Có muộn không khi học chương trình nước ngoài từ lớp 10?

Phụ huynh học sinh nêu ý kiến 

Như Thanh Niên đã thông tin ngày 13.11 trong bài Học sinh VN chỉ được học chương trình quốc tế ở cấp THPT?, Bộ GD-ĐT đang lấy ý kiến dự thảo Nghị định quy định về hợp tác, đầu tư với nước ngoài trong lĩnh vực giáo dục.

Trong đó, dự thảo dự kiến quy định cơ sở giáo dục tư thục của Việt Nam tổ chức dạy chương trình giáo dục nước ngoài cho học sinh Việt Nam ở cấp THPT. Đồng thời quy định trẻ em, học sinh Việt Nam đã theo học chương trình này tại các cơ sở nói trên trước ngày nghị định có hiệu lực, nếu thuộc diện chuyển tiếp, có thể học tiếp đến hết cấp đang học. Từ góc nhìn phụ huynh, điều cần cân nhắc thêm là cơ hội lựa chọn chương trình trước lớp 10 và khả năng theo học liên tục qua các cấp.

Ông Đ.T.Tâm, có con đang học tại một trường quốc tế, cho biết nhiều gia đình chọn chương trình giáo dục nước ngoài với mong muốn con tiếp cận phương pháp học tập hiện đại, phát triển tư duy độc lập, nâng cao năng lực ngoại ngữ và chuẩn bị cho việc học ĐH ở nước ngoài hoặc trong môi trường quốc tế. Nếu chỉ bắt đầu từ lớp 10, học sinh có thể gặp khó khăn khi chuyển sang một hệ thống giáo dục khác sau nhiều năm đã hình thành nền tảng kiến thức và phương pháp học tập.

Theo ông Tâm, cần xem xét lựa chọn chương trình trong cả quá trình phát triển của học sinh. Có gia đình muốn con học chương trình Việt Nam xuyên suốt, có gia đình muốn con tiếp cận chương trình quốc tế từ THCS, cũng có gia đình định hướng cho con học ĐH ở nước ngoài nên muốn chuẩn bị từ tiểu học. Ông cho rằng cần lấy học sinh làm trung tâm và xem xét những lựa chọn này dựa trên chất lượng chương trình, điều kiện triển khai và lợi ích của các em.

ẢNH: THÚY HẰNG

Từ thực tế đó, ông Tâm nêu ba kiến nghị. Trước hết, Bộ GD-ĐT nên nghiên cứu cho phép học sinh Việt Nam lựa chọn chương trình giáo dục nước ngoài từ tiểu học hoặc THCS. Việc lựa chọn cần dựa trên tinh thần tự nguyện, có sự đồng thuận của phụ huynh và phù hợp với độ tuổi, năng lực của học sinh.

Kế đến, với chương trình đã được cơ quan có thẩm quyền cho phép triển khai và đáp ứng yêu cầu chất lượng, ông đề nghị có cơ chế để học sinh theo học xuyên suốt từ tiểu học đến THPT. Những em đang thích nghi tốt với chương trình và đã có kế hoạch học tập dài hạn cần có cơ hội tiếp tục lộ trình ấy khi chuyển cấp.

Ông Tâm cũng đề nghị Bộ GD-ĐT quy định rõ chuẩn đầu ra, yêu cầu về tiếng Việt, lịch sử, văn hóa Việt Nam, điều kiện đối với giáo viên, việc kiểm định chương trình và công nhận kết quả học tập. Theo ông, việc mở rộng lựa chọn cần đi cùng cơ chế quản lý chất lượng, bảo đảm nền tảng giáo dục Việt Nam và quyền lợi của học sinh.

Ông Tâm nhìn nhận việc học từ tiểu học hoặc THCS có thể giúp học sinh thích nghi dần, phát triển sở trường, rèn năng lực ngôn ngữ và học thuật, đồng thời có thêm thời gian định hướng nghề nghiệp. Ngoại ngữ học thuật, tư duy phản biện, khả năng nghiên cứu độc lập và giải quyết vấn đề là những kỹ năng cần rèn qua nhiều cấp học. "Những kỹ năng như sử dụng ngoại ngữ học thuật, tư duy phản biện, nghiên cứu độc lập và giải quyết vấn đề không thể hình thành đầy đủ chỉ trong hai hoặc ba năm THPT", vị phụ huynh này nói.

