà tình nghĩa cho các hộ gia đình khó khăn, hỗ trợ phương tiện đưa bệnh nhân và người đã khuất về quê, cấp cứu chuyển tuyến cho ca bệnh khẩn cấp, vận động trang thiết bị y tế như máy đo SPO2, đèn soi ven, máy đo thân nhiệt cho trẻ sinh non hoặc bệnh mãn tính...

ẢNH: NVCC

Nâng cao nhận thức cộng đồng

Không chỉ hỗ trợ trực tiếp, chị Vân và các thành viên nhóm Bảo vệ sự sống Thái Nguyên còn đẩy mạnh truyền thông về phòng tránh mang thai ngoài ý muốn, kiến thức giới tính, sức khỏe sinh sản, pháp luật và tham vấn tâm lý, góp phần nâng cao nhận thức cộng đồng.

Để nâng cao hiệu quả hoạt động của Mái ấm tạm lánh Tâm An, năm 2025, nhóm tham gia tập huấn mô hình “Địa chỉ tin cậy cộng đồng” do Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh Cao Bằng tổ chức. Tại đây, chị Vũ Dương Bảo Châu đại diện nhóm chia sẻ kinh nghiệm vận hành mái ấm, đồng thời học hỏi thêm về truyền thông sức khỏe sinh sản, phòng chống bạo lực gia đình và những vấn đề liên quan đến bảo vệ phụ nữ, trẻ em.

Cũng trong năm 2025, tại Lễ phát động Tháng bình đẳng giới của tỉnh Thái Nguyên, chị Châu đại diện nhóm trình bày tham luận về kinh nghiệm vận hành và duy trì mô hình “Địa chỉ tin cậy cộng đồng” trong kỷ nguyên số.

Trong thời gian tới, nhóm đặt mục tiêu mở rộng mạng lưới tình nguyện viên, nâng cao năng lực hỗ trợ thai phụ, sản phụ, trẻ em và các gia đình khó khăn. Giai đoạn 2025 - 2028, nhóm hướng tới phát triển hệ thống nhà tạm lánh tại nhiều địa phương, xây dựng quy trình hỗ trợ toàn diện từ chăm sóc sức khỏe, tư vấn pháp luật, phục hồi tâm lý đến tạo sinh kế, đồng thời ứng dụng công nghệ số trong quản lý và kết nối hỗ trợ.

ẢNH: NVCC

Từ một nhóm thiện nguyện tự phát, nhóm Bảo vệ sự sống Thái Nguyên nay đã trở thành thành viên Mạng lưới Tình nguyện quốc gia khu vực miền Bắc. Năm 2025, nhóm được Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh trao Giải thưởng Tình nguyện quốc gia.