Chuyện gia đình ngựa ở Thảo Cầm Viên Sài Gòn

NGỰA LÙN BẤT NGỜ THÀNH "IDOL"

Sáng sớm ở Thảo Cầm Viên Sài Gòn, những chú ngựa lùn bước đi chậm rãi, thong thả nhai cỏ dưới bóng cây. Trong ánh nắng đầu ngày, bờm của ngựa cha Văn Mai khẽ tung bay, đôi mắt hiền lành dõi theo từng chuyển động xung quanh. Ít ai ngờ, chỉ từ một lần tỉa bờm gọn gàng để tránh che mắt, Văn Mai bỗng trở thành cái tên "gây bão mạng xã hội". Khoảnh khắc "viral" ấy không hề có sự sắp đặt. Người chăm sóc chỉ lo mái bờm quá dài có thể che tầm nhìn, khiến ngựa sinh hoạt khó khăn nên tỉa bớt, không ngờ lại tạo hình thành "mái ngố" rất ngộ nghĩnh. Tạo hình của "idol ngựa" vì thế chỉ là hệ quả tình cờ của một hành động rất quen thuộc trong Thảo Cầm Viên.

ẢNH: VŨ PHƯỢNG

Sau sự tò mò, thích thú và những lượt chia sẻ của cư dân mạng, Văn Mai lại trở về nhịp sống quen thuộc: đứng cạnh vợ con, nhai cỏ và tận hưởng sự chăm sóc từ những người gắn bó với đàn ngựa mỗi ngày.

Nhắc đến ngựa, người ta thường hình dung đến tốc độ, vó phi nước đại và khát vọng bứt phá. Nhưng ở Thảo Cầm Viên Sài Gòn, mảng xanh hiếm hoi giữa đô thị tấp nập, ngựa hiện lên với dáng vẻ khác hẳn: chậm rãi, điềm tĩnh và gần gũi. Không đường đua, không tung vó dồn dập, đàn ngựa sống giữa tiếng gió, mùi cỏ tươi và nhịp sinh hoạt đều đặn của những người chăm sóc.

GIA ĐÌNH NGỰA HẠNH PHÚC

Theo chị Phạm Hoàng Quỳnh Anh, nhân viên kỹ thuật móng guốc thuộc Xí nghiệp động vật - Thảo Cầm Viên Sài Gòn, ngựa lùn không phải là một loài riêng biệt mà là tên gọi chung cho các giống ngựa có chiều cao dưới 1,47 m tính từ vai.

Ngựa lùn có nguồn gốc từ nhiều khu vực ở châu Âu, châu Á và hiện được nuôi phổ biến trên thế giới. Chúng đã được thuần dưỡng hoàn toàn, sinh sống chủ yếu trong môi trường do con người tạo lập như nông trại, khu du lịch và vườn thú. Thức ăn của ngựa lùn hoàn toàn là thực vật. Khẩu phần chính gồm cỏ khô, cỏ tươi, kết hợp hạt ngũ cốc và một lượng nhỏ củ quả như cà rốt, khoai lang, táo, chuối. So với ngựa thường, ngựa lùn ăn ít hơn nhưng rất dễ béo phì nếu cho ăn dư thừa.

ẢNH: PHẠM HỮU

"Ngựa lùn có dáng chắc nịch, bờm và lông dày, sức bền tốt, tính cách hiền lành và thông minh. Chúng đặc biệt gần gũi với con người, nhất là trẻ em. Nếu được chăm sóc tốt, tuổi thọ có thể đạt 25 - 30 năm", chị Quỳnh Anh chia sẻ.

Hiện Thảo Cầm Viên Sài Gòn đang chăm sóc 4 cá thể ngựa lùn, mỗi con mang một câu chuyện riêng. Nổi bật là ngựa Ô, có bộ lông đen tuyền, sống một mình ở khu dê, cừu cùng nhiều "hàng xóm" như chuột túi wallaby và rùa nhỏ. Trước đây, ngựa Ô từng có bạn đời, nhưng con cái mất vì bệnh, từ đó chú sống lặng lẽ hơn.

Chuồng chính của gia đình ngựa lùn - nơi ở của ngựa cha Văn Mai, ngựa mẹ Thị Mai và con trai Vú Sữa, là điểm dừng chân yêu thích của khách tham quan, nhất là các em nhỏ. Văn Mai khoảng 8 tuổi, lông nâu, bờm đen dày, dáng trầm tĩnh. Sau khoảnh khắc "nổi tiếng bất ngờ", chú vẫn ngày ngày thong thả nhai cỏ bên vợ con.

