'Học trò sẽ trở thành người có thể cứu cả thế giới'

Hà Ánh
Hà Ánh
(thực hiện)
'Có thể bản thân mình không thể là một nhà khoa học giỏi nhưng mình tin rằng các học trò của mình sẽ trở thành người có thể cứu cả thế giới. Đó mới là niềm vui đích thực của công cuộc 'trồng người''.

Đó là chia sẻ của GS-TS Trần Văn Hiếu, Trưởng phòng thí nghiệm cảm biến sinh học, Khoa Sinh học - Công nghệ sinh học, Trường ĐH Khoa học tự nhiên (ĐH Quốc gia TP.HCM). Nhân dịp Ngày Nhà giáo Việt Nam 20.11, ông chia sẻ với Thanh Niên xung quanh câu chuyện nghề giáo trong bối cảnh hiện nay.

'Học trò sẽ trở thành người có thể cứu cả thế giới' - Ảnh 1.

GS-TS Trần Văn Hiếu

ẢNH: T.T

Người 'chèo đò' cần vững tay chèo trong 'cơn lũ' AI

Trong bối cảnh công nghệ và trí tuệ nhân tạo (AI) phát triển như hiện nay, sinh viên có thể tự tìm kiếm lượng lớn thông tin chỉ sau vài cú nhấp chuột. Theo thầy, vai trò lớn nhất của một giảng viên đại học hiện nay là gì để không bị công nghệ "thay thế" trong mắt học trò?

GS-TS Trần Văn Hiếu: Trong "cơn lũ" AI như hiện nay, người "chèo đò" cần vững tay chèo, biết rõ chỗ nước nông, nước sâu, hay nước xoáy. Phải thể hiện bản lĩnh, vững tay chèo thì sinh viên mới "nể" mà tin theo. Nói cho cùng, không phải có nhiều thông tin mà quan trọng là biết gạn lọc để sử dụng thông tin nào một cách phù hợp nhất cho định hướng bản thân của mỗi sinh viên.

Để thích ứng với sự thay đổi quá nhanh này và tiếp cận hiệu quả hơn với thế hệ sinh viên năng động, bản thân thầy cùng các đồng nghiệp đã và đang phải thay đổi phương pháp giảng dạy cũng như tư duy như thế nào?

Ngoài thách thức từ "cơn lũ" AI, thầy cô cũng có nhiều cơ hội hơn cho nghề nghiệp. AI có thể trợ giúp thầy cô soạn giáo án, bài giảng nhanh hơn cũng như có nhiều hoạt động tích cực trên lớp hơn. Nếu như việc giảng dạy tích cực trước đây đã ngốn quá nhiều công sức và thời gian của các thầy cô thì nay nhờ trợ thủ AI, bài giảng của các thầy cô trở nên sinh động và gần gũi với các vấn đề thực tế hơn. Thêm vào đó, việc tích hợp kiến thức mới cũng được cập nhật hơn.

'Học trò sẽ trở thành người có thể cứu cả thế giới' - Ảnh 2.

GS-TS Trần Văn Hiếu cùng học trò trong lễ tốt nghiệp

ẢNH: T.T

Từng mơ ước trở thành bác sĩ nhưng rồi lại bén duyên với bục giảng và phòng thí nghiệm, đến nay nhìn lại, thầy cảm thấy hành trình trở thành một "người thầy làm khoa học" đã mang lại cho thầy những niềm vui và giá trị gì lớn nhất?

Mình từng nghe một người thầy đáng kính nói: "Nếu bạn là một bác sĩ giỏi, cả cuộc đời có thể cứu vài trăm ngàn người, nhưng nếu bạn là một nhà khoa học giỏi thì có thể cứu cả thế giới". Có thể bản thân mình không thể là một nhà khoa học giỏi có thể cứu cả thế giới, nhưng mình tin rằng các học trò của mình sẽ trở thành người có thể cứu cả thế giới. Đó mới là niềm vui đích thực của công cuộc "trồng người".

'Đừng để tri thức nhấn chìm bạn'

Vừa đứng lớp giảng dạy, vừa chủ trì nhiều đề tài nghiên cứu tạo ra các sản phẩm ứng dụng thực tế, thầy làm thế nào để cân bằng và nuôi dưỡng năng lượng cho cả hai công việc này mỗi ngày?

Trước hết đó là sự ủng hộ vô điều kiện từ gia đình - những người luôn tin tưởng vào sống có ích là một lựa chọn - sau đó là sự ủng hộ từ đồng nghiệp, đơn vị công tác - những người luôn tin tưởng vào nghiên cứu khoa học có thể thay đổi thế giới theo hướng tốt đẹp hơn.

Nghiên cứu khoa học vốn khô khan và nhiều áp lực. Làm thế nào để thầy truyền được niềm đam mê nghiên cứu cho sinh viên?

Nếu muốn ai đó tin vào việc gì thì trước hết mình phải là người đầu tiên tin việc đó có thể thực hiện được. Nói như vậy, niềm đam mê như một thứ có thể lan tỏa rất tự nhiên mà không cần phải thuyết giảng. Các bạn sinh viên không thiếu lửa đam mê. Cái các bạn thiếu chỉ là chỗ để lửa đam mê đó được cháy trọn thôi. Người thầy sẽ là người định hướng, khơi gợi cho các bạn nơi có thể đốt lửa và giúp các bạn giữ lửa đam mê.

Nhân ngày Nhà giáo Việt Nam 20.11, điều thầy mong mỏi nhất ở thế hệ học trò và các nhà khoa học trẻ hiện nay khi bước vào con đường nghiên cứu là gì?

Điều tôi mong mỏi ở các thế hệ học trò là hãy sẵn sàng để "bơi cùng trí thức", đừng để tri thức nhấn chìm bạn. Để tìm thấy được một định hướng nghiên cứu phù hợp với bản thân không phải là chuyện một ngày một bữa. Mình còn trẻ, hãy cho mình nhiều cơ hội thử thách, cọ xát để tìm được con đường đi riêng của bản thân. Xin dành tặng các bạn trẻ một câu nói: "Rome wasn't built in a day/Thành Rome chẳng dựng trong chốc lát".

GS-TS Trần Văn Hiếu, 45 tuổi, là cựu sinh viên ngành công nghệ sinh học bậc ĐH và ngành vi sinh vật học bậc thạc sĩ tại Trường ĐH Khoa học tự nhiên (ĐH Quốc gia TP.HCM). Giai đoạn 2007-2011, ông học tiến sĩ tại ĐH Würzburg (CHLB Đức), chuyên ngành miễn dịch - nhiễm trùng. Sau khi trở về nước, ông được công nhận chức danh phó giáo sư năm 2016, chức danh giáo sư năm 2024. Trong quá trình nghiên cứu, GS Hiếu đã có những phát hiện mới, tạo tiềm năng ứng dụng từ nghiên cứu khoa học, chuyển giao công nghệ, tư vấn chính sách và ứng dụng thực tiễn.

Sở hữu hơn 160 bài báo công bố trên tạp chí khoa học, là tác giả duy nhất của một sách chuyên khảo từ nhà xuất bản uy tín trong nước, 2 giáo trình và một sách hướng dẫn, GS-TS Trần Văn Hiếu từng được ĐH Quốc gia TP.HCM khen thưởng tại hội nghị thường niên.

Bạn không thể gửi bình luận liên tục. Xin hãy đợi
60 giây nữa.