'Đạp lút ga' đo khí thải: 'Không phải gây khó, mà để bảo vệ phương tiện'

Thời gian gần đây, quy trình đo khí thải đối với ô tô động cơ diesel (xe máy dầu), đặc biệt là thao tác "đạp lút ga" đang thu hút sự quan tâm lớn từ dư luận. Trước đó, Hiệp hội Vận tải ô tô Việt Nam đã có văn bản kiến nghị cơ quan chức năng, xem xét điều chỉnh phương pháp kiểm tra, đề xuất chỉ nên đạp ga khoảng một nửa hành trình (tương đương 2.000 - 3.000 vòng/phút) đối với xe chạy bằng dầu diesel, nhất là ô tô đời cũ, nhằm hạn chế nguy cơ hư hỏng động cơ.

Từ kiến nghị này, nhiều ý kiến cũng bày tỏ lo ngại việc đưa động cơ lên vòng tua cao trong trạng thái không tải có thể tiềm ẩn rủi ro, đặc biệt với các phương tiện đã qua sử dụng lâu năm.

Tuy nhiên, theo Cục Đăng kiểm Việt Nam, cách nhìn này chưa phản ánh đúng bản chất của phép thử. Cơ quan này cho biết, việc "đạp hết ga" gồm nhiều bước kỹ thuật nằm trong phương pháp đo khí thải bằng chu trình gia tốc tự do - tiêu chuẩn đã được áp dụng trong nhiều năm qua nhằm đánh giá đúng mức phát thải của động cơ dầu diesel.

ẢNH: B.H

Cụ thể, tại tọa đàm về kiểm định khí thải mới đây, đại diện Cục Đăng kiểm nhấn mạnh, "quy trình này (đo khí thải bằng chu trình gia tốc tự do - PV) không nhằm mục đích gây khó khăn, mà chính là giải pháp bảo vệ an toàn cao nhất cho phương tiện và sức khỏe cộng đồng".

Theo đại diện đơn vị này, điểm mấu chốt nằm ở đặc tính vận hành của động cơ dầu diesel. Khác với động cơ xăng điều chỉnh vòng tua bằng lượng không khí nạp vào, động cơ dầu diesel kiểm soát vòng tua hoàn toàn thông qua lượng nhiên liệu phun vào buồng đốt. Vì vậy, việc áp dụng cách đo "giữ ga ổn định" hoặc "đạp nửa ga" là không phù hợp về mặt kỹ thuật và không có cơ sở khoa học.

Cục Đăng kiểm phân tích, trong điều kiện vận hành thực tế (có tải), khi xe chở nặng hoặc leo dốc, chỉ cần đạp một phần hành trình chân ga, hệ thống nhiên liệu đã phải hoạt động mạnh để thắng lực cản, do đó phát sinh nhiều khói. Nhưng trong điều kiện kiểm định (không tải), nếu chỉ đạp nửa ga, động cơ vẫn dễ đạt vòng tua mong muốn với lượng nhiên liệu rất nhỏ, dẫn đến lượng khói thấp "một cách giả tạo".

Do đó, nếu không "đạp lút ga", phép đo sẽ không thể kích hoạt trạng thái cung cấp nhiên liệu tối đa (thời điểm phát sinh lượng khói lớn nhất của động cơ). Khi đó, nhiều lỗi kỹ thuật liên quan đến kim phun, bơm cao áp hoặc quá trình cháy sẽ không bị phát hiện, làm sai lệch kết quả kiểm định.

Ở góc độ kỹ thuật, Cục Đăng kiểm cũng cho rằng phương pháp này thực chất là một "bài kiểm tra áp lực" đối với động cơ. Việc động cơ có thể chịu được phép thử gia tốc tự do trong thời gian ngắn là dấu hiệu cho thấy các hệ thống như bôi trơn, làm mát, nhiên liệu… vẫn đang hoạt động bình thường. Ngược lại, nếu không vượt qua được phép thử, phương tiện đó không đảm bảo điều kiện an toàn tối thiểu.

Cơ quan này nhấn mạnh, nếu một động cơ không thể chịu được thử nghiệm trong vài giây tại cơ sở đăng kiểm, thì khi vận hành thực tế, trong các tình huống như chở nặng, leo dốc hoặc đổ đèo nguy cơ xảy ra sự cố nghiêm trọng là rất lớn.

ẢNH: B.H

Thực tế triển khai cũng cho thấy hiệu quả của quy trình. Theo số liệu từ Cục Đăng kiểm, sau khi áp dụng phương pháp kiểm định mới, tỷ lệ xe không đạt tiêu chuẩn khí thải tăng rõ rệt, trong đó xe diesel tăng hơn 3 lần so với trước đây. Điều này phản ánh việc nhiều phương tiện trước đó chưa được đánh giá đúng tình trạng kỹ thuật.

Như vậy, theo lý giải từ phía cơ quan quản lý, thao tác "đạp lút ga" không phải là biện pháp mang tính "làm khó" người sử dụng, mà là yêu cầu kỹ thuật nhằm đảm bảo phép đo chính xác, đồng thời góp phần nhận diện các phương tiện không đáp ứng điều kiện an toàn trước khi xe lưu thông trên đường.

Bên cạnh đó, cơ quan quản lý cũng làm rõ những băn khoăn liên quan đến việc yêu cầu chủ xe ký cam kết trong một số trường hợp. Theo Cục Đăng kiểm Việt Nam, đây chỉ là giải pháp tạm thời trong giai đoạn đầu triển khai, áp dụng khi chưa có đầy đủ dữ liệu kỹ thuật về giới hạn vòng tua của từng dòng xe để đối chiếu.