Xét công nhận giáo sư, phó giáo sư lại 'dậy sóng'

36 Thanh Niên
Theo nhiều nhà khoa học, quy định mới về xét công nhận giáo sư, phó giáo sư tuy có nhiều tiến bộ nhưng đã bị Hội đồng Giáo sư nhà nước hiểu máy móc và áp dụng sai lệch, khiến nhiều người giỏi bị loại.
Hội đồng Giáo sư nhà nước trong phiên họp công bố danh sách những ứng viên được công nhận đạt tiêu chuẩn GS, PGS đợt xét năm 2019 
 /// Ảnh: Huy Huy Hội đồng Giáo sư nhà nước trong phiên họp công bố danh sách những ứng viên được công nhận đạt tiêu chuẩn GS, PGS đợt xét năm 2019 - Ảnh: Huy Huy
Hội đồng Giáo sư nhà nước trong phiên họp công bố danh sách những ứng viên được công nhận đạt tiêu chuẩn GS, PGS đợt xét năm 2019
Ảnh: Huy Huy
Văn phòng Hội đồng Giáo sư nhà nước (GSNN) cũng thừa nhận có nội dung trong quy định mới thiếu tường minh nên các thành viên hội đồng đã phải bỏ phiếu để thống nhất cách hiểu.

Điểm cao top 6 nhưng vẫn... “trượt”

Sau khi Hội đồng GSNN công bố danh sách những ứng viên (ƯV) được công nhận đạt tiêu chuẩn giáo sư (GS), phó giáo sư (PGS) năm 2019, trong cộng đồng khoa học dấy lên những bàn tán. Theo danh sách này, trừ 2 hội đồng ngành khoa học an ninh và quân sự, cả nước có 75 ƯV GS đạt đủ số phiếu tín nhiệm (gồm cả 1 ƯV đề nghị xét ở dạng đặc biệt), 349 ƯV PGS.
Trong khi đó, số ƯV GS mà các hội đồng ngành/liên ngành trước đó đã thông qua và đề xuất lên hội đồng nhà nước để xét là 82, số ƯV PGS là 358. Như vậy, tổng cộng có 16 người “trượt” (gồm 7 ƯV GS, 9 ƯV PGS).
Điều đáng nói là trong số 7 ƯV “trượt” GS, một số người có tổng điểm công trình khoa học cũng như tổng điểm nghiên cứu khoa học rất cao, không chỉ gấp nhiều lần so với mức điểm quy định mà còn cao so với ngay cả trong chính ngành mà ƯV được xét. Tiêu biểu là 2 ƯV “trượt” ở ngành vật lý. Ngành này có 11 ƯV GS, thì ƯV có tổng điểm công trình khoa học cao nhất là 70,51, cao nhì là 70,20, cao gần gấp đôi các ƯV thấp nhất cùng trong ngành, cao gấp 3,5 lần tiêu chuẩn cứng. Nhưng cả 2 ƯV này đều “trượt”. Đây cũng là 2 ƯV nằm trong top 6  ƯV có tổng điểm công trình khoa học cao nhất trong số 82 ƯV GS trong đợt xét năm nay.
Với 2 ƯV “trượt” GS của ngành y cũng có 1 ƯV tổng điểm công trình khoa học cao thứ 2 trong số 10 ƯV GS của ngành này.
Vì thế, sau khi Hội đồng GSNN công bố danh sách nói trên, ngay lập tức đã có một trong số các ƯV “trượt” GS lên tiếng với cộng đồng các nhà khoa học, bày tỏ sự bất bình vì “những ƯV không được xét công nhận chưa thấy công bố lý do vì sao không được xét công nhận. Không có lý do chính thức sẽ tạo ra khó khăn trong khiếu nại và khởi kiện quyết định của Hội đồng GSNN”.
Mấy ngày sau, trên mạng xã hội cũng lan truyền một văn bản được cho là “tâm thư” của một nhóm nhà khoa học trẻ, trong đó bày tỏ những ấm ức về kết quả xét GS, PGS năm 2019. Bức “tâm thư” nêu hiện tượng “có một số ƯV được hội đồng cơ sở, hội đồng ngành đánh giá điểm khoa học cao và có lý lịch khoa học ưu tú với nhiều công trình được công bố quốc tế; các giải thưởng khoa học danh giá trong và ngoài nước, sở hữu nhiều bằng độc quyền sáng chế… nhưng lại bị loại (trượt) khỏi danh sách được đề nghị xét phong GS, PGS”; đồng thời cho rằng “điều này khiến cộng đồng các nhà khoa học và dư luận xã hội đặt câu hỏi lớn về tính minh bạch, công bằng của quy trình xét duyệt”.