Ngựa mẹ Thị Mai cũng khoảng 8 tuổi, lông nâu xen trắng, được người chăm sóc nhận xét là hiền lành và "dễ thương nhất Thảo Cầm Viên". Ngựa con Vú Sữa, sinh ngày 21.7.2023, thì mang đúng tính cách "trẻ con": hiếu động, tinh nghịch, luôn tò mò với mọi thứ xung quanh.

NHỮNG ĐIỀU CHƯA BIẾT VỀ NGỰA

Anh Lê Hữu Phúc, Tổ trưởng Tổ móng guốc, cho biết ngựa lùn được nuôi tại Thảo Cầm Viên từ năm 2017. Khi đưa về, mỗi cá thể đều còn nhỏ và dần trưởng thành trong điều kiện chăm sóc chặt chẽ. Mỗi con ngựa được cho ăn khoảng 15 - 20 kg thức ăn mỗi ngày, chủ yếu là cỏ. Trái cây chỉ chiếm khoảng 10% khẩu phần. Cỏ phải được nhặt sạch, phơi khô để tránh ảnh hưởng đến hệ tiêu hóa vốn rất nhạy cảm của ngựa.

ẢNH: PHẠM HỮU

Anh Phúc cũng chính là "thợ cắt tóc" của ngựa Văn Mai. Nhắc lại câu chuyện, anh cười: "Tôi chỉ tỉa đều để bờm không che mắt. Văn Mai quen rồi, cứ đứng yên cho làm đẹp". Sự tin cậy ấy là kết quả của quá trình thuần hóa và gắn bó nhiều năm.

Mỗi sáng, người chăm sóc kiểm tra sức khỏe ngựa từ mắt, mũi, miệng đến phân thải, sau đó dọn chuồng, chuẩn bị thức ăn và thả ngựa ra sân vận động luân phiên. Ngựa được cho ăn 3 cữ mỗi ngày, nước uống luôn sẵn và thay 2 lần. Chúng chủ yếu ngủ đứng, giấc ngắn, dành phần lớn thời gian cho việc nhai cỏ.

Ngoài ra, Thảo Cầm Viên còn có 2 cá thể ngựa vằn là mẹ con sống chung khu chuồng với hươu cao cổ, do anh Phạm Thanh Bình trực tiếp chăm sóc. Trước đây, ngựa cha mất vì bệnh, để lại hai mẹ con. Anh Bình kể từng có lần hươu cao cổ đá ngựa con, ngựa mẹ lập tức lao tới cắn vào chân hươu để bảo vệ con. "Bản năng bảo vệ gia đình của ngựa rất mạnh", anh cho hay.

Hai mẹ con ngựa vằn trông gần như giống hệt nhau. Theo anh Bình, ngựa con có màu sắc đậm hơn, vằn tai rõ nét, trong khi tai ngựa mẹ chỉ một vạch rõ, một vạch mờ. Ngựa vằn rất nhạy cảm với môi trường và thức ăn. Chỉ cần thức ăn lẫn cát cũng có thể gây rối loạn tiêu hóa. Vì vậy, khẩu phần của chúng được chuẩn bị riêng, giàu chất xơ. Mỗi ngày, hai mẹ con ăn khoảng 60 kg cỏ, kèm cám chuyên biệt.

ẢNH: VŨ PHƯỢNG

"Ở đây, ai cũng thương con vật mình nuôi. Có lẽ vì thế tôi mới gắn bó với công việc này nhiều năm", anh Bình chia sẻ. Ngựa có thể nhận ra người chăm sóc qua giọng nói, dáng đi và thói quen. Sự thân thiết thực sự chỉ dành cho những người gắn bó hằng ngày.

Chị Thanh Hương (ở P.Tân Sơn Nhất, TP.HCM), đến Thảo Cầm Viên vào một sáng cuối tuần, chia sẻ: "Nhìn ngựa thong thả nhai cỏ, tôi thấy mình cũng chậm lại. Giữa thành phố ồn ào, có một nơi để con vật và con người sống nhẹ nhàng như vậy thật hiếm".

Giữa thành phố hơn 14 triệu dân, đàn ngựa ở Thảo Cầm Viên Sài Gòn lặng lẽ sống chậm, nhai cỏ và dạo bước bên những con người yêu thương chúng. Năm Bính Ngọ, vì thế, không chỉ nói về tốc độ hay bứt phá, mà còn nhắc đến sự bền bỉ, tử tế và tình yêu thầm lặng. Đây là những giá trị nhỏ bé nhưng ở lại rất lâu trong lòng người.