Cùng sống xanh số 151: Khẳng định chất lượng trái sầu riêng từ canh tác vi sinh

"Lá chắn" vi sinh hữu cơ và tư duy làm nông nghiệp kỷ luật

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu toàn cầu ngày càng khốc liệt, khi những chu kỳ thiên tai El Nino và La Nina rút ngắn lại theo từng năm, người nông dân trồng sầu riêng tại Đông Nam Á đang phải đối mặt với những thử thách chưa từng có. Nắng hạn kỷ lục lên tới 39-40 độ C hay những mùa mưa dầm mang theo nấm bệnh đã khiến không ít nhà vườn phải ngậm ngùi "bỏ trái cứu cây". Thế nhưng, giữa tâm bão khốc liệt ấy, trang trại Nữ Hoàng tại thành phố Đồng Nai vẫn ghi dấu ấn ngoạn mục với mùa thu hoạch thứ hai đầy quả ngọt, đạt sản lượng ước tính lên đến 1.200 tấn cho cả ba giống sầu riêng chủ lực: Musang King, Thái và Ri6.

Bí quyết không nằm ở sự may mắn, mà nằm ở tư duy "canh tác thông minh, khoa học và quản lý nghiêm ngặt". Ngay từ những ngày đầu, trang trại đã kiên trì ứng dụng các giải pháp vi sinh hữu cơ, chiếm từ 75% đến 85% quy trình chăm sóc. Việc nuôi cấy các mẻ vi sinh bản địa chứa nấm đối kháng giúp phân giải chất hữu cơ, cải tạo độ pH đất và kích thích hệ sinh thái giun đất phát triển mạnh mẽ. Chính lớp "áo giáp" sinh học này đã tạo ra sức đề kháng tự nhiên vượt trội cho cây sầu riêng, giúp vườn cây giữ vững độ ẩm trong bồn, chống chọi lại các đợt sốc nhiệt cực đoan của thời tiết.

Ảnh: Đoàn Linh

Số hóa từng gốc cây và khát vọng chế biến sâu nâng tầm giá trị

Sự khác biệt của một trang trại quy mô lớn đáp ứng tiêu chuẩn toàn cầu (GlobalGAP) chính là việc đưa công nghệ số và khoa học quản lý vào vườn cây. Tại Queen Farm, mỗi gốc sầu riêng đều được thiết lập một "hồ sơ sức khỏe" riêng biệt trên phần mềm quản lý nội bộ. Mọi thông tin từ tình trạng bệnh lý, tiến độ phục hồi cho đến sản lượng trái đều được cập nhật và kiểm soát chặt chẽ hàng ngày. Sự đồng bộ này giúp nâng tỷ lệ sầu riêng đạt chuẩn loại A, B lên mức 70% - 80% , dễ dàng vượt qua 150 chỉ tiêu xét nghiệm không dư lượng bảo vệ thực vật hay kim loại nặng.

Tuy nhiên, để nông sản đi xa hơn và đa dạng hóa thương mại, bài toán xử lý sau thu hoạch vẫn cần những bước đột phá. Do sầu riêng có tính mùa vụ cao và cường độ hô hấp mạnh, thời gian bảo quản tự nhiên rất ngắn. Bên cạnh các thị trường xuất khẩu tiềm năng như Trung Quốc, Đài Loan, Mỹ, Úc, việc bắt tay giữa nhà khoa học và doanh nghiệp để đẩy mạnh chế biến sâu là hướng đi tất yếu. Các công nghệ hiện đại như cấp đông nhanh (IQF) làm nguyên liệu chế biến hay sấy thăng hoa giữ nguyên hương vị đặc trưng ở nhiệt độ âm sẽ là chìa khóa vàng giúp sầu riêng Việt thoát ly áp lực mùa vụ, tự tin định vị thương hiệu ở phân khúc cao cấp.

Sự kết hợp hoàn hảo giữa công nghệ số, kỷ luật canh tác hữu cơ và tư duy chế biến sâu chính là lời giải cho bài toán phát triển bền vững của nông sản Việt Nam.

Ảnh: Đoàn Linh