Hội đồng GSNN không có quyền “hiểu theo cách của mình” !

Trao đổi với PV Thanh Niên, ông Trần Anh Tuấn, Chánh văn phòng Hội đồng GSNN, đã giải thích nguyên nhân của 16 ƯV GS, PGS bị “trượt” chủ yếu là do thiếu tiêu chuẩn về đào tạo nên không được đưa vào diện bỏ phiếu tín nhiệm (chỉ trừ một trường hợp ƯV GS ngành vật lý bị “trượt” là do không đủ số phiếu khi các thành viên Hội đồng GSNN bỏ phiếu tín nhiệm).
Ông Tuấn nói: “Trước khi bỏ phiếu tín nhiệm ƯV, Hội đồng GSNN đã thảo luận về quy chế để thống nhất việc xét. Sau đó cả 32/32 thành viên hội đồng đều đồng ý, nếu ƯV GS không hướng dẫn được tiến sĩ nào, ƯV PGS không hướng dẫn được thạc sĩ nào, thì đều không đưa vào bỏ phiếu. Thiếu 1 thì được “bù”. Chỉ được thiếu chứ không được không có”.

Không được phép ra văn bản hướng dẫn quyết định của Thủ tướng

Ông Trần Anh Tuấn, Chánh văn phòng Hội đồng GSNN, cũng thừa nhận đúng là có việc hiểu khác nhau về cụm từ “không hướng dẫn đủ” trong cộng đồng các nhà khoa học. Đó cũng là lý do một số hội đồng ngành/liên ngành thông qua hồ sơ của các ƯV mà về đào tạo là chưa hướng dẫn được tiến sĩ hay thạc sĩ nào. Phạm vi của quy định “không hướng dẫn đủ” trong QĐ 37 đúng là có dải khá rộng, cho phép các hội đồng “vận dụng” ở trong ngưỡng từ thấp nhất đến cao nhất. Ngưỡng thấp nhất là ngưỡng có thể đạt, nên một số hội đồng ngành vẫn chấp nhận. Nhưng khi Hội đồng GSNN họp phiên 3 (để xét vòng cuối đợt xét GS, PGS năm 2019) thì “vận dụng” theo hướng “nâng cao chất lượng ƯV”, Bộ trưởng Bộ GD-ĐT quán triệt là phải lấy ở ngưỡng cao chứ không lấy ở ngưỡng thấp. Nên mới có chuyện 15 ƯV không được đưa vào diện được xét ở vòng cuối này dù họ đã được các hội đồng ngành thông qua.