Theo ông Tâm, thời điểm bắt đầu còn tùy từng học sinh. Điều ông mong muốn là gia đình có những lựa chọn phù hợp, có cơ chế chuyển đổi linh hoạt và có thể yên tâm về chất lượng chương trình. Qua đó, mỗi em có cơ hội phát huy năng lực của mình, đồng thời giữ được nền tảng tri thức, ngôn ngữ và bản sắc văn hóa Việt Nam.

Cần đánh giá tác động trước khi đưa ra quy định

Trong khi đó, ông Cao Huy Thảo, nguyên Hiệu trưởng Trường THPT Quốc tế Việt Úc TP.HCM (SIC), cho rằng có thể nhìn đề xuất này như một cách siết lại hoạt động của các cơ sở giáo dục sau một thời gian công tác quản lý chưa thực sự hiệu quả. Ông cũng đề cập yêu cầu rà soát các cơ sở dùng từ "quốc tế", "quốc gia" trong tên gọi. Điều phụ huynh cần biết là trường thực sự dạy chương trình gì, chương trình được công nhận ra sao và học sinh có thể học tiếp ở đâu sau khi hoàn thành từng cấp.

ẢNH: THÚY HẰNG

Từ kinh nghiệm quản lý trường, ông Thảo nhận thấy nhu cầu của phụ huynh rất đa dạng. Một số gia đình có điều kiện muốn con học chương trình nước ngoài từ sớm vì đã cân nhắc năng lực, sở thích của con và định hướng học tập, nghề nghiệp sau này. Khi chọn chương trình, họ thường tính đến lộ trình qua nhiều cấp. Nếu bắt đầu từ lớp 10, học sinh vừa phải theo kịp kiến thức mới, vừa phải làm quen với việc đọc tài liệu, trình bày bài làm bằng ngoại ngữ và thích nghi với cách đánh giá của chương trình. Theo ông, đây là trở ngại đáng kể, nhất là với học sinh dự định học ĐH ở nước ngoài.

Nếu cơ quan quản lý lo việc tiếp cận chương trình nước ngoài quá sớm có thể ảnh hưởng đến năng lực tiếng Việt và hiểu biết về văn hóa Việt Nam, ông Thảo đề xuất cân nhắc cho học sinh Việt Nam theo học từ bậc THCS. Các em có những năm tiểu học để xây dựng nền tảng tiếng Việt, sau đó dùng thời gian ở THCS để chuẩn bị ngoại ngữ học thuật và các kỹ năng cần thiết trước khi lên THPT. Trong quá trình này, nhà trường vẫn cần bảo đảm học sinh tiếp tục học tiếng Việt, lịch sử và văn hóa Việt Nam.

"Tôi xem đây là một phương án dung hòa. Về lâu dài, tôi vẫn nghiêng về việc cho gia đình có quyền lựa chọn sớm hơn ở những trường đáp ứng yêu cầu về chất lượng chương trình và các nội dung giáo dục bắt buộc đối với học sinh Việt Nam", ông Thảo nói.

Ông Thảo lo rằng nếu giữ giới hạn như dự thảo, "đây có thể là một bước lùi về cơ hội lựa chọn của người học". Ông cũng lưu ý tác động về kinh tế. Một trường xây dựng chương trình liên thông từ tiểu học hoặc THCS lên THPT phải tính trước số lớp, đội ngũ giáo viên và chi phí triển khai trong nhiều năm. Thay đổi phạm vi tuyển sinh có thể khiến trường phải tính lại quy mô từng cấp và kế hoạch đầu tư. Theo ông, cần đánh giá các tác động này cùng với mục tiêu chấn chỉnh hoạt động của các cơ sở giáo dục trước khi quyết định giới hạn cấp học.