Ông Tuấn cũng thông tin thêm, trước phiên họp thứ 3, Văn phòng Chính phủ đã có văn bản chỉ đạo yêu cầu việc xét GS, PGS phải thực hiện nghiêm QĐ 37. “Cái khó là QĐ 37 có một số khái niệm vận dụng trong một khoảng rất rộng, mà Hội đồng GSNN không có quyền ra một văn bản hướng dẫn thực hiện QĐ này để đưa ra khái niệm, vì như vậy là trái với quy định việc thực hiện các văn bản quy phạm pháp luật”, ông Tuấn nói.
Theo tìm hiểu của PV Thanh Niên, khoản 7 điều 5 (tiêu chuẩn chức danh GS) của Quyết định (QĐ) 37 do Thủ tướng Chính phủ ban hành năm 2018 quy định, ƯV GS phải hướng dẫn chính ít nhất 2 nghiên cứu sinh (NCS) được cấp bằng tiến sĩ; ƯV “không hướng dẫn đủ” NCS thì được thay thế bằng bài báo khoa học hoặc (và) bằng độc quyền sáng chế; giải pháp hữu ích... Trong điều này cũng giải thích: “Hướng dẫn chính 1 NCS được thay thế bằng 3 bài báo khoa học hoặc công trình khoa học”.
Tại khoản 6 điều 6 (tiêu chuẩn chức danh PGS) cũng yêu cầu ƯV phải hướng dẫn xong ít nhất 2 học viên cao học (được cấp bằng thạc sĩ) hoặc ít nhất 1 NCS đã được cấp bằng tiến sĩ. Đồng thời cũng cho cơ chế “bù” bằng công trình khoa học quy đổi, ví dụ thiếu 1 thạc sĩ thì được “bù” bằng 1 bài báo hoặc 1 bằng độc quyền sáng chế, hoặc 1 giải pháp hữu ích…
Nhưng quanh câu chuyện hiểu thế nào là “không đủ” thì trong cộng đồng khoa học đã có cuộc tranh luận trước khi các hội đồng ngành/liên ngành bắt đầu việc xét và phỏng vấn ƯV.
PGS Trần Minh Tiến, Viện Vật lý - Viện Hàn lâm khoa học và công nghệ VN, lập luận: “Nếu phải có hướng dẫn thì quy định phải viết là “ƯV hướng dẫn không đủ NCS”. “Không hướng dẫn đủ” không có nghĩa là phải có hướng dẫn”.
Còn GS Phùng Hồ Hải, thành viên Hội đồng GS ngành toán, thì nhận định nếu muốn văn bản nói rằng chỉ thiếu 1 NCS mới được bù thì cần phải viết “hướng dẫn không đủ” hoặc “hướng dẫn chưa đủ” chứ không phải là “không hướng dẫn đủ”.
“Tôi nghĩ, đã trở thành văn bản thì nó độc lập với thực thể xung quanh, kể cả với những người ban hành văn bản. Ở đây văn bản do Thủ tướng Chính phủ ra thì Hội đồng GSNN cũng không có quyền “hiểu theo cách của mình” mà phải hiểu đúng theo cái mà người ta gọi là “lẽ thường”. Dân gian hay nói “án tại hồ sơ” là vậy”, GS Hải cho biết.
GS Nguyễn Hữu Đức, Phó giám đốc ĐH Quốc gia Hà Nội, thông báo ông cùng một số GS đã khẩn trương tư vấn trực tiếp cho Thường trực Hội đồng GSNN, và đã đạt được ý kiến thống nhất như sau: “Cứ thực hiện đúng QĐ 37. Cụ thể, “không đủ” tức là thiếu hoặc chưa có. Khi đó được bù bằng các bài tạp chí quốc tế uy tín (theo các điều 5, điều 6 của QĐ 37). Mặc dù được quy định như "cách hiểu trên", nhưng GS, PGS là chức danh của giảng viên, do đó các ƯV vẫn có nhiệm vụ tham gia đào tạo, không chỉ thuần túy nghiên cứu. Không lo thay thế như vậy là buông bỏ hoàn toàn nhiệm vụ đào tạo, vì thủ trưởng các cơ sở giáo dục ĐH có trách nhiệm nhận xét, đánh giá nhiệm vụ giao cho giảng viên (theo điều 5 và phụ lục 2, mẫu 2, QĐ 37). Trong nghị quyết phiên họp của Hội đồng GSNN sẽ ban hành vào đầu tuần tới, các nội dung này sẽ được tích hợp vào để thông báo cho các hội đồng, làm cơ sở triển khai thống nhất”.
GS Nguyễn Hữu Đức cho biết thêm, cách hiểu này là xu thế phát triển đổi mới chung, ủng hộ các ƯV có năng lực công bố quốc tế, nhưng hoàn toàn không xem nhẹ nhiệm vụ đào tạo. (còn tiếp)

Bình luận 36

Gửi bình luận
Ý kiến của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng. Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu
  • Tối thiểu 10 chữ
  • Tiếng Việt có dấu
  • Không chứa liên kết
Nguyễn Hồng Quang

Nguyễn Hồng Quang

Cái này đã tranh luận và đã làm sáng tỏ ngay trước khi tập huấn về QĐ 37 ở khu vực Hà Nội rồi. Cá nhân tôi đã có comment trên báo Thanh niên rằng những ứng viên bị trượt do Nguyên tắc thứ hai của HĐGSNN (áp dụng QĐ 37 "theo hướng nâng cao"!?) vì muốn bảo vệ quan điểm của tôi, khi lần đầu tiên nghiên cứu QĐ 37 để viết cho Bản tin KHCN:
http://isi.vast.vn/bantin/BantinKHCN092018.pdf
Theo suy nghĩ của riêng tôi (xin lỗi trước mọi người nếu có sai), thực ra nếu mấy Bác Lãnh đạo HĐGSNN chịu khó đọc kỹ QĐ 37 (ít nhất như tôi chẳng hạn 😀) thì có lẽ bây giờ không phải đối phó đưa ra Nguyên tắc "áp dụng QĐ 37 theo hướng nâng cao" để chữa cháy cho những hướng dẫn sai (chắc do chuyên viên chắp bút theo cảm tính, hoặc cố tình hiểu sai Nghị định) và chót phổ biến, tập huấn công khai toàn quốc mất rồi. Nay chữa cháy, đối phó theo kiểu "đâm lao, phải theo lao", tìm cách biện minh cái mình đã chót làm sai.
Hoang Nguyen Van

Hoang Nguyen Van

Chời ơi, chót làm thì chịu chớ chách ai. Nói truyện phong GS mà viết sai trính tả vậy bạn!
TTT

TTT

QĐ 37 của Thủ tướng ký sau khi đã thảo luận lây ý kiến rộng rãi trong thời gian rất dài. Do đó, QĐ 37 là cơ sở pháp lý, các hội đồng phải tuân thủ. HĐGSNN đã sai, đã vi phạm QĐ 37, do đó, phải xét lại các trường hợp bị loại

Nguyễn Hồng Quang

Nguyễn Hồng Quang

Cảm ơn bạn Hoang Nguyen Van - Sóc Trăng và xin lỗi sửa sai lỗi chính tả từ "chót" => "trót"
Nguyễn Hồng Quang

Nguyễn Hồng Quang

Xin bổ sung câu bị thiếu:
Cá nhân tôi đã có comment trên báo Thanh niên rằng những ứng viên bị trượt do Nguyên tắc thứ hai của HĐGSNN (áp dụng QĐ 37 "theo hướng nâng cao"!?)
=>
Cá nhân tôi đã có comment trên báo Thanh niên rằng những ứng viên bị trượt do Nguyên tắc thứ hai của HĐGSNN (áp dụng QĐ 37 "theo hướng nâng cao"!?) phải nên được xét
Thành Được

Thành Được

Ông Hoang Nguyen Van cũng nên sửa "trính tả" lại nhé. Nghe sai một cách buồn cười. Sách lớp 1 có chữ Chính Tả to đùng ngoài bìa.
tmt

tmt

Các thầy, các nhà khoa học còn không hiểu, hiểu khác nhau thì nói gì đến người dân. Đây có phải là một bệnh trong xây dựng văn bản của cơ quan hành chính. Không thể nói "...Hội đồng GSNN không có quyền ra một văn bản hướng dẫn thực hiện.. " để chối bỏ trách nhiệm. Văn bản này trình lên CP là do tham mưu? có phải từ Bộ GD?
Thanh Cuong

Thanh Cuong

Bạn nói rất đúng về cách ban hành văn bản và cơ quan tham mưu xây dựng văn bản đang tồn tại ở VN.
Nói tới nói lui thì cơ quan tham mưu và người thực hiện văn bản pháp luật đó cũng là 1 nên họ sẽ cài cắm đủ thứ lợi ích cục bộ trong đó với những từ ngữ chung chung ,khó hiểu,có thể suy diễn ý nghĩa theo nhiều hướng.
Nguyễn Văn Dư

Nguyễn Văn Dư

Hội đồng hiểu hết, nhưng phải xem lại xem có phải chính Hội đồng đã nhận tiền từ các ứng viên???
Trắng văn

Trắng văn

nhìn hình ảnh chĩa mặt vào cái điện thoại ngay trong cuộc họp là cũng đã hiểu vì sao GS quần đùi và cả GS về chữ viết công nghệ bị loại ngay vòng giữ xe... 😩😩😩
lebinh

lebinh

Đúng thế đấy bác ! Họ đã ra quyết định và không màng đến sự bức xúc của dư luận . Thế đấy !!!
2lua

2lua

Cái quan trọng là những ông ngồi trong Hội đồng xét, bỏ phiếu kia trình độ có thực sự hơn những ông đang đề nghị được xét.
Hoàng Bùi

Hoàng Bùi

Các bác cứ cãi nhau về nhận thức thế này thì dân đen ít chữ chúng em buồn lắm. Dân ít chữ ngu đã đành chứ các bác nhiều chữ ma cũng thế à. Nói thật tinh hoa nhiều quá mà đất nước chậm phát triển lắm các bác ạ. Kính các bác tinh hoa của đất nước.
Xem thêm bình luận

VIDEO ĐANG XEM NHIỀU

Đọc thêm